ಉ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   interjection

   an interjection used to express displeasure, abhorrence, disapproval, tiredness, etc.

2. 2.
   interjection

   an interjection expressing abhorrence, disgust.

3. 3.
   noun

   the fifth letter and the fifth vowel of Kannaḍa alphabet, when joined with a consonant gives the sound grossly equal to that of short 'ಉ' (as in the word "put" ) of English.

4. 4.
   noun

   the second of the three syllables that make the sacred compound-syllable ' ಓಂ '.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಐದನೆಯ ವರ್ಣ.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   the fifth letter of the Alphabet (Śmd. 12).

2. 2.
   2.

   the final of many Kannaḍa words, e.g. ಕರು, ಕ/?/ (Śmd. 59), ಮಡು (63), ಮಾತು (61. 67), ಒಲವು (62, 247), ಒಳ್ಳು (63), ಕೊಮ್ಬು, ಕಾವು (161), ಕರ್ಪು, ಬೆಳ್ಪು (70), ಕಳವು, ಉ/?/ವು (247), ಕೇಡು (250), ಅದು, ಇದು (96. 185), ಮಾಡು (63. 222. 260), ನೋಡು (63. 90. 254. 260), ಬಿಸು (282), ನಡು (284), ಎರಡು (63. 170), etc.

3. 3.
   3.

   an auxiliary letter to form words with final ಉ of words that, in classical language, end in a consonant, e. g. ಬಿಲು, ಕಲು, ಮುಳು, ಹಲು, ಕಣು; ಬಿಲ್ಲು, ಕಲ್ಲು, ಮುಳ್ಳು, ಹಲ್ಲು, ಕಣ್ಣು; ಎನ್ನು, ಹೇ/?/, ಕೇಳು, ಸಲು, ಸಲ್ಲು; ಹೆಸರು, ಕರುಳು, ಹಾಲು, ಗೇಣು, ಮೇಣು; ಬನ್ದರು, ಅವರು, ತಾನು, ಅವಳು, ಕವಲು, ಇರುಳು etc. — observe especially that when verbs are conjugated in the present and future tenses according to new Kannaḍa, they are always presupposed to end in ಉ as ಇ/?/ಯು, ನಡೆಯು, ಕೊಯ್ಯು, ಬರು, ಬೀ/?/, ಸಾಯು, ಮೇಯು etc.; and that new Kannaḍa verbs like ಕೇಳು, ಹೇ/?/ with regard to the P. p., fall under the ikāra-rule of Śmd. 280 (ಕೇಳಿ, ಹೇ/?/). in Bp. 22, 29 there is the curious form ಕೋಲುವುತ್ತ (= ಕೋಲುತ್ತ, ಕೊಲ್ಲುತ್ತ) see ಉವ 2; ಇ 4.

4. 4.
   4.

   an auxiliary letter in the formation of Tadbhavas, e. g. ರಜ್ಜು, ಅಪು, ಕ್ಷುತ್ತು (Śmd. 106), ಯಶಸ್ಸು, ತೇಜಸ್ಸು, ಮನಸ್ಸು (107), ಜೂದು (344), ದಣ್ಡು, ಅಮರ್ದು (364), ಗಣ್ಟು (365). ಸುಲು, ತುರಿಹ (368), ಮೆ/?/ಸು (369), ಪಿಟ್ಟು (370), ಕವುಂಗು (372), ಕಂಚುಗಾ/?/ (236), ಅರಸು (63), (ಸರಯು etc. 103). although the ಉ in such instances (excepting that of ಸರಯು etc.) is not radical, i. e. is not that of ಕರು etc. (59), it has been used like that (cf. 67), e. g. ಆಪತ್ತುವೂ (B. 5, 187), ಸಮ್ಪತ್ತವೂ (5, 145), ಸಮ್ಪತ್ತುವನ್ನು (5, 98). the author of B. 5 takes this liberty also in Kannaḍa terms, e. g. ಹೊತ್ತುವನ್ನು (189), ನೆನಪುವೂ (220). in Śmd. 189 there exceptionally occurs ಅದುವುಂ (see s. ಅದು 1); 123 ಅರುವಿಂಗೆ 124 ಅರುವಿನ (see s. ಅರು 2); 278 ಅಲ್ವಿನ, ಅಲುವಿನ (see s. ವ್); Bp. 48, 3 ಆದುದನ/?/ದುವಿಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಮ್ ಎನುತ cf. also ಇತುವೆನ್ದುಮ್ ಇತ್ತುವೆನ್ದುಮ್ ಅತ್ತುವೆನ್ದುಮ್ (Śmd. 265. 366); ಮಾನಸರುವಕಟ, ಅಕಟಾ! ಎನುತ (Bp. 46, 59); ತು/?/ತು/?/ದುವಿಡಿದಿಡಿದು (J. 3, 37); ಇರು = ಇರ್ (Śmd. 270. 272); ಉಮು = -ಉಂ 1. cf. ಉಮಂ,-ಉವಂ 1 & 2, ಉವುಂ.

5. 5.
   5.

   (= ವು 2). an auxiliary to form another common nominative of ಅಂ 3 for neuter words with final ಆ e. g. ಕಸವು (Bp. 16, 22), ಗುಣವು (17, 9), ಪುಸ್ತಕವು (B. 2, 1).

6. 6.
   6.

   a common auxiliary for the formation of an unclassical (see e. g. Śmd. 113 seq.) nominative of masculines, feminines, and neuters with final ಇ or ಎ e. g. ಅಮ್ಬಿಕೆಯು (Bp. 3, 84), ಸಭೆಯು (5, 59), ಉಗಚಣ್ಡಿಯು (11, 4), ವಿಧಿಯು (39, 34), ಅವ್ವೆಯು (47, 40), ಶಿಲೆಯು (60, 48), ವಿದ್ಯೆಯು (B. 1, 4), ಮೆಯ್ಯು (1, 26), ಗಿಳಿಯು, ಪಕ್ಷಿಯು (2, 2), ಆಕೆಯು (2, 16), ಹೇಡಿಯು, ರಾಣಿಯು (C.).

7. 7.
   7.

   an imitative sound. ಉಉ one of the notes of the cuckoo (Śmd. 74 Mḍb., o. rs. ಉಊ, ಒಓ).

8. 8.
   8.

   the initial ಉ that is connected with ಪು and ಹು [the initial 'pu' or 'hu' is dropped in too colloquial utterances]. see e. g. ಉಗಿ5, ಉಗಿತ. ಉಗ್ಗಿ 2, ಉಂಜ (K. & Tbh.), ಉಟ್ಟಿ 3, ಉಟ್ಟು 2 & 6, ಉಡಗು 1, ಉಡುಗ, ಉಣ್ಡಿ, ಉಣ್ಣು 2, ಉತ್ತ 3, Tbh. ಉಬ್ಬು Tbh. ಉಬ್ಬೆ, ಉಯ್ 3, ಉರಕು, ಉರಳಿ 2, ಉರಿ 4, 5 & 6, ಉಲ್ಲು, ಉಳಿ 7, ಉಳ್ಳಿ 3, ಉ/?/ 3, ಉ/?/ಕು cf. Tbh. ಉಗ.

9. 9.
   9.

   = ಅಂ 5, ಉಂ 1 q. v., ಊ 7. ದಿಕ್ಕುಂ ದೆಸೆಯು ಗತಿಯುಂ (Bp. 23, 29). ತಾಪಸರಾಜನುಂ ಗೋಪತಿಯು (32, 38). ಲಜ್ಜೆಯುಂ ನಾಚಿಕೆಯು (43, 11). ಎಲ್ಲಿಯು (44, 13). ಕವಿಗಳುಂ ಪಾಠಕರು (46, 52). ಪತಿಗೆ ಸತಿಗೆಯು (51, 8). ಅ/?/ಸಿಯು ಕಾಣದೆ (27, 43). ಆಗಿಯು (38, 45). ಏಸನು (59, 15; 60, 49). ಆದಡು (= ಆದರೂ 8, 23), ಆದೊಡು (8, 24). ಆದೊಡೆಯು (Bh. 1, 8, 45). ತನುಜರೊಡನೆಯು (1, 8, 60). ಆದರೆಯು (1, 8, 16. 28). occasionally it disappears in a following vowel, e. g. ಅವನಾದೊಡೆ (Bp. 43, 81). ಏನಿಲ್ಲ (44, 39). ಹೊಲ್ಲೆಹವಾವುದಾಡಲು (Bh. 2, 13, 35). ಆವುದನೂ ಹಿಸಿದೊಡೆ (1, 8, 77). ಏನೆನ್ದಡೆಷ್ಟಾದಡಂ ಬಿಡ ತನ್ನನ್ದವ ನೀಚ ತಾಂ (Sś. 85). ಒನ್ದಿಲ್ಲ (J. 3, 36). ಎನಿತಿಲ್ಲ (28, 27). ಒನ್ದು/?/ಯದೆ (28, 60). see ಮತ್ತೆಯು;-ಲು.

10. 10.
    10.

    (= ಊ 5). a letter indicating intermediate place, quantity, and time. (T.). see ಉದು 1, ಉನಿತು, ಉನ್ತು, ಉನ್ದು, ಉಲ್ಲಿ, ಉವ 1, ಉವಳ್.

11. 11.

    an interjection used in joy derived from a bad habit: hey! ah! (ವ್ಯಸನಸುಖ Śmd. 394), and in disgust: foh! (ಅಸಹ್ಯ 394). cf. ಉಸ್.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (ling.) sound or letter representing the phoneme of /u/ in Kannada or other Indian languages ಉ- u- [u] pref. (gram.) base indicating intermediate place, quantity, and time ű ಉದು it