ಆರ್

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to be or get satisfied; to get satiated.

2. 2.
   noun

   the roaring sound (as of a lion); a big shout.

3. 3.
   verb

   to utter a loud, deep, rumbling sound, as a lion or a person in excitement, pain, anger, etc.; to roar.

4. 4.
   pronoun

   what or which person or persons.

5. 5.
   verb

   to be able to; to be capable of.

6. 6.
   noun

   the tree Baringtonia acutangula of Lecidaceae family.

7. 7.
   noun

   a plough yoked to a pair of oxen.

8. 8.
   pronoun

   a or the person or persons (used in relative clauses) .

9. 9.
   verb

   to be filled; to become full.

10. 10.
    noun

    a yoke-like wooden piece used in taming oxen.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ನೊಗವನ್ನು ಹೂಡಿದ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ನೇಗಿಲು.
   2. ನಿಚುಳವೃಕ್ಷ.

2. 2.

   1. ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗು.
   2. ತೃಪ್ತಿಪಡು.
   3. ತುಂಬು.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (sound) to cry aloud (Pb.3.59) [Ka. D367] = ಒದರು (odaru)

2. 2.
   pron.mf.

   (gram.) who? (Pb.1.22)

3. 3.
   vi.

   (full) to be filled, to abound, to teem (This word is used in modern Kannada in two infinitive forms -ಆರ, -ಆರೆ and the verbal noun

4. 4.
   vi.

   (join) to be united (Kitt.)

5. 5.
   n.

   (cattle) pair of oxen yoked to a plough [Ka. D2815] = ಏರು (ēru)

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಆರು 1, ಯಾರ್, ಯಾರು, ದಾರು a nominative plural masculine and feminine of ಅವ, (Śmd. 182; Te. ಎವರು, ಏರು T. ಆರ್, ಯಾರ್ Tu. ಏರ್). who? (ವಿಚಾರ Śm. 104). [ಪರಮಾಲಂಕಾರೋಚಿತ ವಿರಚನೆಗಳ್ ನೆಗ/?/ಮಾರ ವದನೋದರದೊಳ್ Kr. 1, 4; Pb. 1, 22]. ಕುಲಕ್ಕಂ ಚಲಕ್ಕಂ ಭೂತಲದೊಳ್ ಆರ್ಗಮ್ ಅಧಿಕಂ (Śmd. 138). ನೀನ್ ಅರ್ಗೆ? ಆನ್ ಆರ್ಗೆ? ತಾನ್ ಆರ್ಗೆ? ಇನ್ತು ಎನಗೆ ಉಸಿರಲ್ವೇಡ! (178). ಈಶಿಜ್ಞೆಯಂ ಬಲ್ಲನ್ ಆರ್ (RŚv. 13, 25). ಇವರ್ ಆರ್ (J. 30, 42). ಆರ ಸುತಂ (28, 27). see Śmd. 64. 171. 181. 183; Bp. 3, 82. ಆರದು. ಆರ ಅದು of whom it? whose is it? (Bp. 28, 42). it becomes ಆರ್ತು e. g. ಆರ್ತು ಈ ತುರಂಗಂ (Śmd. 181; Kk. 61). ಆರಾರ್ rep. (Grj. 6, 57). ಆರು. ಆರ್-ಉ 9. whosoever. ಮಾದವನಿಗನ ಆರು ಕೆಲಮ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರುಣ್ಟು, ಅವರು ಜನ್ಯರು ಎನಿಸುಗು (Nr.). ಆರುಂ. ಆರ್-ಉಂ 1. whosoever. [ಮೇರುವನೆ ಕಡೆದು ಪಡೆದಳವಾರುಮನಿ/?/ಸಿದುದುದಾತ್ತ ನಾರಾಯಣನಾ Pb. 4, 1; Ap. 2, 15 va.]. ಶರಣ್ ಆರುಮ್ ಒಳರೆ ಖಲ ಸಂಸರಣದೊಳ್ (Śmd. 85). ಒಡನೆ ಆರುಮ್ ಇಲ್ಲ (125). ಆರುಮಂ ಪುಗಲ್ ಈಯದೆ ರಾಣಿವಾಸಮ್ ಇಹುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಮ್ ಆದೊಡೆ ವನವೆ ಪ್ರಮದವನಮ್ ಎನಿಸುಗು (Nr.). ಸತ್ಯಯುತರ್ ಎನ್ದು, ಭಾವಿಸದಿರ್ ಆರುವನು (Bh. 1, 8, 26). ಆರುಮುಂ (Bp. 25, 6); ಆರುವಂ (40, 37; 53, 50); ಆರುವನು (26, 53; 60, 17).

2. 2.
   2.

   = ಆರು 2, ಆಲ್ 1, ಆಲು 1. to cry aloud (ಉಚ್ಛೈರ್ಧ್ವನಿ Śmd. Dh.; ಅತಿಧ್ವನಿ Śm. 104; M., T., Tu., Te.; cf. ಅರ್ಬು). [ತಳರದೆ ಬಿಲ್ ನಿಲ್ತೊಡೆ ಗುಡುಗುಡುಗುಡುಗೊಳ್ಳೆನ್ದೊಡನಾರೆ Pb. 3, 59; Kr. 1, 66; Ap. 13, 66]. P. p. ಆರ್ದು (Śmd. 50. 55. 288; Grj. 7, 29; J. 28, 47). ಆರ್ವ (RŚv. 13, 84). ಆರೆ (5, 123). see Bp. 16, 14ೆ 52, 47; 56, 14; RŚv. 5, 83; J. 4, 30. 31. 42. 49; see ಬಾಯಾರ್. -ಆರಾರ್ rep. (Bp. 61, 32).

3. 3.
   3.

   to be united (T.; perhaps in Bp. s. ಕೆಯ್ಯಾರ್); to abound, to be filled, to teem (T., Te., M.; in Tu. to distend; T. ಆಲ್ to be complete; ಆರ್ to bind; M. ಆಲ್ to heap up); in Kannaḍa at present only two infinitives ಆರ,-ಆರೆ and the verbal noun ಆರು 3 remain, which see separately.

4. 4.
   4.

   = ಆರು 6, ಏರು 1. a pair of oxen yoked to the plough (ಹಲಾನ್ವಿತವೃಷಭಯುಗ್ಮ Śmd. Dh.; Śm. 104; T. ಏರ್ a pair; a plough; Te. ಏರು a plough complete with cattle; ಅರಕೆ a plough with bullocks complete; M. ಏರ್ a yoke of oxen; a plough with draught oxen). ಅರ್ಕಾಲು plough-foot: the bottom part of a plough (My.).

5. 5.
   5.

   = ಆರು 4. a frame put on the neck of cattle when training them (ದಾರುಭೇದ Śmd. Dh.).

6. 6.
   6.

   = ಅರ್ 3, ಆ/?/ to immerse, to dive. ವಿಯಚ್ಚರಾಂಗಣಕೆ ಅರ್ದ ವಜ್ರವೈಡೂರ್ಯಮಾಣಿಕ್ಯದೊಳ್ (ಆದ) ನೆಲೆನೆಲೆಗಳ್ (C. Bp. 5, 3).