ಅರ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   the act or fact of moving; a going.

2. 2.
   noun

   (in compound words) a king.

3. 3.
   adverb

   sometimes; occasionally; now and then.

4. 4.
   noun

   cosmic order or law, including the natural and moral principles that apply to all beings and things; dutiful observance of this law in one's life; right conduct; dharma.

5. 5.
   verb

   to become thoroughly dry; to be dried up; to lose moisture; to be parched.

6. 6.
   noun

   a steel tool with a rough, ridged surface for smoothing, grinding down; a file.

7. 7.
   noun

   either of the two equal (or approx. equal) parts of something; a half.

8. 8.
   noun

   a prolonged period of dry weather; lack of rain; drought.

9. 9.
   noun

   a part of a whole; a portion.

10. 10.
    noun

    Yama, the divine law-giver.

11. 11.
    noun

    the act or state of moving rapidly; swiftness; quick motion; speed.

12. 12.
    noun

    any of the braces or bars extending between the hub and the rim of a wheel; a spoke.

13. 13.
    noun

    the sharp, circular blade of a disk, used as a weapon.

14. 14.
    noun

    the shape made by two straight lines meeting at a common point, the vertex or by two planes meeting along an edge ; an angle.

15. 15.
    noun

    the measure of this space, expressed in degrees.

16. 16.
    noun

    (Jain.) a duration of time.

17. 17.
    noun

    (Jain.) the eighteenth of twenty-four spiritual teachers.

18. 18.
    noun

    (dial.) a small circular plate (of about three inch diameter) adjusted to the pivot of a hand-driven flour mill, to get coarser flour.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ನಯಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹರಿತ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಉಜ್ಜಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಉಪಕರಣ.
   2. ಬರ.
   3. ಧರ್ಮ.
   4. ಯಮ.
   5. ಅರ್ಧಭಾಗ.
   6. ಚಲಿಸುವುದು.
   7. ವೇಗ.
   8. ಚಕ್ರದ ಆರೆಕಾಲು.
   9. ಚಕ್ರಾಯುಧದ ಅ

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   (fr. ಅರೆ 2). = ಅರ್ನ a file (My.; Tu., T., M.; see s. ರಾಯಿ). ಉಜ್ಜಿ ಕೆರೆಯುವ ಅರ (ಅರೆ Si. 345).

2. 2.
   2.

   = ಅಚ್-,ಅರೆ 7 q. v., ಅ 1-. half. (Tu., M., Te. ಅರೆ T. ಅರೈ cf. ಅರಮೆ). ಅರಆಳು half a person: a man that works only half so much as another; a man who works, or has worked, only for half a day (My.). ಅರಕಾಣಿ. = ಅರೆಕಾಣಿ q. v. (My.). ಅರಕಾವೊತ್ತು. -ಕಾ-ಒತ್ತು the half ರ when written as ರ್ (C.). ಅರಕಾಲು q. v. (C). ಅರಕಾಸು half a cash (C). ಅರಕುಲ a half caste, a mixed breed (C.). ಅರಕ್ಷಣ half a moment (My.; B. 4, 16). ಅರಗಣ್ಡು. -ಕಣ್ಡು half an eye; a purblind eye; purblindness (C.); a leer (My.). ಅರಗ/?/ಗೆ twelve minutes, a little while (My.; B. 4, 18. 182; 5, 143). ಅರಗಾಯ a slight wound (C.). ಅರಗಾವು. -ಕಾವು half heat, slight heat; the state of being slightly heated (C.). ಅರಗೋಡೆ a wall of small height (C.). ಅರಗೋ/?/. -ಕೋ/?/ half a portion of the produce of a field, farm, etc. (S. Mhr.). ಅರಚಣ್ಣ breeches that just cover the buttocks (C.). ಅರಜಲ (My.). ಅರಜಲ deficiency of spring-water in a well (S. Mhr.) ಅರತ?ಲೆನೋವು. = ಅರ್ತಲೆನೋವು a one-sided headache (My.). ಅರತಾವು half a sheet of paper (C.). ಅರದಲೆ. -ತಲೆ half the head, one side of the head (C.). ಅರನಾಲಿಗೆ half the tongue (Bp. 55, 24). ಅರಪಾವು three rupees' weight (C.); the eighth part of a seer (My.). ಅರಬಾಸೆ indistinct utterance; stammering tongue (C.). ಅರಮಣ half a maund (C.). ಅರಮನಸ್ಸು half the mind, reluctance (My.). ಅರಮ/?/ a partial screen; partial screening, want of sincerity (My.). ಅರಮೆಯ್ಯಿ half the body (C.). ಅರವಾಸಿ one half (C.; B. 4, 102). ಅರಸೇರು half a seer (C.). ಅರಹಾಸ a smile (My.). ಅರಹೊಟ್ಟೆಯೈಟ. -ಊಟ a meal of half the stomach, an insufficient meal (C.). ಅರಹೊಟ್ಟೆಯೈಟಾ ಮಾಡೋಣ (My.).

3. 3.
   1.

   going. 2, swift, speedy; speed. 3, a rapid flow of water. (ಧಾರೆ, ಪ್ರವಾಹ, ಓಘ, ವೇಣಿ, ನೀರ ಹರಹು Mr. 415). ಅರಂ quickly. 4, the spoke or radius of a wheel. ಅರಗೀಲ್. -ಕೀಲ್. = ಅರ No. 4. (Abh. P. 13, 69).

4. 4.
   2.

   = ಅರೆ 1-. [the form that the word ಅರಸು takes in compounds]. an abbreviation of ಅರಸು (Śmd. 209. 210). a king. ಅರಗಿಣಿ the rose-ringed parrakeet (Pr. & Bḍ.). ನುಡಿಯ ಕಲಿಸಿದಳ್ ಅರಗಿಣಿಗೆ (Prll. 3, 32). ಅರಗಿಳಿ. = ಅರಗಿಣಿ [ಅದಂ ತರ್ಪರಗಿಳಿಯನೊನ್ದು ಗಿಡುಗನೆಡೆಗೊಣ್ಡು Pb. 1, 68 va.]. (Grj. 2, 68; J. 15, 20; 30, 37; C.). 2, a kind of shoe with a parrot-like knob for the toes (Bp. 12, 12). ಅರಗುವರ. -ಕುವರ a king's son (ಅರಸುಮಗ Kk. 34). ಅರನೆಲ್ಲಿ. = ಅರೆ-,ರಾಯ-. a small tree cultivated in gardens, the country gooseberry, Cicca disticha Lin. (S. Mhr.; T., M.; Te. ರಾಚಯಸಿರಿಕೆ). 2, ಬಾಲಕಿ (Mr. 121, o. r. ಅರೆ). ಅರನೇ/?/ಲ್. = ಅರಸುನೇ/?/ಲ್ (Śmd. 210, o. r. ಅರೆ). ಅರಬೇವು. = ಅರೆಬೇವು (My.). [ಅರಬೊಜಂಗ royal paramour. ವೆಲ್ವನಾಯ್ತರಬೊಜಂಗರ ಲೀಲೆ ಸುರೇನ್ದ್ರಲೀಲೆಯಿಂ Pb. 4, 87]. ಅರಮಗ a king's son (ಅರಸುಮಗ Śs.; Rśv. 14, 59; Abh. P. 12, 79). ಅರಮನೆ. = ಅರಸುಮನೆ. [?ಅರಮರಸಂ ಕೃತಕಾದ್ರಿಯೊಳರಮರಮನೆಯೊಳಗೆ ಕನ್ದುಕಕ್ರೀಡೆಗಳೊಳ್] Kr. 1, 99; Pb, 2, 46 va.]. (Śmd. 209). a royal dwelling, palace (ರಾಜಸದನ Hlā.; ಬಲ್ಲಿದರ ಮನೆ Mr. 198; ಸೌಧ etc. Si. 109). 2, a court (ಕಚೇರಿ C.). 3, government (C.). ಅರಮನೆಯ ಸಮೀಪದ ಬನಂ (ಉದ್ಯಾನ Hlā.). ಊರೊಳಗಣ ಅರಮನೆಗಳ ಒತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಹ ವನಂ (ಉದ್ಯಾನ Mr. 152). ಇಟ್ಟಗೆ ಮೊದಲಾದುವ/?/ಂ ಮಾಡಿದ ಅರಮನೆ ದೇಗುಲಂಗಳ್ (ಪ್ರಾಸಾದ Hlā.). ಅರಮನೆಗೆ ಆ/?/ ಬಾಯಿ. -ಅರಮನೆಯ ಬದಕಿದ ಆಕಾಶವೇ ಕಾವಲು. - ಅರಮನೆಯ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಸೆ /?/ಗು ಒಡ್ಡು! -ಅರಮನೆಯ ಬತ್ತಕ್ಕೆ ಹೆಗ್ಗಣ ಗುದ್ದ್ಯಾಡಿದ ಹಾಗೆ. -ಅರಮನೆಯ ಹಣಾಕಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕಸಾಲೆಗೆ ಡೊಳ್ಳು ಬನ್ತು. ಅರಮನೆಯ ಹತ್ತರ ನೆರಮನೆ ಇರಕೂಡದು. -ಕುದುರೆಯ ಹಿನ್ದೆ ಇರ ಬಾರದು, ಅರಮನೆಯ ಮುನ್ದೆ ಇರಬಾರದು (Prvs.). see Śmd. 210. 216. 234; Bp. 55, 10; 60, 28; 61, 34; J. 2, 46. ಅರಮನೆಯವ?. -ಅವ an officer of government (C.). ಅರಮನೆಯವರು the government (C.). ಅರಸ್ಥಾನ a royal council; a palace. see Prv. s. ಮನ್ತ್ರಿ. -ಅರಹಾವು. = ಅರವಾವು a species of large serpent (ರಾಜಸರ್ಪ, ಸರ್ಪಭಕ್ Hlā.).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (tool) file

2. 2.
   numr.

   adj (number) half

3. 3.
   m.

   (name) N. of the 18th Jaina Tīrthankaras [Sk.] ಅರ- ¹ ara- [ərə] n. (pol.) ｟ibc.｠the form taken by the word ಅರಸ “king” in the beginning of a compound ű ಅರಮನೆ palace [Ka. D201 cf. Sk. rājan- ] ಅರ- ² ara- [ərə] pref. (number) six, e.g., ಅರವತ್ತು “sixty”