ಉಳ್

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to cut and turn up soil with a plough; to make furrows in with a plough.

2. 2.
   noun

   (only in composition) inside.

3. 3.
   verb

   to be.

4. 4.
   verb

   to have; to be in possession of; to obtain.

5. 5.
   verb

   ಉಳ್ಳವ(ನು, ಳು, ರು) uḷḷava(nu,ḷu, ru) rich man (woman, persons).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (be)｟def., 3 pers. ಉಂಟು｠to be, to exist

2. 2.

   (adj.) (in) inside n. inside

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ಒಳ್ 1. to be (ಸತ್ತಾ, ಸತ್ತೆ Śmd. Dh.; Śmd. 290; T., M.; Te. ಉಣ್ಡು cf. ಉ/?/; ಇಲ್ 1); to have, to possess (see ಉಳ್ಳ with accusative; ಒಡಮೆ etc.). its third person present is ಉಣ್ಟು (Śmd. 291; T., M. ಉಣ್ಡು); the other persons of the present are ಒಳಂ, ಒಳರ್; ಒಳಯ್, ಒಳಿರ್; ಒಳೆಂ, ಒಳೆವು; ಒಳವು (292). ಉಣ್ಟು (ಅಸ್ತಿ Nr.). ಉಣ್ಟು is used also with its subject in the plural (C.), e. g. ಮದವನಿಗನ ಅರು ಕೆಲಮ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರ್ ಉಣ್ಟು, ಅವರು ಜನ್ಯರು ಎನಿಸುಗು (Nr.). ಜನಪರ್ ಉಣ್ಟು ಓಲಯ್ಸಿ ಕೊಮ್ಬರೆ (Bh. 1, 8, 60). ಜಾಣ್ ಉಣ್ಟು (Śmd. 60). also ಧಾರ್ಮಿಕಂ ಮುನ್ನೆ ಒರ್ವನ್ ಉಣ್ಟು (J. 28, 14). ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ಉಣ್ಟು (C.). ಶರಣ್ ಆರುಮ್ ಒಳರೆ ಖಲಸಂಸರಣದೊಳ್ (Śmd. 85). ಅವನ ಆಳ್ ಒಳವು... ನಿಮ್ಮ ವ್ಯೂಹದೊಳ್ (201). ಪೇ/?/! ಎನಿತರ್ಕಮ್ ಒಳಂ ಮುರಾನ್ತಕನ್, ಒಳರ್ ಅನ್ನೆವರಂ ಮಾರ್ಬಲದೊಳಗೆ ಇ/?/ಯಲ್ ಮ/?/ಗುವ ಅತಿಭಟರ್ (292). ನುಂಗುವುವುಮ್ ಒಳವು ಉದಧಿಯೊಳೆ ಮಹಾಮತ್ಸ್ಯಂಗಳ್ (292). ನೆಲದೊಳಗೆ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲಂ ನೀರೊಳಗೆ ಒಳವು (Hlā.). ಉಣ್ಟಿಲ್ಲ (Bp. 4, 20). ಉಣ್ಟುಣ್ಟು (13, 3; 51, 57). see Bp. 38, 26. 72; 40, 14; 44, 53; 54, 28. 66. 81; 55, 43; Rśv. 5, 126; B. 1, 15. 18; 2, 18. 26; 3, 82. 103. ಉಳ್ಳ present relative participle: being (C.; T., M.); having, possessing (T.); being able (Bp. 23, 38). [ಉಳ್ಳಂತೆ. -ಅಂತೆ while existing. ನಿಮಗಾಮುಳ್ಳನ್ತೆ ದನ್ದುಗಮೆನ್ದುಮೇಕಪ್ಪುದೆನ್ದು Ap. 13, 58 va. ಉಳ್ಳಿನಂ until (it) exists. ಪರಪಕ್ಷಮುಳ್ಳಿನಂ ತನಗಿರವುಬ್ಬಸಂ Kr. 3, 151. [ಉಳ್ಳೊಡೆ if (it etc.) exists. ಇದ/?/ಳ್ ಸದೃಶಂ ಸಮವಾಯುಮುಳ್ಳೊಡೆಲ್ಲಂ ಸಮನಿಸುಗನ್ತೆಮ್ಬುದನಿಯಪಮೆಯಕ್ಕುಂ Kr. 3, 65; Ap. 2, 11 va.]. ದೋಷ ವಿದ/?/ಳ್ ಏನಾನುಮ್ ಉಳ್ಳೊಡಂ ಪ್ರಿಯದಿಂ ತಿರ್ದುವುದು (Śmd. 3). ನೀನುಳ್ಳೊಡೆ ಉಣ್ಟು ರಾಜ್ಯಂ (155, 292). ಮಾರ್ಗದೊಳ್ ಉಳ್ಳ ಸನ್ಧಿ (74). ಅ/?/ವುಳ್ಳರ್ (74). ಅರ್ಥಮ್ ಉಳ್ಳುದು (88). ಪೊನ್ನುಳ್ಳವನೆ ಕುಲೀನಂ (84. 174). ಸೊಬಗುಳ್ಳವಳೆ ಪೆಣ್ (174). ಧನಮುಳ್ಳಂ, ಓದುಳ್ಳಂ (242). ಕಾದಿ, ನಿನ್ನ ಉಳ್ಳರುಂ ಬೇಸತ್ತರ್ ಕೆಲರ್ (285). ಎಕಾರಂ ಕಡೆಯಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಒಡೆ ಶಬ್ದಂ (297). ಸ್ವಸ್ತಿಕ ವರ್ಧಮಾನ ನನ್ದ್ಯಾವರ್ತ ಈ ಮೂ/?/ ಮೊದಲಾಗಿ ಉಳ್ಳುವು ಅರಮನೆಯ ಚನ್ದಂಗಳು (Hlā.). ನಾನಲುಳ್ಳ ಭೂಮಿ (ನಡ್ವ Hlā.). ಕೆಸ/?/ಳ್ಳ ಎಡೆ (ಪಿಚ್ಛಿಲ Hlā.). ನಿನ್ನಯ ಜೀವಮ್ ಉಳ್ಳ ಅನ್ನಲ ಬರ ನಿನ್ನಯ ದೈವವೇ ಗತಿ (Bh. 1, 8, 26). ಉಳ್ಳುದು (ವಿದ್ಯಮಾನ, ಸತ್ Nr.). ಉಳ್ಳದು (Bp. 27, 2). ಭದ್ರಾವತಿಯೊಳ್ ಉಳ್ಳ ತೇಜಿಗಳ್ (J. 3, 41). ನುಣ್ಪು ಉಳ್ಳಂ or ನುಣ್ಪನ್ ಉಳ್ಳಂ (Śmd. 165). ಆವುದು ರೂಢಿಯನ್ ಉಳ್ಳುದು ಅದುವೆ ಲೇಸು (174). ಗರ್ವವನ್ ಉಳ್ಳವ (ಸಮುನ್ನದ್ಧ etc. Hlā.). ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ ಉಳ್ಳವನು (ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿ Hlā.). ವಾತರೋಗವನ್ ಉಳ್ಳವನು (ವಾತಕಿ Hl ā.). ಕುಂಚಿತಾಂಗುಳಿಗಳನ್ ಉಳ್ಳ ಅಂಗೆಯ್ (ಪ್ರಸೃತಿ Nr.). ಅಡ್ಡಾಯುಧವನು ಆಯುಧವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನು (ನೈಸ್ತ್ರಿಂಶಿಕೆ Nr.). ಕತ್ತಲೆಯನ್ ಉಳ್ಳ ಇರುಳು (ತಮಿಸ್ರೆ Nr.). ತೋರಿಹ ಕೆಚ್ಚಲನ್ ಉಳ್ಳ ಆಕಳು (ಪೀನೋದ್ನಿ Nr.). ಪಿಲ್ಲಣಿಗೆಯನುಂ ಕೊಡಲಿಯನುಂ ಆಯುಧವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನು (ಯಾಷ್ಟೀಕ Nr.). ಮಳಲನ್ ಉಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ (ಸಿಕತಾವತಿ Nr.). ಕರಿಯ ರೇಖೆಯನ್ ಉಳ್ಳ ಸಾರಂಗ (ಕೃಷ್ಣಸಾರ Nr.). ಉಳ್ಳಲ್ಲಿ ಉಣಲಿಲ್ಲ, ಉಳ್ಳಲ್ಲಿ ಉಡಲಿಲ್ಲ, ಉಳ್ಳಲ್ಲಿ ದಾನ ಕೊಡದವನ ಒಡವೆಯು ಕಳ್ಳಗೆ, ನೃಪಗೆ (Sp.). Si. frequently uses the infinitive with ಅಲ್ (-ಅಲು) and following ಉಳ್ಳ instead of the relative participle present, e. g. ವ್ಯಾಪಿಸಲುಳ್ಳ (= ವ್ಯಾಪಿಸುವ 50). ನಡೆಯಲುಳ್ಳ (85), ಕೊಳ್ಳಲುಳ್ಳ (87), ಸೆಳೆಯಲುಳ್ಳ (89), etc. see also Bp. 17, 5; 23, 38; 30, 10; 39, 13; 40, 45; 61, 59. ಉಳ್ಳವ. -ಅವ a rich man (Bp. 23, 11).

2. 2.
   2.

   = ಒಳ್ 3. the inner side, the inside (T. ಉಳ್ M. ಉಳ್, ಉಳ್ಳು Te. ಲೋ T., M. also ಊಡು Tu. ಉಳಾಯಿ). ಉಳ್ಳಂಜಿಸು. -ಅಂಜಿಸು to frighten the mind: to frighten excessively (Abh. P. 9, 174). [ಉಳ್ಳರುಳ್. -ಕರುಳ್ the inner intestine. ನಡುವ ಸರಲ್ ಸರಲ್ಕೊಳೆ ಸುರುಳ್ವಹಯಂ ಹಯದುಳ್ಗರುಳ್ಗಳೊಳ್ ತೊಡರ್ವ ಭಟರ್ Pb. 10, 114]. ಉಳ್ಳಲರ್. -ಅಲರ್ to blossom (also) in the inner parts. [ಮುಗುಳೊಳ್ ಮ/?/ಸುನ್ದಿದ ತುಮ್ಬಿ ಪಾ/?/ ಕೋಕನದ ಕುಲಂಗಳುಳ್ಳಲರ್ದುವೆಮ್ಬಿನಮನ್ದೊಗೆದಂ ದಿವಾಕರಂ Pb. 3, 84]. ಕೊಸಗು ಎಸುದುದು ಮಲರ್ದು ಆಲರ್ದ, ಉಳ್ಳಲರ್ದ, ಮಿಸುಪ, ಪೊಸತು ಅಲರ್ದ ಅಲರಿಂ (Cpr. 7, 56; Śśv. 4, 90; V. 9, 8). ಉಳ್ಕಳ್ಕು. -ಅಳ್ಕು to fear in the mind: to fear greatly (Abh. P. 9, 178). ಉಳ್ಳುರುಳ್. -ಉರುಳ್ to roll inside (Abh. 9, 117). ಉಳ್ಳುಡೆ. -ಉಡೆ 2. an inner (under) garment: the dress of a Jaina mendicant. [ಕನಕ ಕಾಂಚೀ ಕಳಾಪದೊಳ್ ತೊಡರ್ದದೇವಾಂಗ ವಸ್ತ್ರದುಳ್ಳುಡೆಯೊಳುಲಿವ ಸೂಸಕದ ನೂಲ ತೊಂಗಲ್ವೆರಸೆ/?/ಲ್ವ Pb. 2, 41 va.; Ap. 9, 36]. ಸವಣರ ಉಳ್ಳುಡೆ (ತಟ್ಟು Ct. I, 64); a garment (of leaves, Rśv. 5, 109). ಉಳ್ಳೊಳ. -ಒಳ inner blaze: the submarine fire (Abh. P. 10, 159; 11, 154; 12, 96). [2, fire raised during hunting operations? ಪೆ/?/ಗಣುಲಿಪಿಂಗಮುಳ್ಳೊಳಕ್ಕಂ ಗೆಣ್ಟುಗಿ ಬೀಡಂ ಬಿಡಿಸಿ Pb. 5, 47 va.].

3. 3.
   3.

   = ಒಳ್ 2. ಉಳ್ತುಡಿಗೆ a good, precious sort of garment (ದುಗುಲ etc. Śs.). ಉಳ್ಳೊಡಮೆ. -ಒಡಮೆ a good, precious thing (Abh. P. 12, 39).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಇರು.
   2. ನೇಗಿಲುಹೊಡೆ.