ಇ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   the third letter of the Kannaḍa alphabet.

2. 2.
   noun

   name of Kāma, the Love-God.

3. 3.
   adverb

   from this time on; henceforth; hereafter.

4. 4.
   noun

   the symbol for the number one hundred.

5. 5.
   adverb

   so far; still; till; yet; (in this sense -ಇನ್ನೂ).

6. 6.
   adverb

   apart from (this, these etc.).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಣ.
   2. ಕಾಮನ ಒಂದು ಹೆಸರು.
   3. ನೂರು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಕೇತ.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   the third letter of the alphabet (Śmd. 12). initial ಇ is often written ಯಿ and pronounced according to this form.

2. 2.
   2.

   the final of many true Kannaḍa nominal bases, verbal themes (cf. ಇ 5), etc., e. g. ಗಾಳಿ (Śmd. 89), ಕನ್ನಡಿ (109. 113), ಪುಲಿ, ಕರಡಿ (113. 129), ಗ/?/, ಕೊಳ್ಳಿ (203), ಬೇಲಿ (209), ಅಡಿ, ನುಡಿ (213), ಉರಿ (216); ಇಡಿ, ಸಿಡಿ (260), ಕುಸಿ (280), ಉ/?/ (287); ಅಸಿ, ಪಸಿ, ಬಿಳಿ, ನಿಡಿ, ಪಿರಿ (201); ಇಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿ (145). (especially in the dialect of the S. Mhr. country there prevails the tendency of using ಇ instead of final ಎ e. g. ಮನಿ (ಮನೆ), ಹೊಲಿ (ಹೊಲೆ), ನಡಿ (ನಡೆ) etc., etc.).

3. 3.
   3.

   = ಈ 6, ಎ 14-. an indicative letter : a proximate pronominal adjective, e. g. in ಇಕೊ, ಇಕ್ಕೋ, ಇಗೋ, ಇದು, ಇನ್ದು, ಇವ, ಇಲ್ಲಿ, ಇಹಗೆ (cf. ಇನ್ 3- & see ಅಕ್ 1-). ಇಕ್ಕರೆ. -ಇ- ಕ್-ಕರೆ this side of a river (My.; T.; Tu. ಇಕರ this side). ಇಕ್ಕೆಲ. ಇ-ಕ್-ಕೆಲ this side (My.). ಇತ್ತಡಿ. ಇ-ತ್-ತಡಿ the near bank of a river (ಅರ್ವಾಕ್ಕೂಲ Mr. 415; My.). ಇತ್ತೆ/?/. -ಇ- ತ್-ತೆ/?/ this kind. see s. ಪಂಚಮಹಾವಾದ್ಯ.

4. 4.
   4.

   the termination of the P. p. (gerund) of many verbs ending in ಉ e. g. ನಚ್ಚಿ, ಮುಚ್ಚಿ, ಎತ್ತಿ, ಮುತ್ತಿ (Śmd. 280), ಸಾರಿಸಿ, ಆಂಜಿಸಿ (260), also of those that originally appeared with a final consonant, e. g. ಅಗಲಿ (= ಅಗಲ್ದು), ಅದರಿ (= ಅದರ್ದು), ಅಳಿ, ಉದಿರಿ, ಚಿಗುರಿ, ತಾಳಿ, ತೊಡರಿ, ತೊ/?/ಲಿ, ಹೇ/?/.

5. 5.
   5.

   an auxiliary letter to form a dissyllabic verbal theme of a monosyllabic one (cf. ಉ 3), e. g. ಒಲಿ (= ಒಲ್), ಕಲಿ (= ಕಲ್), ನಲಿ (= ನಲ್), ಬಲಿ (= ಬಲ್) (cf. e. g. ಕಾಣಿಕೆ = ಕಾಣ್ಕೆ;ಬಾ/?/ಕೆ = ಬಾ/?/).

6. 6.
   6.

   = ಇಂ 2-. an auxiliary letter in the formation of the dative of later Kannaḍa, e. g. ಅವನಿಗೆ (= ಅವಂಗೆ), ಅವರಿಗೆ (= ಅವರ್ಗೆ), ಆಳಿಗೆ (= ಆಳ್ಗೆ), ಕಾಲಿಗೆ (= ಕಾಲ್ಗೆ), ಊರಿಗೆ (= ಊರ್ಗೆ), ಮುನ್ದೀನ್ದ್ರರಿಗೆ (Bp. 52, 21), ಮಹನ್ತರಿಗೆ (53, 13), ಅರಸರಿಗೆ, ಅರಸಿಯರಿಗೆ (59, 26), ನನಿಗೆ (= ನಂಗೆ, ನನಗೆ Si. 378).

7. 7.
   7.

   = ಇಂ 2-. a substitute of ಇಂ 2- in the formation of the dative, e. g. ಕೂಸಿಗೆ (= ಕೂಸಿಂಗೆ), ಲೇಸಿಗೆ (= ಲೇಸಿಂಗೆ), ರೂಪಿಗೆ (= ರೂಪಿಂಗೆ), ನಾಳಿಗೆ (= ನಾಳಿಂಗೆ), ಊರಿಗೆ (= ಊರಿಂಗೆ), ಮಾತಿಗೆ (= ಮಾತಿಂಗೆ) cf. ಇಕೆ 2, ಇಕ್ಕೆ 2.

8. 8.
   8.

   = ಇಂ 5. an occasional substitute of ಇಂ 5 in the instrumental and ablative, e. g. ಪ್ರಕಾರದಿ (Bp. 36, 48), ಮಾಯೆಗಳಿ (42, 17). in ಪ್ರಕಾರದಿ, ಮರದಿ, ಕಾಲದಿ, ತೆ/?/ದಿ etc. the ದಿ may have replaced ದೆ see note ad ಇ 2.

9. 9.
   9.

   = ಅಯ್ 2. a common substitute of ಅಯ್ 2 in the formation of the second person singular of the future and imperfect, e. g. ಇದ್ದಿ (B. 1, 11. 21), ಇರುವಿ (2, 17), ಇಟ್ಟಿ, ಒಡದಿ (3, 82). 2, a shortened form of ಈ 7, e. g. ಹೇ/?/ತಿ (Bp. 56, 26), ಮಾಡುತ್ತಿ, ಹೋಗುತ್ತಿ, ನಡೆಯುತ್ತಿ (C.).

10. 10.
    10.

    = ಇಂ 6. a substitute of ಇಂ 6 in the second person plural of the imperative (cf. ಅಲಿ 3), e. g. ಏ/?/ (Bp. 12, 44), ನೋಡಿ (29, 5), ಕೇಳಿ (30, 25), ಇರಿ (37, 39), ಕೊಳ್ಳಿ (56, 29), ತನ್ನಿ (4, 4; 9, 9; 59, 30-40), ಬನ್ನಿ (24, 30; 51, 80; 59, 16); see also 34, 11. 13; 37, 27; 39, 40. 48; 45, 47. 48; 58, 69; 60, 25; ಇರಿ s. ಇರ್ 1.

11. 11.
    11.

    an additional termination for the second person plural of the present, etc. see ಇರಿ 1.

12. 12.
    12.

    an occasional termination of the locative singular of nouns with final ಅ e. g. ಪುರದಿ (Bp. 47, 43), ಬನದಿ (Bh. 1, 8, 5), ಕಾನನದಿ (1, 8, 5. 53), ಸ್ಥಲದಿ (J. 4, 70). see ಅಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿ Sś. s. ಭಜಕ.

13. 13.
    13.

    an occasional substitute of ಎ 3, see s. ಲ್ 2.

14. 14.
    14.

    the initial i that is connected with pi and hi, see e. g. ಇಂಗಲೀಕ etc., ಇಂಗು, ಇಂಗುಲಿಕ, ಇಟ್ಟು, ಇಡಿಸು 3, ಇಣೆ, ಇಣಿಕು, ಇತ್ತಾಳೆ, ಇಪ್ಪೆ 1, ಈರೆ.

15. 15.
    15.

    = ಇರಿ 3. ಏನಿ (J. 16, 25).

16. 16.
    16.

    an affix to form feminines (see e. g. ಇತಿ,-ಗಾರ್ತಿ,-ಗಿತಿ,-ಗಿತ್ತಿ, ಹೆಣ್ಡತಿ).

17. 17.
    1.

    a name of Kāma.

18. 18.
    2.

    a substitute of ಈ in Tadbhavas, e. g. ಲಕ್ಷ್ಮಿ (= ಲಕ್ಷ್ಮೀ), ಭಾಮಿನಿ (Śmd. 103).

19. 19.
    1.

    an auxiliary syllable for the formation of the genitive singular, preceding its final ಅ e. g. ಸೂ/?/ನ (Śmd. 133), ಪಗಲಿನ, ಇರುಳಿನ, ಆಗಳಿನ (134), ಮತ್ತಿನ, ನಿನ್ನಿನ (133), ಅನ್ದಿನ (147), ಮಾತಿನ (61), ಸೊಬಗಿನ (136), ಬಯ್ಗಿನ (297), ಪೂವಿನ, ಮಡುವಿನ, ಗೋವಿನ, ಗುರುವಿನ (133), ಅರುವಿನ (124). ಬೆಮರಿನ, ಮಣಲಿನ, ಮುಗಲಿನ etc. were (in ancient times) irregular forms (134).

20. 20.
    2.

    = ಇ 6- and 7. an auxiliary syllable for the formation of the dative singular, preceding its final ಗೆ e. g. ಲೇಸಿಂಗೆ (Śmd. 63), ರೂಪಿಂಗೆ (131), ಕೂಸಿಂಗೆ (159), ಮಡುವಿಂಗೆ, ಗುರುವಿಂಗೆ (133), ನಿನ್ನಿಂಗೆ, ಮೊನ್ನಿಂಗೆ (401), ಅರುವಿಂಗೆ, ಅರ್ವಿಂಗೆ (123), ಅವುವಿಂಗೆ (116), ಊರಿಂಗೆ (Hlā.), ಹೊತ್ತಿಂಗೆ (Bp. 42, 33), ನಿಡಿದಿಂಗೆ (see ನಿಡಿದು), ಹ/?/ದಿಂಗೆ (see ಹ/?/ದು).

21. 21.
    3.

    an auxiliary syllable for the formation of the locative singular, preceding its final ಒಳ್ (ಒಳು, ಒಳಗೆ) or ಅಲ್ಲಿ e. g. ಮಾತಿನೊಳ್ (Śmd. 61), ಪಾತಿನೊಳ್, ಕರ್ವಿನೊಳ್ (163), ನಪ್ಪಿನೊಳ್ (147), ಗುರುವಿನೊಳ್ (133), ಕರ್ತೃವಿನೊಳ್ (157); ಬಿಳಿದಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿದಿನೊಳ್ (see ಬಿಳಿದು), ಹ/?/ದಿನಲ್ಲಿ (see ಹ/?/ದು) ದೊಡ್ಡಿತ್ತಿನಲ್ಲಿ (see ದೊಡ್ಡಿತ್ತು), ಕಿ/?/ದಿನೊಳ್ (see ಕಿ/?/ದು).

22. 22.
    4.

    an auxiliary syllable for the formation of the instrumental (and the ablative that has the same form), either following the shorter or the common longer form of the genitive and preceding ದ 2, ದಂ, -ದವು and ದೆ e. g. ರೂಪಿನ್ದೆ (Śmd. 10, ರೂಪಿನಿನ್ದ C.), ಕಾಲಿನ್ದೆ (150, ಕಾಲಿನಿನ್ದ C.), ಕೆಯ್ಯಿನ್ದೆ (150), ವ್ಯಾಕರಣದಿನ್ದೆ (8), ಅದ/?/ನ್ದೆ (84), ಭಯದಿನ್ದಂ (131), ವಿದ್ವಾಂಸರಿನ್ದೆ (9 Cm.), ಅಕ್ಷರಂಗಳಿನ್ದೆ (43 Cm.); ಎನ್ನಿನ್ದೆನೀಂ ಮುಂಚಿದಯ್ (263), ಬೆಲ್ಲದಿನ್ದೆ ಇನಿಯಂ (184), ತಿಳಿಗೊಳದಿನ್ದೆ ಪಾ/?/ದುವು ಹಂಸಕುಲಂ (142), ಅಲ್ಲಿನ್ದೆ ಎ/?/ (Rśv. 5, 133), ಅಲ್ಲಿನ್ದ ಮೇಲೆ (Hlā.), ಸತ್ಪ್ರಿಯದಿನ್ದ (Bp. 39, 70); ಮರನಿನ್ದ etc. (see ನ 2, No. 3) or, with regard to (the fuller form of) the ablative, following ಅತ್ತಣ and preceding the mentioned finals, e. g. ಕೆ/?/ಯತ್ತಣಿನ್ದಂ, ಕೆ/?/ಯತ್ತಣಿನ್ದೆ (Śmd. 141); or, for the formation of another kind of ablative, following the terminations of the dative and preceding the final ದ 2, /?/ 2, etc., e. g. ಕ/?/ಬರ್ ಇದ್ದ ಊರ್ಗಿನ್ದ ಕಾಡು ಒಳ್ಳಿತು (J. 28, 6). ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿಗಿನ್ತಲೂ ಬೇ/?/ ಆಗಿ ಇರುವ ಸ್ತ್ರೀ (Si. 183), ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದುದಕ್ಕಿನ್ತ ಮುಂಚೆ (236). see ಇನ್ತ 1, etc.

23. 23.
    5.

    = ಇ 8. a termination of the instrumental (and the ablative of the same form), singular and plural, added either to the shorter or to the longer form of the genitive, e. g. ಮಾತಿಂ (Śmd. 61. 133. 273, ಮಾತಿನಿಂ C.), ಕಡುಪಿಂ (133), ಕಡುಪಿನಿಂ (133), ಮನುವಿಂ (133), ಅದ/?/ಂ (12), ಎನ್ನಿಂ (157), ಮೂ/?/ (135), ಕೊಡಲಿಯಿಂ (ಕಣ್ಣಿನಿಂ C.), ಸಂಗಡದಿಂ (157), ಮನದಿಂ (130), ಮುಖ್ಯತೆಯಿ (197), ಅರಸನಿಂ (90), ಮಾಡಿದನಿಂ (89), ಅಕ್ಕನಿಂ, ಹರಿಣನಿಂ (148), ಮೂಡಣಿಂ, ಮೇಗಣಿಂ (135), ಬಲ್ಲವರಿಂ (145), ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂ (147), ಎಲ್ಲವ/?/ (135), ಮಡುವಿನಿಂ, ಗುರುವಿನಿಂ (133); ಅನ್ದಿಂ (147), ಕೃಷ್ಣನಿಂ ಪಿರಿಯಂ ಬಲಭದ್ರಂ (160), ಆವುದಾನೊನ್ದ/?/ ತೊಲಗುವುದು (160), ಕೆ/?/ಯಿಂ ಬನ್ದಂ (165), ಪನ್ದಿಯ ಕೋ/?/ಳಿಂ ಪತ್ತುವಿಟ್ಟು ಅಗನಿಕಾಯದೊಳ್ ಒಕ್ಕ ಎಳಮುತ್ತು (166); or, with regard to (the fuller form of) the ablative, following ಅತ್ತಣ e. g. ಅರಸನತ್ತಣಿಂ, ಕೃಷ್ಣನತ್ತಣಿಂ (160), ಕೆ/?/ಯತ್ತಣಿಂ, ಕರಿಶಿರದತ್ತಣಿಂ (165).

24. 24.
    6.

    = ಇ 10, ಅರಿ 8, ಇರಿ 2. a termination of the second person plural of the imperative, e. g. ಪೇ/?/ (Śmd. 270). ಸಮಕಟ್ಟಿಂ! ಇರಿಸಿಂ! ತರಿಸಿಂ! (270). ಮಾಡಿಂ (271)?. ತನ್ನಿಂ! ಬನ್ನಿಂ! (281). ಪುಗಿಂ (153).

25. 25.
    7.

    = ಇನ್ನು, ಇನ್ನು from that place or time, thence, hence. [ಇಂ ಬಾರದಿರಿಂ Kr. 2, 14; ಇಂ ಪೆ/?/ತಾವುದು ಸಂಸಾರದ ಸಸರ್ವಸ್ವ ಫಲಂ Pb. 1, 55]. ನೆಗ/?/ ಬ/?/ಕ್ಕೆ (Cpr. 9, 130); ಕ/?/ದಿಂ ಬ/?/ಯಂ (Abh. P. 1, 67 va.); ಪೋದಿಂ ಬ/?/ಯಂ (Abh. P. 15, 10 va.); ಆಯ್ದಿಂ ಬ/?/ಯಂ (Abh. P. 16, 8 va.).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (ling.) phoneme /i/ or the letter representing it in Kannada (and other Indian languages) [Ka.] ಇ- i- [i] pron.pref. (gram.) a proximate demonstrative pronominal base, this, e.g., ಇವನು this man