ಬಳೈ

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   (ಬೈಳೈ 1; cf. ಬಲಿ 1 ). to increase, to become large, to grow up, to prosper (used only with regard to man and other animals and their bodies according to Śmd. 256; ಪ್ರವೃದ್ಧಿ Śmd. Dh.; ವೃದ್ಧಿ Śm. 114; Cpr. 1, 91; 3, 104; Grj. 4, 2. 38; Tu. ಬುಳೈ T., M. ವಳರು). [ಇನ್ದ್ರೇನ್ದ್ರನತೋಳೈ ತೌಟ್ಟಿಲಾಗಿರೈ ಬಳೈದಂ Pb. 1, 44; Ap. 2, 37 va.]. ಬಾಲಭಾವದೌಳೈ ಭಾವಕಿಯರ್ ಬಳೈವರ್ ನಿರನ್ತರಂ (Śmd. 230). ಮೃದುಮುಗ್ಧಾಲಾಪಂ ಬಳೈದಂ ಸರಸ್ವತೀಮಣಿ ಹಾರಂ (256). ಎನಿತ್ತೈನಿತ್ತು ಅಮ್ಬುಜಪತ್ರನೇತ್ರೈಯಾ ಘನಸ್ತನಂಗಳ್ ಬಳೈಗುಂ ಕಿರಾತೈಯ, ಅನಿತ್ತನಿತ್ತಂ ವನದೌಳ್ ವನೇಚರಂ ತನತ್ತು ಬಿಲ್ಲಾನದನ್ ಅನ್ತೈ ಕೀಸುಗುಂ (144). (ಆ ಕುಮಾರರ್) ಇನ್ತು ಬಳೈವುತ್ತ ಮಿರೈಯಿರೈ (Rśv. 4, 75 va.). ಉತ್ತಮನೃಪಸುತ- ಮನ್ತ್ರಿಪುತ್ರರಿರ್ವರ್ ಬಳೈದರ್ (4, 78). ನೃಪೋತ್ತಮನ ಸುಕುಮಾರಿ ಮಿಗೈ ಬಳೈವುತ್ತಿರ್ದಳು (Prll. 3, 23). [ಜನಕ್ಕೈ ಬೇಟಮಂ ಬಳೈವುದು Pb. 1, 54]. Note: the meaning of ಬೈಳೈ 1 appears in Cpr. 1, 82. 90; 1, 101 va.; 2, 91; 3, 12; 5, 49.

2. 2.
   2.

   = ಬೈಳು etc. whiteness, etc. — ಬಳೈಗಾರ. - ಕಾರ = ಬೈಳುಗಾರ (S. Mhr.).

3. 3.
   3.

   the neck bone. ಬಳೈ ನುರ್ಗುತ್ತಿರೈ ಮೈಟ್ಟಿ ಗಣ್ಟಲಂ Pb. 12, 150.

4. 4.

   Tbh. of ವಲಯ a ring; an armlet, an arm-ring, a bracelet of glass, etc. for females (ಕಾಚಭೂಷಣ Śmd. Dh.; ಬಾಲೈಯರ ಕಾಚವಲಯ Śm. 114; ಪ್ರತಿಸರ Mr. 340; [ಮುಂಗೈಯ್ಗಳ ಕರ್ಪಂ ತೀವೈ ತೌಟ್ಟ ಬಳೈಗಳ್ ಮರಸೈ Pb. 8, 55 va.]; ವೃತ್ತಿಕೈ 285; Cpr. 8, 64; C.; M. ವಳೈ T. ವಳೈ Mhr., ವಾಳಾ). ದನ್ತದ ಬಳೈ (Rśv. 5, 24). ನಿಗ್ಗವದ ಬಳೈಗಳ್ (Rāghc. 17, 65). ಯೂಪಸ್ತಮ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರದಿನ್ದ ಮಾಡಲ್ ಪಟ್ಟ ಬಳೈ (ಚಷಾಲ, ಯೂಪ ಕಟಕ Si. 238). ಚಕ್ರದ ಕಣ್ಣುಗಣ್ಡಿ, ನೌಗ, ಅಚ್ಚು, ಕಡಾಣಿ, ಬಳೈ ಮುನ್ತಾದ ಬಣ್ಡಿಯ ಅವಯವಗಳು (ಅಪಸ್ಕರ); ಬಣ್ಡಿಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಸೇರುವ ಕಣ್ಣಿನ ಸುತ್ತು ಲೋಹದ ಬಳೈ (ನೇಮಿ etc. 276). ಕುದುರೈವಾಯ ಪೌರಗಣ ಬಳೈ (ಕವಿ Śm. 109). ಬಿರಿದಿನ ಬಳೈ (ಕಚ್ಚರಿ Kk. 75). ಬಳೈಗಳ್ ಗುಲ್ಗುಲ್ಗುಲ್ಲೈನೈ ಗಿಳಿ ಸೋವಾಕೈಗಳಿನ್ ಒಪ್ಪುಗುಂ ಕೈಲವೈಡೈಯೌಳ್ (Śmd. 231). see ಕೈಯ್-, ಪಾರುಮ್-, ಬಾಹು- B. 4, 122; Prvs. s. ಬಾಳು 1, ಸನ್ತೈ 1. 2, a series (in algebra, B. 1, 11; Mhr. ವಲ್ಲೀ). — ಬಳೈಗಡಕ ಹಾವು. -ಕಡಕ-. = ಬಳೈವಡಕಹಾವು (B. 2, 26) — ಬಳೈದುಡು. - ತುಡು to put on a ring. ಬಳೈದೌಟ್ಟಂ (Śmd. 200). — ಬಳೈದೌಡಿಸು. - ತೌಡಿಸು to cause to put on a ring or rings (C. Bp. 47, 42). — ಬಳೈಮಲಾರ the bundle of glass rings strung on strings that is carried by bracelet vendors (My.). — ಬಳೈಯವ. -ಅವ a bracelet maker; a bracelet vendor (My.). — ಬಳೈಯುಪ್ಪು. - ಉಪ್ಪು a sort of salt (ವಸು Mr. 143; My.). — ಬಳೈವಡಕ ಗಿಡ. (-ಒಡಕ) a prostrate herb, the spreading hog-weed, Boerhavia diffusa Lin. (Z.; St. & Pl. as ಬಳೈವಡಕಿ). — ಬಳೈವಡಕಹಾವು. - ಒಡಕ a venomous snake, the Trimeresurus anemallensis (Bḍ.); the venomous snake Dipsas gokool (Bḍ.). — ಬಳೈವೌಡಕಹಾವು. = ಬಳೈ ವಡಕಹಾವು (My.). — ಬಳೈವೋಗು. - ಪೋಗು to fall off in circular sections. ಕಟ್ಟಿದಿರೌಳೈ ನೂಂಕಿದಾನೈಗಳ ಕೋಡುಗಳಂ ಬಳೈವೋಗೈ ಪೌಯ್ದುಂ Pb. 10, 41].