ಆನೆ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   any of the huge, thick-skinned, almost hairless mammals of Proboscidea order, being the largest of extant four-footed animals, having a long, flexible snout (called a trunk) and, usually, two ivory tusks growing out of the upper jaw, of which Alphas maximus, theIndian elephant is commonly domesticated the other being Loxodonta africana, the African elephant.

2. 2.
   noun

   (used fig.) the quality or state of being large; largeness; something huge.

3. 3.
   noun

   ಬಿಳಿ ಆನೆ biḷi āne something from which little profit or use is derived but which needs to be maintained at much expense; a white elephant; ಆನೆ ಇದ್ದರೂ ಸಾವಿರ, ಸತ್ತರೂ ಸಾವಿರ āne iddarū sāvira, sattarū sāvira great things have value always, i.e. both during their life time and after death too; ಆನೆಯ ಕೈಲಿ ಕಬ್ಬುಕೊಟ್ಟ ಹಾಗೆ āneya kaili kabbukoṭṭa hāge as irrecoverable as a lump of butter in a greyhound's mouth; ಆನೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಆಳುದ್ದ āne kēḷage biddarū āḷudda do not take the great man lightly even when he has fallen down; ಆನೆಗೂ ಅಡಿ ತಪ್ಪೀತು ānegū aḍi tappītu even great men falter; ಆನೆ ತಿಂಬೋದು ಸೊಪ್ಪು, ಇರುವೆ ತಿಂಬೋದು ಸಕ್ಕರೆ āne timbōdu soppu, iruve timbōdu sakkare what one enjoys depends on his or her ability to digest, rather than on his or her social status; ಆನೆ ನುಂಗಿದ ಬೇಲದ ಕಾಯಿಯ ಹಾಗೆ āne nuŋgida bēlada kāyiya hāge that which is consumed or wasted without being seen outwardly so; ಆನೆ ಬೆಂಡಾದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಕ್ಕೀತೆ āne beṇḍādare koṭṭige hokkīte? a person of dignity, may lose his wealth, but not his respect; ಆನೆ ಭಾರ ಆನೆಗೆ, ಇರುವೆ ಭಾರ ಇರುವೆಗೆ āne bhāra ānege, iruve bhāra iruvege no one knows the weight of another's burden; ಆನೆ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವವನನ್ನು ಸುಣ್ಣ ಕೇಳಿದ ಹಾಗೆ āne mēle hōguvanannu suṇṇa kēḷida hāge (simile) it is like begging a worthless needle from an emperor;ಆನೆಯ ಗರ್ಭ āneya garbha the pregnancy of an elephant; 2. (fig.) any development, plan, implementation of which takes unduly long time; a tediously long period of endeavour before actual realisation; ಆನೆ ಸಾಧುವಾದರೆ ಅಗಸ ಮೈಲಿಗೆ ಹೇರಿದ āne sādhuvādare agasa maīlige hērida the willing horse is always worked to death; ಆನೆಬಿಟ್ಟು ಅಂಕುಶಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಡಿದ ಹಾಗೆ āne biṭṭu aŋkuśakke hoḍedāḍidaru to be extremely careful about small amounts of money and not careful enough about larger amounts of money; to be penny-wise and pound foolish; ಆನೆಯೇ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದಾಡಿದರು ānēyē hōguvāga bālakke baḍidāḍidaru = ಆನೆ ಬಿಟ್ಟು ಅಂಕುಶಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಡಿದ ಹಾಗೆ; ಆನೆಯಾದರೂ ಸೊಪ್ಪು ಮೇಯೋದು ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ āneyādaru soppu mēyōdu tappalilla one can have only that which he is destined, irrespective of his rank or status; ಆನೆಯನ್ನು ನುಂಗುವವನಿಗೆ ಆಳು ಯಾವ ಲೆಕ್ಕ āneyannu nuŋguvavanige āḷu yāva lekka does he, who can move the mountain, care a fly; ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತವನನ್ನು ನಾಯಿ ಏನುಮಾಡುತ್ತದೆ? āneya mēle kūtavanannu nāyi ēnu māḍuttade? bark not when you cannot bite; ಆನೆಹೋದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ ಹೋಗಬಲ್ಲುದು, ಇರುವೆ ಹೋದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ ಹೋಗಲಾಗದು āne hōda dāriyalli iruve hōgabahudu, iruve hōda dāriyalli āne hōgalāgadu humility survives all odds.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (mammal) 1 elephant 2 þfig.ß something huge ű ಮುಂದೆ ಆನೆಯಂಥ ಖರ್ಚು ಇದೆ. There is an enormous expenditure ahead.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ānu4-e3. 1. = ಹಾನೆ he is indeed, he certainly is, he is, e. g. ಬನ್ದಾನೆ (ಬನ್ದು ಆನೆ) he is or has come; ಹೋಗ್ಯಾನೆ (ಹೋಗಿ ಆನೆ) he is or has gone (S. Mhr.). 2, a common affix for the third person singular masculine of the present that is used nowadays, e. g. ಹಾಕುತ್ತಾನೆ (B. 2, 19); ಇರುತ್ತಾನೆ (3, 38); ಬಡಿಯುತ್ತಾನೆ (3, 82). see ಏನೆ, -ಇ 9, ಈ 7, ಆಳೆ, -ಅದೆ 4, ಏವೆ No. 1, ಈರಿ 1, ಆರೆ 5, ಆವೆ 3.

2. 2.
   2.

   an elephant (ಕರಿ Śmd. II; ಮಾತಂಗ, ದ್ವಿರದ, ದ್ವಿಪ, ಗಜ etc. Hlā.; ಕರಿ etc. Mr. 153; ನಾಗ Nn. 26; ದನ್ತಿ etc. 81; C.; Tu., M., T.; Te. ಏನಿಕೆ, ಏನಿಗೆ, ಏನುಗು etc.). [ಬನ್ದುವು ಪಾವುಡಂ ನೃಪತಿಗೆಮ್ಬುದುಮಾನೆಗಳೀ ಪ್ರದೇಶದೊಳ್ ನಿನ್ದುದಿದೆಮ್ಬುದುಂ ವಚನದೋಷ ವಿಶೇಷಂ Kr. 1, 118; Pb. 1, 17; Ap. 12, 57]. ಅಚ್ಚಾನೆ (Śmd. 63). ಮರದಿಂ ಮಾಡು ಆನೆಯಂ (115). ಆನೆಯೊ? ಆದ್ರಿಯೋ? (68). see also 131. 146. 168. 407. ಪಲ್ಲ ಮ/?/ಯೆನ್ದು ಆನೆಯ ಮ/?/ (Śmd. II; Śm. 41). ಆನೆಯ ಗಣ್ಡಸ್ಥಲ (ಗಣ್ಡ etc.); ಆನೆಯ ಕುಮ್ಭಸ್ಥಲ (ಕುಮ್ಭ etc.); ಆನೆಯ ಕೊಮ್ಬು (ರದನ, ವಿಷಾಣ); ಎರಡು ಕೊಮ್ಬುಗಳ ನಡು (ಪ್ರತಿಮಾನ); ಆನೆಯ ಕೆಯ್ (ಶುಣ್ಡೆ Hlā). ಆನೆಯ ತುದಿಕೆಯ್ (ಕರಾಗ್ರ, ಪುಷ್ಕರ Hlā.; Nr.). ಆನೆಯ ಕೆಯ್ಯ ತುನ್ತುರ್ಬನಿ (ಕರಸೀಕರ, ಮಮಥು); ಆನೆಯ ಬೆರಳು (ಅಂಗುಲಿ, ಕರ್ಣಿಕೆ Hlā.). ಆನೆಯ ಕೆಯ್ಯಿನ್ದ ಸುರಿವ ಶೀಕರವು (ಕರಶೀಕರ etc. Nr.). ಸೊಣ್ಡೆಲೊಳಗಿನ್ದ ಈಚೆಗೆ ಬನ್ದ ನೀರ ತುನ್ತು/?/ಗಳು (ಮಮಥು Si. 269). ಆನೆಯ ಸುಣ್ಡಿಲ ತುದಿ (ಪುಷ್ಕರ Nn. 27; ಕರಿಕರದ ಅಗ್ರ 72). ಆನೆಯ ಮಾವಟಿಗ (ಯನ್ತ್ರೃ, ಹಸ್ತಿಪಕ Si. 421). ಆನೆಯ ಮಾವನ್ತ (ನಿಷಾದಿ, ಹಸ್ತಿಪಕ Hlā.). see e. g. ಕಾಡಾನೆ, ಗಣ್ಡಾನೆ, ನೀರಾನೆ, ಪಟ್ಟದಾನೆ, ಪಿಡಿಯಾನೆ, ಪೇರಾನೆ, ಬೆಳ್ಳಾನೆ, ಸಲಗಾನೆ, ಸೊರ್ಕಾನೆ, ಹೆಣ್ಡಾನೆ Bp. 21, 40; 58, 33; J. 28, 44; B. 1, 28; 2, 9. ಆನೆ ಬೀದಿಯಲಿ ಬರೆ ಸೋನ ತಾ ಬೊಗಳುವದು, ಸೋನನನ್ತೆ ಆನೆ ಬೊಗಳೆ ಆನೆಯ ಅಭಿಮಾನವೇ ಹಾನಿ (Sp.). ಆನೆ ನೀರಾಟದಲಿ ಮೀನ ಕಣ್ಡು ಅಂಜುವದೆ (Sp.). ಆಮೆ ಕಣ್ಡು ಶ್ವಾನ ಬೊಗಳಿದ ಹಾಗೆ. -ಆನೆ ಕಡಿಯುವೆನೇ? ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ! ಕುದುರೆ ಕಡಿಯುವೆನೇ? ಅಶ್ವಲಕ್ಷ್ಮಿ! ಸಿಪಾಯಿಗಳ್ ಅನ್ತು ಸರಿಯೇ ಸರಿ! ತಾನ್ ಇನ್ನ್ಯಾರನ್ನ ಕಡಿಯಲಿ? ಅನ್ದರೆ ಕಡಿಯಲೇ ಬೋ/?/ಹಾರುವನ! -ಆನೆಗೆ ಗುಂಗುರು ಕಾಡಿದ ಹಾಗೆ. -ಆನೆ ತಿಮ್ಬೋದು ಸೊಪ್ಪು, ಇ/?/ವೆ ತಿಮ್ಬೋದು ಸಕ್ಕರೆ. -ಆನೆ ನುಂಗಿದ ಬೇಲದ ಕಾಯೀ ಹಾಗೆ. -ಆನೆ ಬೆಣ್ಡಾದರೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೇ ಹೊಕ್ಕೀತೇ? -ಆನೆ ಮಲಗಿದರೆ ಆಡಿನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿಲ್ಲವೇ? -ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿದ್ದೇ ಸನ್ದು, ಸೆಟ್ಟ ಬಿಟ್ಟಲೇ ಪಟ್ಟಣ. -ಆನೆ ಹೂಸಿದ ಹಾಗೆ ದುಃಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವೇ. -ಆನೆ ಚಾಕರನ ಹೆಣ್ಡತಿ ಆ/?/ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮುಣ್ಡೆ, ಕುದುರೇ ಚಾಕರನ ಹೆಣ್ಡತಿ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಮುಣ್ಡಿ, ದಣ್ಡಿಗೆ ಹೋದವನ ಹೆಣ್ಡತಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮುಣ್ಡೆ. -ಆನೇ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವವನ ಸುಣ್ಡಾ ಕೇಳಿದ ಹಾಗೆ. -ಆನೆ ಎತ್ತ? ಆಡು ಎತ್ತ? (Prvs.). see Prv. s. ಬಾ/?/ ತೋಟ. -ಆನೆಕತ್ತಾ/?/ the American aloe, Agave americana Lin. (St. & Pl.). ಆನೆಕಾಲು the Cochin leg, elephantiasis (My.; T., Tu.). ಆನೆಕಾಸು a small ancient copper coin bearing the figure of an elephant (My.; rare in S. Mhr.). ಆನೆಗಜ್ಜಿ. -ಕಜ್ಜಿ a troublesome kind of scab attacking men (My.; Tu.). [ಆನೆಗಮ್ಬ. -ಕಮ್ಬ post for tethering the elephants Pb. 9, 104 va. ಆನೆಗೊಲೆ. -ಕೊಲೆ slaughter by an elephant. ಒನ್ದಾನೆಯೆ ತನ್ನನಾನೆಗೊಲೆಗೊನ್ದಪುದೆನ್ದು ಲತಾಂಗಿ ಬೆರ್ಚಿದಳ್ Pb. 4, 58]. ಆನೆಜನ್ತು ivory (G. 359). ಆನೆಗುನ್ದಿ a town on the Tuṅgabhadra, near Hampe (My.; B. 2, 10. 20; 3, 15). ಆನೆದಲೆ. -ತಲೆ an āne's head (Rśv. 5, 55 va.). ಆನೆದುಗ್ಗಾಣಿ an ancient copper coin, now used in weighing (My.). ಆನೆದುಡ್ಡು an ancient duḍḍu bearing the figure of an elephant (C.). ಮೈಸೂರು ಆನೇ ದುಡ್ಡುತೂಕ (ಪಣ, ಕಾರ್ಷಿಕತಾಮ್ರಿಕ Si. 329). ಆನೆದೋಟಿಗೋಲು. -ಕೋಲು an elephant-driver's hook (My.; ಅಂಕುಶ Si. 271; T.). ಆನೆನೆಗ್ಗಲು. -ಲ್. = ಆನೆನೆಗ್ಗಿಲು (My.). ಆನೆನೆಗ್ಗಲ ಮುಳ್ಳು the plant Asteracantha longifolia (ಇಕ್ಷುಗನ್ಧೆ, ವನಶೃಂಗಾಟ G.). ಆನೆ ನೆಗ್ಗಿಲು. -ಲ್ a succulent herb, Pedalium murex Lin. (St. & Pl.; My.). ಆನೆಬಾಗಲು. -ಲ್ the entrance gate of a palace or a temple (C.; Tu). ಆನೆಬೇಲ the gum olibanum tree, Boswallia serrata (ಗಜಭಕ್ಷ್ಯೆ, ಸುವಹೆ etc. Si. 153). ಆನೆಮಯ್ಲಿ a bad kind of small pox (C.). ಆನೆಮ/?/. = ಆನೆವ/?/ a young elephant (Bp. 22, 55). ಆನೆಮಲೆ N. of the hills behind Palghat (Aligiri, My.). ಆನೆಮುಂಗು. ಆನೆಮುಂಗುಮರ. = ಅಳಂಗಿಮರ q. v. (St. & Pl.). ಆನೆಮಸುಡು the face of an elephant. ಆನೆಮುಸುಡಿನ ನೆಗ/?/ the long-nosed alligator (ನಗ್ರ, ಕುಮ್ಭೀರ Nr.). ಆನೆಮುಟ್ಟು the foot-print of an elephant. ಆನೆಮುಟ್ಟಿನ ತಬಕು a large round tray with scolloped edges (My.). ಆನೆಮೊಗ Gaṇapati (My.; Cb.). ಆನೆಲೋಳಿಸರ a kind of aloes (My.; Tu. ಆನೆ/?/ಳಿಸರ). ಆನೆ ವರಿವರಿ. -ಪರಿ-ಪರಿ to run after the manner of elephants (Bh. 2, 1, 76; 5, 3, 104). ಆನೆವ/?/. -ಮ/?/ a young elephant (Śm. 41). ಆನೆಸೊಳ್ಳೆ a large mosquito (My.).

3. 3.
   3.

   = ಆನಿ etc. ಆನೆಕಲ್ಲು. -ಲ್ a hailstone (My.; ಆಲಿಕಲ್ಲು, ವರ್ಷೋಪಲ G.; Tu.). ಆನೆಗಲ್ಲು. -ಕಲ್ಲು. -ಲ್ a hailstone (My.; ವರ್ಷೋಪಲ, ಕರಕ Si. 31).

4. 4.
   4.

   = ಅನೆ 2, ಆನ 2. see e. g. ಅಡ್ಡಾನೆ, ದಪ್ಪಾನೆ, ದುಣ್ಡಾನೆ, ದೊಪ್ಪಾನೆ, ನೆಟ್ಟಾನೆ, ಬೆಳ್ಳಾನೆ, ಮೆತ್ತಾನೆ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಗಜ.
   2. ದೊಡ್ಡದು.