ಧರ್ಮ ಎಂಬ psychopathy

ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯನ್ನು, ಸೋದಾಹರಣವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದೀರಿ, ಮಂಸೋರೆಯವರೇ. ಇಂತಹ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನಶೀಲತೆ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಅದರೆ ಅದೆ ಅಪರೂಪವೂ ಆಗಿದೆ. ರಾಮ ’ದೇವರ’ ಎಡಬಿಡಂಗಿತನವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕಿಸಿದ್ದೀರಲ್ಲಾ, ಕೃಷ್ಣವತಾರದ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳೂ ಕಮ್ಮಿಯೇನಿಲ್ಲ! ಒಮ್ಮೆ ಅದನ್ನೂ ಸ್ವಂತ ಚಿಂತನೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸಿನೋಡಿ. ಮನದ ಹರಿತವನ್ನು ಮೊಂಡಾಗಲು ಬಿಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಹಿರಿಯನ ಹಾರೈಕೆ!

ಇಂತಹ ಬಹಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತ ಎಲ್ಲಾ ಮತ, ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಕೊಡಬಹುದು. ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ, ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅರ್ಥೈಸಿ ನಡೆಯುವುದೇ ಧರ್ಮವಾಗುವುದು. ಕುರುಡು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಧರ್ಮವೆನ್ನಲಾಗದು.

ಮಂಸೋರೆ ಅವರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಗಳು ಇಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಡಗಿರುವ ಅಂತಃಸತ್ವವೇ ಕಾರಣ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅದೆಂದರೆ ರಾಮಾಯಣ ಎನ್ನುವುದು ಆದರ್ಶವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಬಾಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅತಿ ಆದರ್ಶವಾದಿಯಾದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಿಯ ತನಕ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕಾಗ ಬಹುದು ಮತ್ತು ಏನೇನೆಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮ ತಾನು ಆದರ್ಶ ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ವನವಾಸ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಧರ್ಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನೆಂದು ತಿಳಿಸಲು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಪ್ರವೇಶ ಗೈಯ್ಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಪ್ರಜೆಗಳ ಆಲೋಚನೆಯಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕೆನ್ನುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಅಗಸನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ತುಂಬು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಾಡಿಗಟ್ಟಿದ. ಒಮ್ಮೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮರಿಬ್ಬರೂ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕುಳಿತಾಗ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಯಾರನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಬಿಡಬಾರದೆಂದು ಹಾಗೊಂದು ವೇಳೆ ಯಾರಾದರೂ ಒಳಗೆ ಬಂದರೆ ಅವರ ಶಿರಶ್ಚೇಧನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಷರತ್ತನ್ನು ಯಮಧರ್ಮರಾಯ ರಾಮನಿಗೆ ವಿಧಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ನಂಬಿಗಸ್ಥನಾದ ಲಕ್ಮಣನೆ ಸರಿಯೆಂದು ಅವನನ್ನೇ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಾವಲಾಗಿ ರಾಮ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಬಂದ ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿ ತಾನು ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗ ಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಾಮನ ಆಣತಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಲಾಗದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ ದೂರ್ವಾಸ ತನ್ನನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೆ ಬಿಡಬಾರದೆಂಬ ಆಜ್ಞೆಯಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಬಾ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಯ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಮನನ್ನು ಅದರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಯಮಧರ್ಮರಾಯ ಲಕ್ಮಣ ಒಳಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಷರತ್ತಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಯಿತೆಂದೂ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಶಿರಶ್ಛೇದವಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ರಾಮ ತನ್ನ ತಮ್ಮನ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಕಟ್ಟು ಬಿದ್ದು ಅವನ ಶಿರಶ್ಛೇದನದ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ತರಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಯಾವ ಪ್ರಜೆಯೂ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಆಗ ಸ್ವತಃ ರಾಮನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಶಿರಶ್ಛೇದನ ಮಾಡುತ್ತಾನಂತೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಚಲಿತ ಕತೆಯಂತೆ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ಷರತ್ತಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಹೋದ ರಾಮ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಂದೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆನ್ನುವುದು ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಹಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳೊಲ್ಲೊಂದು. ಇವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾಡಿಗೆ ಅಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅತಿ ಆದರ್ಶದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ರಾಮ ಸರಯೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ರಾಮಾಯಣ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪಾಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಮುಟ್ಟಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳುತ್ತಾ ಆದರ್ಶ ಪಾಲನೆಯ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರ್ಶ ರಾಜನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾದಾಗ ತಾನು ಆದರ್ಶ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಮನುಜ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲಾ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನೂ ನಮಗೆ ಪಾಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಒಂದು ಆದರ್ಶದ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತರೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ರಾಮಾಯಣ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ಮಹಾಭಾರತವೆನ್ನುವುದು ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಲೈಫ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ನೀತಿ, ನಾವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಅದರ End Result ಏನಾಗುತ್ತದೆನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿದಾಗ ಧರ್ಮರಾಯ ಹೇಳಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಾದರೂ ಕೂಡ ಅದರ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶ ಒಳಿತಾಗಿತ್ತೆನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. (ಇದು ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಮದ; ಸ್ವಾಮಿ ಸೋಮನಾಥನಂದರು ರಚಿಸಿದ ರಾಮಾಯಣ ಶೀಲ ಸೌರಭ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿ ಹರ್ಷಾನಂದರ ಮಹಾಭಾರತ ಸಾರ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕ ಇವುಗಳನ್ನು ಓದಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ವಿಷಯ.)

ನಿಜ ಕೃಷ್ಣ ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರ "ಸೃಷ್ಟಿ"ಯೇ ಇರಬೇಕು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.ಅ೦ಥದ್ದೊ೦ದು ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವೇನೋ.ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ೦ತೇ ಕಳ್ಳತನ,ಗೋಪಿಯರ ಸ೦ಗಗಳ ನ೦ತರವೂ ಮಹಾಪುರಷನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವೇ.ಬಹುಷ: ಹಾಡುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಸತ್ಯವನ್ನುಪದೇಶಿಸಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಸ೦ತ ಕೃಷ್ಣನಿರಬೇಕು.ಇನ್ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ,ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಲ್ಲ.ಸ್ವತ: ಹಿ೦ದೂಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ಕೄಷ್ಣನ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೊ೦ದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇನ್ನೊ೦ದಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಗುರುಗಳೇ.

ಕ್ಷಮಿಸಿ ಪಾರ್ಥ ಅವರೇ, ನಾನು ಕೄಷ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿ೦ದ ಹೇಳಿಕೊ೦ಡೆ,ವ್ಯ೦ಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲ,ನನ್ನ ಬರಹ ವ್ಯ೦ಗ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಿದೆಯಾ..? ಹಾಗಾದರೆ ನನಗೆ ಬರೆಯಲು ಬ೦ದಿಲ್ಲವಷ್ಟೇ.ನನಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೊಡ್ಡ ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್, ನಾನು ಹೇಳ ಹೊರಟಿದ್ದು ಜೀವನವನ್ನು ಅತ್ಯ೦ತ ಧನಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿ೦ದ ನೋಡಿ,ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನ intense ಆಗಿ ಬದುಕಿಯೂ ಜೀವನ ನಶ್ವರವೆ೦ಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊ೦ಡವನು ಅವನೊಬ್ಬನೇ ,ಬೇರ್ಯ್ಯಾವ ಸ೦ತನೂ ಕೂಡಾ ಜೀವನದ ಧನಾತ್ಮಕ ಅ೦ಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.ಕೃಷ್ಣನೊಬ್ಬ ಸಾಕು,ಹಿ೦ದೂ ಧರ್ಮವೆ೦ಬುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭುದ್ದತೆಯಿ೦ದ ಕೂಡಿದೆ,ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಹೊ೦ದಿದೆ ಎ೦ದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎ೦ದರೇ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಏನಲ್ಲ.ನಾನೊಬ್ಬ ಹಿ೦ದೂ ಎನ್ನುವದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ,ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಚರ್ಚೆ ’ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ’ದ ಪರ, ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಮಹಾಕಾವ್ಯ - Epic - ದ ಪಾತ್ರಗಳ ಅರ್ಥೈಕೆ ’ಧರ್ಮ’ದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಥವಾ ನಿರರ್ಥಕತೆಗೂ, ಮೂಢ-ಅನಾನುಭಾವಿ Rpt ಅನಾನುಭಾವಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಚರ್ಚಾಕೂಟಕ್ಕೂ (’ಪಲಕುಬೊಟಿನಿ ಸಭಾ’ ಎಂದು ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕರೆದಿರುವಂತೆ) ಕಾರಣವಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ರಾಸಕ್ರೀಡೆಯ ಪೋಲಿ-ಪೋಕರಿ ಹುಡುಗನೆಂದೂ, ನಂಬಿದ ’ಅನ್ಯ’ಜಾತಿಯ ರಾಧೆಗೆ ಕೈಕೊಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದ’ ಜಾತಿಮರ್ಯಾದಸ್ಥ’ನೆಂದೂ, ಜರಾಸಂಧನಿಗೆ ಹೆದರಿ ಸಾಗರತಳದಲ್ಲಿ ಊರು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಹೇಡಿಯೆಂದೂ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುಚೋದ್ಯ ಮಾಡು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ರೊಚ್ಚು, ತಿರಸ್ಕಾರಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ’ಕೃಷ್ಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು (’ಯಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಗೌಣಾನಿ’ ಎಂದು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ) ಇದು ಕರ್ಷ - ಎಂದರೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವ - ಅಂದರೆ ಹಿಡಿಡುವ ಶಕ್ತಿ. ಮನುಷ್ಯ-ಮನುಷ್ಯ, ಮನುಷ್ಯ-ಪ್ರಾಣಿ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪರಿಸರಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಇದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಂದು ಮುಗಿಸುವಹಾಗಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲ, ಗ್ರಹೋಪಗ್ರಹಗಳು, ಸೌರ-ತಾರಾಮಂಡಲಗಳು ಮತ್ತೊಂದು, ಮಗದೊಮದೆಂಬ ’ಶೃತ - ವಾ - ಅಶೃತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ’ಕೃಷ್ಣಶಕ್ತಿ’ಯಿಂದಲೇ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಅಷ್ಟಾದಮೇಲೂ ಇದು, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಇನ್ನೂ ’ಹತ್ತು ಅಂಗುಲ’ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ! ಹೀಗೆ ನನಗೆ ತೋಚಿದೆ. ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ರಾಮಾಯಣ ಕೇವಲ ಆದರ್ಶವನ್ನಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ, ಆದರ್ಶ ಪಾಲನೆಯೇ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿಬಿಡುವುದರ ದುರಂತವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರ್ಶ ಪುರುಷನಾಗುವ ಭರದಲ್ಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗಾತಿಯಾಗದೆ ಹೋದವನು ರಾಮ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೋಸ್ಕರ ಯುದ್ಧನೀತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಮೀರುವ ಕೃಷ್ಣ more practical ಅನ್ನಿಸ್ತಾನೆ. ನಂಬಿ ಬಂದ ಸೀತೆಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಣ್ಣೀರಿಡಿಸಿದ ಏಕಪತ್ನೀವ್ರತಸ್ಥ ರಾಮನೆದುರು, ಸಾವಿರ ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ ಲಂಪಟನೆನಿಸದೇ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರೇಮಿಯೆನಿಸುತ್ತಾನೆ.