ಆಱು

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to be able to; to become capable of.

2. 2.
   verb

   (fire, lamp, etc.) to be quenched; to be put out; to be extinguished.

3. 3.
   adjective

   totalling one more than five; six.

4. 4.
   noun

   the cardinal number between five and seven; six; 6.

5. 5.
   noun

   a suffix used to denote 'arouṇḍ or 'and some thing more' in case of numbers (as in ನಾಲ್ಕಾರು, ಹತ್ತಾರು, ನೂರಾರು, etc.).

6. 6.
   verb

   (distress, fatigue, anger) to become quenched; to calm (oneself) down.

7. 7.
   verb

   to bear; to endure; to withstand.

8. 8.
   verb

   to become cool; to lose temperature.

9. 9.
   verb

   to become dry; to lose moisture.

10. 10.
    verb

    to be satisfied.

11. 11.
    verb

    to become closed or scarred: said of a wound; to heal.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ.

2. 2.

   1. ಒಣಗು.
   2. (ದೀಪ ಮುಂತಾದುವು) ನಂದು.
   3. (ನೋವು, ದುಃಖ ಮುಂತಾದುವು) ಶಮನವಾಗು.
   4. ತಣ್ಣಗಾಗು.
   5. ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳು.
   6. (ಗಾಯ) ಮಾಯು.
   7. ಇಲ್ಲವಾಗು.
   8. ಸಮರ್ಥವಾಗು.
   9. ತಾಳಿಕೊಳ್ಳು.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಆ/?/ 1, etc. P. p. ಆ/?/ (C.). to go out, to be extinguished, to be ruined. 2, to grow cool, 3, to be calmed, allayed or appeased, to grow less. [ಸೇದೆ ನೀಂ ಕರುಣಿಸಿದಾಗಳಲ್ಲದವರ್ಗಾ/?/ದು Pb. 9, 42]. 4, to dry (up); to become dry (ನಿರ್ದವ Śmd. Dh.). 5, to heal, as a wound (C.; T., M., Te., Tu. ಅಜು). see Prv. s. ಬೆಂಕಿ Bp. 1, 25; 17, 16; 24, 34; 28, 55; 56, 47; J. 8, 2; B. 2, 42; 3, 63; 4, 31. 70. 71. 148; 5, 119; ದಣುವಾ/?/, ಬಾಯಾ/?/. -ಆ/?/ದ ನೀರಿಗೆ ನೆಲವೇ ಸಾಕ್ಷಿ (Prv.).

2. 2.
   2.

   = ಅ/?/ 1, etc. the state of going out, of being dried, etc. ಆ/?/ವಾಸಿ the state of being improved by becoming dry (as paddy, jaggory, etc.; My.).

3. 3.
   3.

   power; daring, self-will, obstinacy; opposition (T. ಏ/?/, ಏಲ್ also: to oppose; ಏ/?/ಲ್ opposing; see ಏ/?/ 2). ಆ/?/ಡಿ. -ಅಡಿ 1. opposition, enmity (ವೈರ Śm. 95; ಜಡಿ Ct. II, 84; ವಿರೋಧಭಾವ Śs.; Bp. 40, 62). ಆ/?/ಡಿಗೊಳ್. -ಕೊಳ್ to become inimical (Rśv. 3, 15. 101).

4. 4.
   4.

   = ಅ/?/ 3, etc. six (C.; T., M., Te.; Tu. ಆಜಿ). [ಕಾರಕಮಾ/?/ ಕರ್ಮಕರಣಾದಿಕದಿಂ Kr. 1, 114; Ap. 3, 8]. ಆ/?//?/ (Śmd. 223). ಆ/?/ರ್ಕೆ (224). ಆ/?//?/ಲಿ (Bp. 35, 32). ಆ/?/ ಹಸುವಂ ಷಡ್ಗವಮ್ ಎಮ್ಬುದು (Hlā). ಆ/?/ ಹಲ್ಲ ಹೋರಿ (ಷಡ್ಗಶನ etc. Hlā). ಆ/?/ ಹೆತ್ತವಳಿಗೆ ಮೂ/?/ ಹೆತ್ತವಳು ಮುಲುಕು ಕಲಿಸಿದಳನ್ತೆ. -ಆ/?/ಳು ಮೂ/?/ ಫೌಜು (Prvs.). ಆ/?/ಡಿ. -ಆಡಿ 2. six feet. 2, the six-legged one: the large bright black (dark blue) humble bee, Bombinatrix glabra (ತುಮ್ಬಿ Śmd. II; ಪ/?/ಮೆ, ಅಲರೇ/?/ Ct. II, 75; ಪ/?/ಮೆ, ಆಲರ್ವಕ್ಕಿ I, 62; ಬವರ, ತುಮ್ಬಿ etc. Kk. 90; ಚಿತ್ರವಿಹಗ, ಅಲರ್ವಕ್ಕಿ, ಮೇಳಮ್ಬ etc. Śm. 27; ಭ್ರಮರ 95; ಗುಂಗೀ ಹು/?/ G.). [ಅಳಕಾನೀಕಂಗಳಂ ಸೊರ್ಕಿದಾ/?/ಡಿಗೆತ್ತಾ/?/ಡಿ ಸುತ್ತುತುಂ ಬರೆ ಬನಂ ಬರ್ಪನ್ತೆ ಬನ್ದಾಕೆಗಳ್ Pb. 7, 86]. see Bp. 11, 41; Rśv. 2, 38. 41; 8, 110; 13, 19; J. 2, 9; 7, 38; 15, 49; 17, 20. 40. 3, the Kannada metre called ಷಟ್ಪದಿ as implied in J. 1, 12; cf. Ch. v. 315. ಆ/?/ಡಿವಣ್ಣ. -ಬಣ್ಣ the colour of the black bee (Rśv. 3, 101). ಆ/?/ಡಿವೆದೆ. -ಹೆದೆ a bow-string of black bees (J. 7, 38). ಆ/?/ನೆಯ. -ಅನೆಯ sixth (B. 5, 262). ಆ/?/ಟ ಮೂ/?/ಟ six plays (on your side, and only) three plays (on our side); difference (S. Mhr.), injustice. ಆ/?/ ಋತು. = ಆ/?/ ರುತು (J. 10, 14). ಆ/?/ ಏ/?/ಲು six times seven (My.). ಆ/?/ ಏ/?/ six or seven (My.; B. 2, 37). ಆ/?/ ಗಣ್ಟು six knots or joints. ಆ/?/ ಗಣ್ಟನುಳ್ಳ ಕಚೋರ Zedoary, Curcuma zerumbet (ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಿಕೆ etc. Nr.). ಆ/?/ಗಾಲ. -ಕಾಲ the six times or seasons. ಆ/?/ಗಾಲ ಮ/?/ ಹೊಯ್ದರೂ ಮುತ್ತುಗಕ್ಕೆ ಮೂ/?/ ಎಲೆ (Prv.). ಆ/?/ ತಿಂಗಳ್. = ಅ/?/ದಿಂಗಳ್ (Bp. 14, 34). ಆ/?/ದನ್ತ six teeth (of a horse; Mr. 281). ಆ/?/ದಲೆ. -ತಲೆ six heads. 2, Ṣaṇmukha (My.). ಆ/?/ ದಳ. (-ದಲ) six leaves; sixleaved (Bp.). ಆ/?/ ದಾಡೆ six fangs. ಆ/?/ ದಾಡೆಯ ಮೀನು the fish called Macropteronatus magur Ham. (ಮದ್ಗುರ Nr.). ಮದ್ಗುರವೆಮ್ಬ ಆ/?/ ದಾಡೆಯ ಹೆಣ್ಣುಮೀನು (ಶೃಂಗಿ Nr.). ಆ/?/ ನೂ/?/ಲು six times hundred (My.). ಆ/?/ ನೂ/?/. = ಆ/?/ನೂ/?/ six hundred (B. 4, 207). ಆ/?/ ರುತು the six seasons. ವಸನ್ತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ etc. ಆ/?/ಂ ರುತುಗಳ್ ಅಕ್ಕು (Hlā.). ಆ/?/ ವರ್ಣ the six colours. ಬಿಳಿದು ಮೊದಲಾದ ಆ/?/ ವರ್ಣಂಗಳು (ಶ್ವೇತಾದಿಷಡ್ವರ್ಣ Nn. 71). ಆ/?/ ಸಾವಿರ. = ಆರ್ಸಾವಿರ six thousand (Bh. 2, 4, 8; My.). ಆ/?//?/.ಏ/?/ six or seven (Bp. 38, 11; B. 4, 211).

5. 5.
   5.

   = ಹಾರು 1. (My.).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   1 (out) to go out, to be extinguished (as light, fire, etc.) 2 (heat) to grow cool (as hot water, cooked rice, etc.) 3 (down) to be calmed, allayed or appeased, to grow less (as anger, grief, passion, etc.) 4 (water) to dry up, to become dry (as water on the ground, etc.) 5 (med.) to dry up and heal (as a wound) [Ka. D404] = ಆಱ್, ಆರು (āṟ, āru)1

2. 2.

   (number) numr.adj. six numr.n. six ಆರು (āru)5 þmod.ß