ಅಂದ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   the quality that pleases the sight; beauty; grace; charm.

2. 2.
   interjection

   an interjection to express appreciation, surprise, etc.

3. 3.
   noun

   the way, manner, a thing is to be done etc.

4. 4.
   noun

   likeness; similarity.

5. 5.
   noun

   idea or aim kept for an effort; purpose.

6. 6.
   noun

   the state or condition of being.

7. 7.
   noun

   the essential quality that makes a thing what it is; nature.

8. 8.
   noun

   ಅಂದಚಂದ anda canda beauty; ಅಂದನೋಡಿ ಅರೆದುಕೊಂಡು ಕುಡಿ, ಗುಣನೋಡಿ ಗುದ್ದಿ ಕೊಂಡು ಸಾಯಿ anda nōḍi aredukoṇḍu kuḍi, guṇa nōdi guddikoṇḍu sāyi (prov.) a person's character must weigh more than the beauty; ಅಂದಚಂದಕೆ ನಾನು, ರಾಗ ರಚನೆಗೆ ನಮ್ಮಕ್ಕ andachandake nānu, rāgaracanege nammakka (prov.) beauty is here, for utility see elsewhere.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   1 (esth.) beauty 2 (manner) manner, form ű ಅವನ ನಡತೆಯ ಅಂದ ಯಾರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. Nobody likes the way of his behaviour. 3 (aim) purpose, aim 4 (pers.) own figure or form, nature, one’s nature ű ಕೊನೆಗೂ ನಿಮ್ಮ ಅಂದವನ್ನು ನೀವು ತೋರಿದಿರಿ. You have finally disclosed your real nature.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   (ade1-a17). the termination of the relative negative participle, being based on ಅದೆ 1, q. v.; e. g. ಮಾಡವ ತಿನ್ನದ, ಕೊಳ್ಳದ, ಕಳದ (Śmd. 87). see ದ 6, No. 2.

2. 2.

   = ಅದ್ see ಕ್ರವ್ಯಾದ, ಪರಪಿಣ್ಡಾದ, ಮಾಂಸಾದ, ಶಿಲಾದ.

3. 3.

   = ಅದಸ್. -ಅದಃಪುತ್ರ his son (ಈತನ ಪುತ್ರ Śmd. 100).

4. 4.

   (= ಅನು 1, etc.; My.; T., M., Te., Tu.). fitness; beauty; pleasantness [ಕೆಯ್ಗೆಯ್ಯದೊಪ್ಪುವಂದಮುಮವಳಾನೆವಮಿಲ್ಲದ ದರಹಸಮುಂ... ಸೊಗಯಿಸುಗುಂ Kr. 3, 170; Ap. 1, 82; Bv. 760; Cv. 406]. (ಚೆಲ್ವು Kk. 32; Śm. 55; cf. Sk. ಅನ್ತ = ರಮ್ಯ). ಬಿಜ್ಜಳನ ಅಖಿಲರಾಜ್ಯವನ್ ಅನ್ದದಿಂ ಪ್ರತಿಪಾಲಿಸುತ್ತಂ (Bp. 5, 71). ಅನ್ದಮ್ ಅಹ ಬೆಜವಾಡಪುರದೊಳ್ (40, 3). ಅನ್ನದಿಂ ಸತ್ತಿಗೆಗಳಂ ಸತ್ತಿಗೆಗಳ್ ಒತ್ತರಿಸೆ (56, 13). ಇದ/?/ ಮೋ/?/ ಬಹು ಅನ್ದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ (B. 3, 55). ನೋಟಕ್ಕೆ ಅನ್ದವಾದವುಗಳು (5, 75). ಅದು ನಿನಗೆ ಅನ್ದಮ್ ಅಲ್ಲಾ? (Bp. 61, 57). 2, suitable, nice or good form or manner; array. ಎರಡು ಪಲವುಂ ವರ್ಣಂ ಪರಸ್ಪರಂ ಕೂಡುವ ಅನ್ದಮ್ ಅದುಸನ್ಥಿ (Śmd. 59). ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಭೀಷ್ಮರ ಪಾಳೆಯದಲಿ ಅನ್ದು ಅನ್ದಮ್ ಆಯ್ತು, ಅಯ್ದೆ ಇಳೆಗೆ ಹೊಸತೆನಿಸೆ (Bh. 6, 2, 1). 3, manner, form. [ಪೆ/?/ತೇ ಮಾತೀ ಕೂಸಿನಂದಮೀತನ ಪೆಸರುಂ ಭೀಮನೆ ಪೋಗೆನೆ Pb. 1, 128]. ಎಲ್ಲ ಅನ್ದದೊಳಂ ಪೋಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಗುಣಾಧಿಕರೊಳ್ ಅನ್ತೆವೋಲ್ ಎನಲ್ ಅಕ್ಕುಂ (Śmd. 73). ಜವಂ ತಳರ್ವನ್ದದಿಂ (73). ಇವ/?/ಳ್ ಚತುರ್ಥಿ ಷಷ್ಠಿಗಳ್ ಪತ್ತುವನ್ದಮಮ್ ಉದಾಹರಿಪೆಂ (401). ಬಿಸಿಲ್ಗುದುರೆಗಳನ್ದದಿಂ ಕುದುರೆಗಳ್ ಪೊಳೆದು ಉಳ್ಕಿದವು ಇರ್ಬಲಂಗಳೊಳ್ (Abh. P. 13, 60). ರುಧಿರಂ ದಿಗನ್ತಮಂ ಮೇಳಿಸಿ, ಕೊರ್ವಿ, ಕಲ್ಪದ ಅವಸಾನದ ಸಂಜೆಮುಗಿಲ್ಗಳ ಅನ್ದಮಂ ಪಾಳಿಸಿದುದು (13, 63). ಸ್ಫುರಿತರತ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಂ ತಾನ್ ಅ/?/ದು ಕೆಯ್ಕೊಮ್ಬ ಹರದನನ್ದದಿ (Bp. 8, 9). ಕಿವುಡರಂ ಕರೆವ ಅನ್ದದಿನ್ದ ಅಂ ಕರೆಯಲ್ (18, 18; see further 1, 62; 18, 38; 20, 20; 37, 58; 39, 51; 40, 75; 43, 71. 83; 47, 24; 51, 32. 33; 54, 56). ಕರಿಯಿ/?/ವೆಗಳ ರಾಶಿಗಳನ್ ಉ/?/ ಹರಹಿದನ್ದದಿ (58, 50). ಲಗ್ನದ ಅನ್ದಮ್ ಅದು ಲಗುನ (Śm. 20). ಪಲವನ್ದಮ್ ಆದುದು (ನಾನಾರೂಪ Nr.). ಸುಲಿದ ಬಾ/?/ಯ ಹಣ್ಣಿನ್ದದ, ಕಳೆದ ಸಿಗುರಿನ ಕಬ್ಬಿನನ್ದದಿ, ಅದ ಉಷ್ಣದ ಹಾಲಿನನ್ದದಿ ಸುಲಭಮ್ ಆಗಿರ್ಪ ಲಲಿತಮ್ ಅಹ ಕನ್ನಡದ ನುಡಿ Anubhavāmṛita 1, 5). ಅರ್ಜುನನು ಭಗದತ್ತನ ಆನೆಯನ್ ಎಚ್ಚನ್ ಎಮ್ಬನ್ದದಿಂ (Rāghc. 17, 69). see Ch. v. 281. 282; ಎನ್ದಿನನ್ದ 4, nature (ರೂಪ Nr.); faculty. ಕಣ್ಣಿಂ, ಕಾಣಂ, ಕಿವಿಯಿಂ ಕೇಳಂ, ಕಾಣ್ಬ ಅನ್ದಮ್ ಎನ್ತು ತರೆಯಿಲ್ಲದನಾ? (Śmd. 128). ಒನ್ದು ಜಾತಿಗೆ ವಿಷವು ಪುಚ್ಛದೊಳ್ ಇಹುದು; ...ಒನ್ದು ಜಾತಿಗೆ ಮೆಯ್ಯ ಅನ್ದವೆಲ್ಲವು ವಿಷವು (Dp. 172). 5, the true state. ಅದ/?/ ಅನ್ದವ/?/ಯೆವು (Bp. 21, 17). ಅಂಗನೆಗೆ ತತ್ಕಾರ್ಯದ ಅನ್ದವನು, ವಿದಿತಮ್ ಅಗಲು, ಮೆಲ್ಲನೆ ಅ/?/ಪಲು (24, 10). ಅನ್ದಗೆಡಿಸು. -ಕೆಡಿಸು to destroy the proper form, etc.; to spoil, to ruin. ಇನ್ದು ನೀನ್ ಆ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರನ್ ಅನ್ದಗೆಡಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟೆಯಾದೊಡೆ ಮುನ್ದೆ ಬೆಟ್ಟಿತು ರಾಜಕಾರಿಯಮ್ ಎನ್ದನ್ ಆ ಶಕುನಿ (Bh. 1,) 8, 20). ದುರ್ಬೋಧೆಗಳ ನಾ?ನಾಛನ್ದದಲಿ ಬೋಧಿಸಿ, ಸುನೀತಿಯನ್ ಅನ್ದಗೆಡಿಸಿದಂ (1, 8, 54). see J. 11, 5. ಅನ್ದಗೆಡು. -ಕೆಡು to be spoiled; to become or be ugly. ಇವುಗಳಿನ್ದ ನನ್ನ ಚೆಲ್ವಿಕೆಯೇ ಅನ್ದಗೆಟ್ಟು ಹೋಗಿದೆ (B. 3, 18). ಅನ್ದಗೆಟ್ಟ ಗೋಡೆ (ಐಡೂಕ G.). ಅನ್ದಗೆಯ್ to make beautiful, to embellish, to form well. ಅನ್ದಗೆಯ್ದುದು (ಪ್ರಶಸ್ತ, ಸಂಸ್ಕೃತ Mr. 458). ಅನ್ದಗೇಡಿ. -ಕೇಡಿ a deformed or ugly creature; a person devoid of good manners (My.). ಗೇಣ್ಡಾಮೃಗಗಳು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿಯೂ ಅನ್ದಗೇಡಿಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ (B. 5, 248). ಅನ್ದನಿಸಿಕೊಮ್ಬ ಅನ್ದಗೇಡಿಯ ಮನೆ ಎಲ್ಲಿ? (Prv.). ಅನ್ದಗೊಳಿಸು. -ಕೊಳಿಸು. = ಅನ್ದಂಗೊಳಿಸು (My.). ಅನ್ದಂಗೊಳಿಸು. -ಂ-ಕೊಳಿಸು to cause to look nice, etc. (Rśv. 13, 59 va.). ಅನ್ದಚನ್ದ dupl. ಅನ್ದಚನ್ದ ನೋಡಿದರೆ ಮನ್ವತ್ವ ಹೋಗುವದೇ? (Prv.). see Dp. 61, 2. ಅನ್ದಮ್ಬಡೆ. -ಂ-ಪಡೆ. to be adorned or beautiful. ಮನ್ದುರದೊಳ್ ಅನ್ದಮ್ಬಡೆದು ನಿನ್ದ ಬಲ್ಗೆಚ್ಚಿನ ಮುಣ್ಡಿಗೆಯಂ ಮು/?/ದು (Rśv. 6, 11 va.). ಅನ್ದಮ್ಬೆ/?/. -ಂ-ಪೆ. = ಅನ್ದಮ್ಬಡೆ [ಅಂದಂಬೆತ್ತೆಸೆಯೆ ಪೇ/?/ಡದು ಚತ್ತಾಣಂ Kr. 1, 35]. ಅನ್ದಮ್ಬೆತ್ತ ಬನ್ದುಗೆಸೆಯಳ್ (Cpr. 7, 92 va.). ಅನ್ದವ/?/. -ಅ/?/ becoming state or behavior to be lost; to abandon becoming behavior (J. 13, 55). Bh. 3, 19, 23. ಅನ್ದವೇ/?/. -ಏ/?/ beauty to rise; to become bright. ಕನ್ದಿದವು ಮೊ/?/ಗಳು ಗಂಗಾನನ್ದನದ್ರೋಣಾದಿಸುಜನರಿಗೆ, ಅನ್ದವೇ/?/ತು ಮುಸುಡು ಶಕುನಿಸುಯೋಧನಾದಿಗಳ (Bh. 2, 13, 42).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಚೆಲುವು.
   2. ರೀತಿ.
   3. ಉದ್ದೇಶ.
   4. ಇರುವ ವಿಷಯ.
   5. ಸ್ವಭಾವ.