ಅಳ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   (dial.) thick bamboo splits used crosswise in making the roof of a house.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (power) [Ka. D291] (Bhn.28.29 (Kitt.))

2. 2.
   n.

   (near) [Ka. D296] (Bhn.29 (Kitt.))

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಅಲವು 2, (ಅಳ್ 5-), ಅಳವಿ, ಅಳವು 1. [@ there seems to be a confusion with regard to the word ಅಳವು 1, the back formation ಅಳೆ has been mistaken for an independent word]. joining, contact; nearness, contiguity, proximity (ಸ/?/ಪ = Bhn. 29; T. ಅಳಿ to approach, come near; see T., M. ಅಡು s. ಅಟ್ಟು 2; T. ಅಡ communication, intercourse; cf. ಅಡವು 1, ಅಣಿ 2, ಅಣಿ 3, ಅಲ್ 3, ಅಸ 3, ಅಳ್ಕೆ T. ಅಳೈ v. t., to mix, mingle together, copulate; Tu. ಅಲ v. t., to mix; ಅಲೆಜು v. i., to mix, mingle, be united). 2, fitness, suitableness, propriety; conformity (T. ಅಳವು); comeliness (Te. ಅಲವು, ಅಲುವು). 3, power, ability, possibility, practicability, reach (Te. ಅಲವಿ, ಅಲವು). 4, power, strength, force, vigour (ಸತ್ವ Bhn. 28. 29); control. [ಪೇ/?/ಲಾಂ ಬಗೆದನ್ದೆ ನಿದೆನ್ನಳವೆ ಗಣಧರೋದಿತ ಚರಿತಂ Ap. 1, 34; Cv. 1281]. ಅಸಮಭಕ್ತಿ ವಿಶಾಲನಂ ಬಣ್ಣಿಸಲ್ ಅಳವೆ ಸುರ ದನುಜ ಮನುಜರಿಗೆ? (Bp. 1, 33). ಬಸವನಂ ಕೀರ್ತಿಸುವಡೆ ಎನ್ನ ಅಳವೆ? (1, 34). see Kāvy. I, 5, 47; Abh. P. 7, 115 va.; Bp. 2, 32; 32, 48; 47, 23. 27; 49, 23; 51, 46; 56, 1; Rśv. 5, 42. 126; 13, 91; Bh. 1, 8, 18; J. 7, 7. — ಅಳವಡಿಕೆ. -ಪಡಿಕೆ the act of joining, adhering or sticking to. ಬಿಡದೆ ಸುಖ ದುಃಖಗಳೊಳ್ ಒನ್ದನು ಹಿಡಿದು, ಸದ್ವ್ಯವಹಾರಮುಖದೊಳ್ ನಡೆಯಲ್, ಒನ್ದ/?/ ತುಷ್ವಿ ಒನ್ದ/?/ ನಷ್ಟ ತನಗೆ ಅಹುದು; ಹಿಡಿವುದು (what one uses to. seize or desires to do, etc. and) ಇಹಪರವೆರಡ/?/ಳಗೆ ಅಳವಡಿಕೆ ತನಗೆ ಅಹುದು (what sticks to one, as the fruit of works, in this and that world) ಒನ್ದನ್ ಒನ್ದನು ಬಿಡುವುದು ! ಅಲ್ಲದೆ ಬೇ/?/ ಮತಮ್ ಇಲ್ಲ (Bh. 1, 8, 25). 2, preparation (J. 22, 47). 3, thought, pleasure, wish. ನಿನ್ನ ಮನಸಿನೊಳ್ ಅಳವಡಿಕೆ ಎಹಗೆ, ಅಹಗೆ ಮಾಡುವೆನ್, ಅಣ್ಣ ! (Bp. 44, 13). cf. Te. ಅಲವಡಿ properly, suitably. — ಅಳವಡಿಸು. -ಪಡಿಸು. = ಅಳವಳಿಸು to join (v. t.); to tie together, to tie; to collect in a heap; to put to or on, to attach, to apply to; to put; to put in readiness; to prepare, to make ready; to bring about; to confine, to subdue; to make oneself ready; etc. [Kr. 2, 40; Ap. 4, 21]; (Cpr. 9, 96). see Bp. 3, 26; 4, 4. 37; 5, 12; 8, 14. 37; 12, 19; 18, 29, 21, 26; 22, 7; 27, 16; 28, 53; 29, 3. 5; 32, 54; 33 sum.; 35, 37; 38, 15; 43, 24; 45, 10; 49, 33. 34; 51, 72; 52, 40; 57, 33. 46; 59, 22; 60, 38; Rśv. 10, 31va.; 14, 27. 28; Bh. 1, 7, 13; 1, 8, 67; 1, 10, 14; 2, 4, 13; J. 4, 20: 6, 17; 7, 36; 8, 21; 9, 28; 12, 4. 51; 13, 10; 14, 12; 20, 15. 22; 22, 25. 28; 25, 29; 26, 10; 29, 38; 30, 7. 54; 31, 52; 33, 35; 34, 7. — ಅಳವಡು. -ಪಡು to be closely joined [ಅಳವಟ್ಟ ಸಾರಧನಮಂ ಮೂವಿಟ್ಟಗಂ ಪೂಣ್ದು Pb. 6, 30; ಗುರುವಪ್ಪುದರಿದು ಶಿಷ್ಯನಪ್ಪುದರಿದು ಗುರು ಶಿಷ್ಯ ನಮ್ಬನ್ಧವಾರಿಗೆಯೂ ಅಳವಡದಾಗಿ Cv. 50; Bv. 667]. (Ch. v. 59). ಅಳವಟ್ಟುದು (ಅರ್ಮಕೆ Ct. II, 84). 2, to be joined to, (to be contained in); to be tied (Bp. 44, 32; 61, 26; Rśv. 5, 25 va.). 3, to be fit or proper; to agree (see Ch. s. ದುರ ದೃಷ್ಟ Bp. 20, 8; 38, 15. 34; 39, 19; 40, 50). 4, to be or become ready; to be established; to be at hand (Śmd. 74. 230; Abh. P. 15, 46; Bp. 8, 56; 35, 25; 60, 45; Rśv. 10, 31 va.; J. 3, 9). 5, to be nice, to have or get a beautiful form (Bp. 34, 22; Grj. 3, 34; 4, 71). 6, to come within the limits of (J. 6, 3; Kk. 95). 7, to come about (as ವಿಲಾಸಂ Rśv. 6, 11 va.). 8, to be obtained, to be got (Bp. 45, 43; 61, 72). 9, to be observed, as a rule (4, 43). 10, to be possible (29, 14; 35, 49; 40, 20. 23; 53, 12). 11, to be thought of; to be known (ಮನನವಾಗು G.; ತಿಳಿ S. Mhr.). cf. Te. ಅಲವಡು to be accustomed, be practised in; to be mastered (= ಅಭ್ಯಾಸ). — ಅಳವರಿ. -ಪರಿ to go beyond the proper or common boundaries, to be excessive. ಅಳವರಿದು ಬೇವುದು (ಪೊಂಗು Ct. I, 73). 2, to be very great (Bp. 51, 46). — ಅಳವ/?/. -ಪ/?/ to break power (Cpr. 10, 94 va.). — ಅಳವಳಿಕೆ. -ಪಳಿಕೆ. = ಅಳವಡಿಕೆ (J. 22, 47, o. r. ಅಳವಡಿಕೆ). — ಅಳವಳಿಸು. -ಪಳಿಸು. = ಅಳವಡಿಸು (J. 7, 17). — ಅಳವ/?/. -ಅ/?/ to fall off in respect to vigor, etc., to lose strength, to become depressed or despondent, to faint. see Abh. P. 7, 116 va.; 9, 145; Rśv. 13, 104 va. J. 2, 16; 5, 43; 7, 49; 8, 33; 14, 19; 16, 39; 19, 10; 20, 25; Rām. 5, 8, 82; Bh. 8, 23, 12. — ಅಳವ/?/ಸು. -ಅ/?/ಸು to cause to fall off in vigor, etc. (J. 22, 25). — ಅಳವಾ/?/. -ಅ/?/ strength to be dried up or go out (Cpr. 8, 78; Śśv. 1, 44). — ಅಳವೇ/?/. -ಏ/?/ the true proportion to rise; to rise or grow in its true proportion (Bp. 38, 39).

2. 2.
   2.

   = ಅಳೆ 4, etc. [@ this does not seem to have any independent occurrence or meaning, appearing only in ಅಳವೇರಿ = a moat]. (cf. the M. s. ಅರಳೆ 3). — ಅಳವೇರಿ. = ಆಳವೇರಿ (My.).