ವಿ.ಕೃ.ಗೋಕಾಕ

ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ವಿಮರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು 1909ರ ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹಾಜರಾದರು. ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮೌಖಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ (ವೈವಾ) ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ ಅವರು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರೋದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಕರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ವೈವಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ತಮ್ಮ ಆಸೆ ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಗೋಕಾಕರ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಉಜ್ವಲ ಸಾಧನೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ವೈವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹಾಜರಾಗದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯು ಗೋಕಾಕರ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಶೀಲತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯ ಕೃತಿಗಳು 1. ಕಲೋಪಾಸಕರು 2. ಸಮುದ್ರಗೀತೆಗಳು 3. ಇಂದಿನವರೆಗೆ 4. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ 5. ಊರ್ಧ್ವಮುಖಿ 6. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ 7. ಭಾರತ ಸಿಂಧುರಶ್ಮಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳು: 1. ಇಜ್ಜೋಡು 2. ಸಮರಸ 3. ಬಾಳಿನ ಬಂಡಿ ಪ್ರಬಂಧ / ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳು 1. ಕಾವ್ಯಾನುಭವ 2. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ 3. ಸೌಂದರ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ 4. ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು 5. ಕವಿಯ ಕರ್ಮ 6. ಸಮರಸ 7. ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

1958ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. 1978ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ನಂತರ ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 1960ರಲ್ಲಿ ‘ದ್ಯಾವ ಪೃಥವಿ’ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು 1961 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲೀಫೋರ್ನಿಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ. 1991 ರಲ್ಲಿ ‘ಭಾರತ ಸಿಂಧು ರಶ್ಮಿ’ ಕೃತಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನದ ರಾಜಾಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ