ಪರಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಪರಿಹರಿಸು.
   2. ಚಲಿಸು.
   3. ಓಡು.
   4. (ನೀರಿನಂತೆ) ಪ್ರವಹಿಸು.
   5. ಓಡಾಡು.
   6. ಪಲಾಯನ ಮಾಡು.
   7. ಅಳಿದು ಹೋಗು.
   8. ತೀರು.
   9. (ಓಲಗ, ಸಭೆ ಮುಂತಾದುವು) ಬರಖಾಸ್ತು ಆಗು.
   10. ಬಿಡು.
   11. ಚಂಚಲವಾಗು.
   12. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬರು.
   13. (ಸಾಲ, ಋಣಗಳಿಂದ) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗು.

2. 2.

   1. ಓಟ.
   2. ನೀರಿನ ಹರಿವು.
   3. ದೂರದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ.
   4. ಓಡಾಡುವ ಸ್ಥಳ.
   5. ರೀತಿ.
   6. ಸ್ಥಿತಿ.
   7. ಸೇನೆ.
   8. ಅಧ್ಯಾಯ.
   9. ಆಧಿಕ್ಯ.
   10. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಿಗುವ ಸ್ಥಳ.
   11. ದಾರಿ.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಹರಿ 1. to move; to run; to flow (ಧಾವನ Śmd. Dh.); to proceed, to advance in a satisfactory manner, as work, etc.; to go away, to disappear, as trouble; to be discharged, as a debt. P. ps. ಪರದು, ಪರಿದು [ಪರಿದು ಬೀಳ್ವ ವೌಲಿವನ್ದಿರ ಪಾಡಳಿವನ್ದಮಂ Kr. 1, 130; ಮನಮನೈಡಗಲಿಸಿ ಪರಿವ ಜಾತ್ಯಶ್ವಂಗಳೈಲ್ಲಮಳಿಗಾಳೈಗದೌಳ್ ಸತ್ತೌಡೈ Pb. 8, 94 va.; Ap. 11, 22; Vr. 117, 23]. ಅರೈಗಾವುದಮಂ ಪರಿದಂ (Śmd. 157). ಗಳಗಳನೈ ಗುಳುಗುಳುವೈನುತಂ ಪರಿವವೌನಲ್ ಸೌಗಯಿ ಸುಗುಂ. (65). ಆನೈಯ ಮೇಲೈಯುಮ್ ಆಳ ಮೇಲೈಯುಂ ಕುದುರೈಯ ಮೇಲೈಯುಂ ಪರಿದುದು ಒನ್ದೈ ಗಜಂ ಭುವನೈಕರಾಮನಾ (146). ಬೈಟ್ಟದ ತಳ್ಪಲೌಳ್ ಪುಟ್ಟಿದ ಪರಿವತೌರೆ (ನಿರ್ಝರ Hlā.). ಪರಿದವು ಅರುಣಾಮ್ಬುಗಳ್ (J. 22, 11). see Cpr. 1, 101 va.; 1, 112; Abh. P. 13, 44, 66. 74; Bp. 32, 28. 32. 38; 50, 40; 61, 22; C. Bp. 11, 4; Rśv. 5, 122; 6, 10; 6, 11 va. (several times); 13, 90; 13, 96 va.; J. 3, 2. 8. 21; 25, 3; 28, 44; ಉರಿವರಿ, ಪೌನಲ್ವರಿ, ಬೀದಿವರಿ, ಮುನ್ದುವರಿ, ಮುಮ್ಬರಿ, ಮೇಲ್ವರಿ, ವಿಸಟಮ್ಬರಿ, ಸಯ್ವರಿ. - ಪರದಾಟ. -ಆಟ. running about (My.). see Prv. s. ಫಲ. -ಪರಿದಯ್ದು. -ಅಯ್ದು. to go running of with celerity (Bp. 32, 58). — ಪರಿದಾಟ. = ಪರದಾಟ. (My.). — ಪರಿದಾಡು. -ಆಡು. = ಹರಿದಾಡು. to move about, to run about [ಪುಲಿಗಳ ಮರಿಗಳೌಳ್ ಪರಿದಾಡುವ ತರುಣ ಹರಿಣಂಗಳುಮಂ Pb. 1, 115 va.]; (Bp. 3, 40; Śśv. 5, 15).

2. 2.
   2.

   = ಹರಿ 2. P. p. of ಪರಿ 1, in ಪರಿ ಪರಿದು (Bp. 3, 40; J. 3, 9). — ಪರಿ ತರ್.> (i. e. ಪರಿದು ತರ್). = ಹರಿ ತರ್. to come running or with celerity, to hasten (Te. ಪರ ತೈಂಚು). [ಪರಿತನ್ದಾಗಳ್ ಪಿರಿದೌಸಗೈವೈರಸಿ Pb. 4, 10; Ap. 4, 17]. see Cpr. 7, 79; 8, 101 va.; Abh. P. 14, 159; Grj. 3, 94; Bp. 2, 16; 16, 23; 22, 13; 27, 17; 32, 41; 46, 21; 60, 31; Rśv. 5, 26; 6, 11 va.; J. 28, 59. — ಪರಿ ವರಿ. -ಪರಿ (Grj. 5, 7).

3. 3.
   3.

   = ಪರಿ 4, ಹರಿ 3. moving, running (Bp. 32, 26; see ಅಸಗವರಿ, ಬೀದಿನರಿ 2; T.: haste, swiftness); [Tu. ಪರಿವು]; pacing (see ನಿಡುವರಿ); flowing, streaming; stream, current (Rśv. 6, 24 va.; see ನೀರುವರಿ); a channel; a run or course, as a measure of distance. 2, a course: a way, a manner, a kind (ಭಂಗಿ, ವ್ಯಾಕೂತಿ Hlā., MS. ವ್ಯಾಕೃತಿ; ರೀತಿ Nr.; Cpr. 3, 47; 8, 72; My.; T., M.; Mhr. ಪರೀ). [ಇದ್ದ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೈ ಬನ್ದ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಕೌ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ Bv. 886]; ಮತ್ತೌನ್ದು ಪರಿ (ಪಕ್ಷಾನ್ತರ Nr.). — ಪರಿಕಾಲ್. a running channel or brook [ಜಲಜಲನೌಳ್ಕುತಿರ್ಪ ಪರಿಕಾಲ್ Pb. 1, 52]; (V. 4, 4; 10, 2). — ಪರಿಗಿಡು. -ಕಿಡು. a current to be impaired; to be impaired in one's current (Abh. P. 7, 86). — ಪರಿದಿಟ್ಟಿ. a roving look or eye (Rśv. 1, 135 va.). — ಪರಿ ಪಡಿ. running condition: fate (Abh. P. 6, 128). — ಪರಿ ಪರಿ. rep. various ways or manners (Bp. 6, 27; 12, 45; 26, 44; 28, 57; 39, 30; 45, 42; 61, 25; Bh. 1, 8, 69). — ಪರಿಮರಿ. = ಪರಿಮರಿ, q. v. (Cpr. 6, 49; 7, 34; Abh. P. 9, 80). — ಪರಿಮುತ್ತೈ. a rush and falling upon: plundering, robbing (ಕವರ್ದುದು, ಇಳ್ದುದು, ಸುಲಿವುದು, ಸೈಳೈವುದು Śm. 63; ಸೈಳೈವುದು Kk. 71). — ಪರಿಯಿಡು. -ಇಡು. to run (Abh. P. 10, 162; Rśv. 13, 91). — ಪರಿವಡಿ. = ಪರಿವಿಡಿ. ಎಮ್ಬೀ ಪರಿವಡಿಯ ಬಾಲಕೇಳಿಯೈ ಕರಮೈ ಮರುಳ್ಚಿದುದು ತಾಯುಮಂ ತನ್ದೈಯುಮಂ Ap. 8, 38]. — ಪರಿವಡೈ. - ಪಡೈ. to become mannerly, to grow becoming or fit (ಒಪ್ಪು Śm. 62; Kk. 65). ಪರಿವಡೈದಿರೈ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸರಸಕವೀನ್ದ್ರರ್ಕಳ್ ಒಳ್ಳಿತಾದುದೈನಲ್ ಬಿತ್ತರಿಸಿದನ್ ಅಭಿಧಾನಮಂ ಬೌಮ್ಮರಸಂ (Ct. II, 122). see Grj. 2, 06 va.; Bp. 26, 68; 32, 29; 51, 66. — ಪರಿ ವಿಡಿ. -ಪಿಡಿ. course-seizing: regular course or succession, row, order, method, [contents of a book], etc. [ಪುರುಕುತ್ಸ ಪುರೂರವರಿನ್ದ ಮಿನ್ನೈಗಂ ಪರಿಡಿಯಿನ್ದೈ ಬನ್ದ Pb. 7, 16; Ap. 7, 27 ragaḷe]; (ಪರಿಪಾಟಿ, ಅನುಪೂರ್ವಿ, ಪರ್ಯಾಯ, etc. Hlā., Mr. 441; ತರುವಾಯ್ Śmd. 9 Cm.; ತರುವಾಯು, ತರ, ಕ್ರಮ Śm. 53; ತಗಹು, ಪಂಕ್ತಿ 105; Te. ಪರುವಡಿ). see Śmd. 112. 255. 269; Grj. 2, 106 va.; Bp. 14, 3; C. Bp. 5, 5; Rām. 1, 13, 4; Rāghc. 17, 54; Bh. 1, 7, 41. — ಪರಿವಿಡಿಗೈಯ್. to form a regular course, row, etc. (Cpr. 1, 101 va.; 8, 71). — ಪರಿವೈರ್. -ಪೈರ್. = ಪರಿವಡೈ. (Cpr. 4, 64). — ಪರಿವೈಸ. - ಬೈಸ. service. ಸಲಿಪರೌಲ್ದಣಿಮಾದಿ ಗುಣಾನ್ವಿತಾಮರರ್ ಪರಿವೈಸಗೈಯ್ವರೈಮ್ಬನರಿಯೈಂ ಪೌಗಳಲ್ ಸುರಲೋಕ ಸೌಖ್ಯಮಂ Ap. 3, 2].

4. 4.
   4.

   = ಪರೈ 1 (occasionally in MSS. and prints), ಹರಿ 4. to spread, etc.

5. 5.
   5.

   = ಪೌರೈ 5, etc. a spider's web (B. 4, 113).

6. 6.

   ಪರೀ round, around, about, round about; further, in addition to; against, opposite to, towards, to; beyond, more than; from; after, successively, severally; outside of, except, with exception of; on account of, for the sake of; according to, in accordance with; much, excessively. 2, ornament, decoration, embellishment (cf. ಪರು 5 & 6). — ಪರಿಪಾಡು. fully equal (Rām. 6, 9, 20).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (move) 1 to flow (as water) 2 to move, to proceed 3 to run 4 to go away, disappear (as trouble), to be discharged (as a debt) n. 1 attack 2 (move) flowing

2. 2.
   n.

   (manner) way, manner, kind, method ű ಹಲವು ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವಳು ದುಡ್ಡನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. Though I besought in many ways she did not give me money. [Ka. D3968] = ತರ (tara)

3. 3.
   n.

   (insect) spider’s web (B.4.113 (Kitt.))

4. 4.
   vt.

   (destroy) to destroy

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   the act of moving, walking, etc.

2. 2.
   verb

   to move; to go.

3. 3.
   verb

   to cut; to sever; to break.

4. 4.
   verb

   to be cut, severed or broken.

5. 5.
   verb

   to go by moving the legs rapidly, faster than in walking; to run.

6. 6.
   noun

   a running; a moving rapidly.

7. 7.
   verb

   to pluck out (something) using force.

8. 8.
   noun

   a flowing in stream; a current or flow of water or other liquid.

9. 9.
   verb

   to flow (as a liquid).

10. 10.
    verb

    to wander; to walk around, to move about.

11. 11.
    noun

    a unit of linear measure.

12. 12.
    verb

    to be separated from.

13. 13.
    verb

    to go back or backward; to withdraw in the face of opposition; to retreat.

14. 14.
    verb

    to remove or destroy (an evil, bad element, annoying person, etc.).

15. 15.
    noun

    a way, path or channel of movement.

16. 16.
    verb

    to be destroyed.

17. 17.
    noun

    a way or manner in which something is done, is usu. done or is to be done.

18. 18.
    verb

    to leve; to depart.

19. 19.
    noun

    manner or state of being; condition.

20. 20.
    verb

    (one's sight, attention) to fall on.

21. 21.
    verb

    to be finished, closed.

22. 22.
    noun

    a large organised body of soldiers; an army.

23. 23.
    verb

    to come to occupy a wide or wider area; to spread oneself.

24. 24.
    verb

    to break up and scatter in all directions; to spread about; to distribute widely.

25. 25.
    noun

    a main division of a book; a chapter.

26. 26.
    verb

    to go out of sight.

27. 27.
    noun

    an amount or quantity greater than is necessary, desirable, usable, etc.; too much; excess; the normal normal where wild animals come and where they are hunted or trapped.

28. 28.
    noun

    a carrier of messages; a messenger; a courier.

29. 29.
    verb

    to be removed.

30. 30.
    noun

    a narrow channel along the side of a road or street, to carry off water; a gutter.

31. 31.
    verb

    to put an end to (grief, distress, etc. of another).

32. 32.
    noun

    a depression in the ground, as a pot-hole on a road, where water gets stagnated.

33. 33.
    verb

    to be finished; to come to an end.

34. 34.
    verb

    (a meeting, assembly) to be concluded.

35. 35.
    noun

    a row of houses.

36. 36.
    verb

    to leave or abandon.

37. 37.
    noun

    the space, amount or degree to which a thing extends.

38. 38.
    verb

    to become unstable; to be unsteady.

39. 39.
    verb

    (a work) to be carried on further satisfactorily.

40. 40.
    verb

    to be relieved from the burden or responsibility of a debt.

41. 41.
    verb

    to putforth young leaves and tendrils (as a vine).

42. 42.
    verb

    to attack; to assault.

43. 43.
    verb

    to become possible.

44. 44.
    verb

    to move forward on one's body (as a snake).

45. 45.
    verb

    to be decided; to be resolved.