ಎಂಡೆ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   a meal or food that is offered to a deity or a person (as a religious service).

2. 2.
   noun

   a place; room; space.

3. 3.
   adverb

   in a special manner; to a marked degree; specially.

4. 4.
   verb

   to cut away or strip of the skin, covering, surface, esp. of nuts, fruits, etc.

5. 5.
   noun

   a thing that is made inferior by adding less valuable, cheap substance; an adulterated substance; the quality of being inferior.

6. 6.
   verb

   to be possible.

7. 7.
   noun

   the excrement of a cow; cow-dung.

8. 8.
   noun

   a particular point or a small area; a spot.

9. 9.
   noun

   a meal, food, in gen.

10. 10.
    noun

    a lump of earth, clay, loam etc.; clod.

11. 11.
    verb

    to open; to unfold; to reveal; to disclose.

12. 12.
    noun

    a dining plate or leaf (as of plantain etc.).

13. 13.
    noun

    a space in between (two objects); the central portion.

14. 14.
    noun

    an opportunity; a favourable circumstance; a fit time.

15. 15.
    noun

    ಎಡೆಮಾಡು eḍemāḍu to offer food (to a god or a religious man).

16. 16.
    noun

    a very short period of time; a moment.

17. 17.
    noun

    that which is equal or the quality, fact of being equal; equality.

18. 18.
    noun

    nearness; proximity.

19. 19.
    noun

    ಎಡೆಕೊಡು eḍekoḍu to provide an opportunity; to give room for; ಎಡೆಯಾಗು eḍeyāgu (an opportunity, favourable circumstances) to be made or become available; ಎಡೆಯಾಡು eḍeyāḍu to walk around, wander very close to another; ಎಡೆಯುಡುಗು eḍeyuḍugu to cut off; to interrupt; ಎಡೆಯೆಡೆ eḍeyeḍe here and there.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ಬಹಳವಾಗಿ.

2. 2.

   1. ಪ್ರದೇಶ.
   2. ನಡುವೆ.
   3. ಅವಕಾಶ.
   4. ಸಮಾನ.
   5. ಹತ್ತಿರ.
   6. ನೈವೇದ್ಯ.
   7. ಊಟ.
   8. ಊಟಕ್ಕೆ ಬಡಿಸುವ ಎಲೆ.
   9. ಮಿಶ್ರಣ.

3. 3.

   1. (ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು) ಸುಲಿ.
   2. ಬಿಚ್ಚಿತೋರು.
   3. ಸಾಧ್ಯವಾಗು.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಎಡ 1, etc., ಎಡ 3. a place, a spot (ಸ್ಥಾನ Śmd. Cm. 27. 57. 104; ತಾವು 341; ಠಾವು Nn. 128, o. r. ಬ/?/; ಠಾವು 163; C.); ground, floor. ದೆಕಾರದ ಎಡೆಗೆ ಪಿರಿದುಂ ಲೋಪಂ (Śmd. 57). ಕೆಲವು ಎಡೆಯೊಳ್ (52). ಅರೆ ಎಡೆಯೊಳ್ (82). ಎಣಿಸುವೆಡೆಯೊಳ್ (116). ಅಗು/?/ಡೆ (I). ಆವೆಡೆ, ಆವೆಡೆಯಣಿಂ (135). ಬಟ್ಟೆಗೂಡಿದ ಎಡೆ (ಶೃಂಗಾಟಕ); ಇರ್ದು ಹೆ/?/ರ್ಗೆ ಮುನಿವವಂ (ಗೋಷ್ಠಶ್ವನ್); ಕೆಸ/?/ಳ್ಳ ಎಡೆ (ಪಿಚ್ಚಿಲ); ಕೊಲುವ ಎಡೆ (ಘಾತನಸ್ಥಾನ Hlā.). ಕಾಳೆಗಕೆ ಎನ್ದು, ಸನ್ನದ್ಧಮ್ ಅಹ ಚತುರಂಗಬಲವನು ತಕ್ಕ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ಇರಿಸುಹವು (ವ್ಯೂಹ); ಸೇನೆಯಿದ್ದ ಎಡೆಯಿನ್ದ ತೊಲಗುವುದು (ಪ್ರಚಕ್ರ Nr.). see Bp. 5, 19; 11, 12; 51, 37; 55, 16; Rśv. 5, 34; 6, 132 va.; Śm. 84, 86; J. 3, 3. 23. 25; 8, 2; 25, 33; 28, 18. 45; Bh. 1, 10, 29. 2, room, place; interstice, place or time between, interval, meanwhile; distance [ಇವು ತನ್ತಮ್ಮೊಳ್ ದೊರೆಕೊಣ್ಡೆಡೆಗಳೊಳವಾಗಿರೆಯುಂ Kr. 2, 47; Pb. 2, 73; Ap. 2, 9 va.; Vr. 85, 23; ಒಡನೆಹುಟ್ಟಿದುದಲ್ಲ, ಒಡನೆ ಬೆಳೆದುದಲ್ಲ ಎಡೆಯಲಾದ ಒನ್ದು ಉಡುಗೆಯನುಟ್ಟು ಸಡಿಲಿದರೆ ಲಜ್ಜೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಯಿತ್ತೆಮ್ಬ ನುಡಿ ದಿಟವಾಯಿತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ Bv. 675; Cv. 492]; (ತೆ/?/ಪು Śmd. 135; see ಎಡೆವಿಡು). ಎಡೆ ಬಿಡದ ಕ್ರಿಯೆ (ಸತತ Si. 26). ಎಡೆ ಬಿಡದದು (ಘನ, ನಿರನ್ತರ 371). ಎಡೆ ಬಿಟ್ಟದು (ಪೇಲವ, ವಿರಲ 371). ಪ್ರಯೋಜನದಿನ್ದ ಎಡೆ ಬಿಡದವನು (ಅರ್ಥದಿನ್ದ ಅನಪೇತನಾದವನು, ಅರ್ಥ್ಯ 447). ಎಡೆ ಬಿಡದೆ (ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ 473). ರಣಧೀರ ಮಾರುತಿ ಮಿಕ್ಕು, (ಹೋರಿಗಳಂ) ಹರಿಸಿದನ್ ಅಸುರನ್ ಇದ್ದೆಡೆಗೆ; ಎಡೆಯಲೇ ಭಕ್ಷ್ಯಾದಿಗಳ ಬ/?/ ಹೆಡೆಗೆ ಉ/?/ದವು (Bh. 1, 10, 29. 30). see Prv. s. ಬಡವ 3, inferiority; inferior. 4, = ಎಡೆಕುಣ್ಟೆ. ಎಡೆಹೊಡೆ to weed by means of the ಎಡೆಕುಣ್ಟೆ (S. Mhr.; Sd.). ಎಡೆ ಕಡೆ dupl. place and direction (J. 26, 52). ಎಡೆ ಕುಣ್ಟೆ. = ಎಡಕುಣ್ಟೆ q. v. (S. Mhr.). ಎಡೆಗಜ್ಜ. -ಕಜ್ಜ work at the place or the places (V. 5, 80). ಎಡೆಗಟ್ಟು. -ಕಟ್ಟು a small dam (My.). ಎಡೆಗಟ್ಟೆ. -ಕಟ್ಟೆ. = ಎಡೆಗಟ್ಟು (My.). ಎಡೆಗಡಿ. -ಕಡಿ to cut down (J. 25, 33). ಎಡೆಗಣೆ. -ಕಣೆ a counter arrow (J. 12, 39). ಎಡೆಗಲಿಸು. -ಕಲಿಸು to join at a place; to join together (v. t., Cpr. 6, 64 va.). ಎಡೆಗಾಳ (Śmd. 386; Kk. 98). an inferior or small fish-hook. ಎಡೆಗಿಡು. -ಕಿಡು to be deficient in room (Abh. P. 14, 121). ಎಡೆಗಿ/?/. ಎಡೆಗೆ-ಇ/?/ 4. to be closely confined in a place; to be covered over, to be enveloped, to be hidden [ಒನ್ದನೊನ್ದು ತಳ್ತೆಡೆಗಿ/?/ದೆತ್ತಲುಂ ನಡೆವ ದನ್ತಿ ಘಟಾಳಿಯಿನೆತ್ತ ವೋದುದಾವೆಡೆಯದು ಪೇ/?/ ದಿಶಾವಳಯಮೆಮ್ಬಿನಂ Ap. 12, 62]; (ಸಂಛನ್ನ Śmd. Dh.) ಎಡೆಗುಡು. -ಕುಡು. = ಎಡೆಗೊಡು (Cpr. 8, 79 va.; Abh. P. 6, 117). ಎಡೆಗೆಡಹು. -ಕೆಡಹು. = ಅಡೆಗೆಹು to throw to the ground (J. 7, 47). ಎಡೆಗೆಡಿಸು. -ಕೆಡಿಸು to cause room to fail, to obstruct, to resist (ತಳ್ಪೊಯ್, ತಡಮ್ಬರೆ, ಮಾರ್ಕೊಳ್ etc., ಪ್ರತಿಹತ Śs.). ಎಡೆಗೆಡೆ. -ಕೆಡೆ. = ಅಡೆಗೆಡೆ to fall to the ground, or down (J. 20, 30). ಎಡೆಗೆಡೆಗೆ. -ಎಡೆಗೆ rep. here and there, etc. (Bp. 12, 19; 21, 10; 22, 49; 26, 68; 27, 72; 32, 51; 38, 70; 44, 2; 53, 24; Rām. 13, 3). ಎಡೆಗೆಯ್ to prepare a (proper) place (V. 14, 59). ಎಡೆಗೊಡು. -ಕೊಡು to give way, to submit, to surrender to (J. 2, 16; 18, 48). ಎಡೆಗೊಳ್. -ಕೊಳ್ to take place, to occur, to come into being (Śmd. 206; Rśv. 13, 65; J. 6, 2); to take a position: to come to a stand, to stand [ಗಣಿದದೊಳೊನ್ದಿಬರ್ಪ ಪದಮೊನ್ದೆಡೆಗೊಣ್ಡು ವಿಶೇಷ್ಯಮುಂ ವಿಶೇಷಣಮುಮನೊನ್ದಲೀಯದಿರೆಯುಂ Kr. 1, 122; Pb. 8, 63]; (J. 28, 38; Rśv. 6, 9). 2, to obtain, to acquire (Grj. 10, 79 va.; J. 17, 4); to conceive (Rśv. 4, 37; Abhā. 2, 54); to resort to (J. 16, 40). ಎಡೆಗೊಳಿಸು. -ಕೊಳಿಸು to put, to put on (Grj. 10, 61 va.). ಎಡೆತಾಕು. = ಎಡ ತಾಕು (My.). ಎಡೆದೆ/?/ಹು. -ತೆ/?/ಹು an interval of space (Rām. 6, 51, 19). ಎಡೆದೆ/?/ಹು ಇಲ್ಲದ ಸಾಲು (ಲೇಖೆ, ರಾಜಿ Nr., o. r. ಎಡ). ಎಡನಿಚ್ಚ informing against, betraying (ಪಿಸುಣ Ct. I, 13, o. r. ಎಡೆನಿಚ್ಚು). ಎಡೆನುಡಿ = ಎಡೆಯ ನುಡಿ (Śmd. 195). a middling or interrupting speech. ಎಡೆ ನೆ/?/ place to be sufficient; to be sufficient in place (Abh. P. 9, 60; 15, 59). ಎಡೆಪ್ರಾಯ. = ಎಡೆಹರೆಯ the middle age of man (My.). ಎಡೆ ಮಡಗು to leave an interval [ತುಡುಪಾಶುಪತಮನೆನೆ ನರನೆಡೆಮಡುಗದೆ ತುಡೆ ದಿಶಾಲಿ ನಡುಗಿದುದು Pb. 11, 152]; (Cpr. 5, 39 va.; Abh. P. 9, 61; 11, 100). ಎಡೆಮನೆ a house in the midst (Bp. 48, 25). ಎಡೆ ಮಾಡು. = ಎಡೆಗೆಯ್ (Abh. P. 14, 33; Grj. 10, 98 va.). ಎಡೆಮಾತು an evasive word (Cpr. 6, 24). ಎಡೆಯಕ್ಕರ. -ಅಕ್ಕರ N. of a metre (Ch.). ಎಡೆಯಣಂ a middle man (Śmd. 136). ಎಡೆಯಲಾಗು. -ಆಗು to be at hand, to be near and dear. ಎಡೆಯಲಾದ ಸಂಗಡಿಗನು (ಮಿತ್ರ, ಸುಹೃತ್, ನಣ್ಟ Nr.). ಎಡೆಯಾಗು. -ಆಗು to be or become exposed to; room to be found for. ನಾಣಿಲಿ ಎನಿಸುವ ವಧು ನಗೆಗೆ ಎಡೆಯಕ್ಕುಂ ಸಮಸ್ತ ಜಗತೀತಲದೊಳ್ (Śm. 221). ಅವರ್ಣವಾದಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗದ ಒಳ್ಪಿನ್ದೆ (17). ನಗೆಗೆ ಎಡೆಯಾಗಿಹುದು (Bp. 40, 73). see Sp. s. ತರುಣತ್ವ. -ಎಡೆಯಾಟ. -ಆಟ moving from place to place, roaming; moving to and fro; commotion [ಎಡೆಯಾಟ ಕಡಬಡ್ಡಿಯಕೊಟ್ಟು ಕೆಟ್ಟಿತ್ತು ನೋಡಾ, ಭಕ್ತಿ Bv. 887]; (J. 30, 30). ಹಾದರಕೆ ಎಡೆಯಾಟದ ಆಸೆ (Sp.). ಕರಿತುರಗನಿಚಯದ ಎಡೆಯಾಟಗಳ ಘಾಟಗಳ್ (C. Bp. 42, 15). ಎಡೆಯಾಡಿಸು. -ಆಡಿಸು to cause to roam about, to send on errands. ವಿಲಾಸಿನಿಯೊಳ್ ಎಡೆಯಾಡಿಸೆನು (Bp. 9, 33). ಸೂಳೆಯೆಡೆಗೆ ಎಡೆಯಾಡಿಸುತ (26, 58). ಎಡೆಯಾಡಿಸಿ ತಾ ಕೊಡದ ಲೋಭಿಯ ಮಾತು ಕೊಡಲಿಯ ಗಾಯ (Sp.). ಎಡೆಯಾಡು. -ಆಡು to move; to move, wander, or play about, to roam [ಪೆಸುರ್ವನ್ದಲೊಳೊಲ್ದೆಡೆಯಾಡುವಯ್ದೆಯರ್ ಬಳಸಿದ ವೇದ ಪಾರಗರ ಸನ್ದಣಿ Pb. 1, 107; Ap. 7, 22]; (ಕೊಲ್ಲಣಿಗೆ Kk. 51). ಹೊ/?/ಯ ಹೊತ್ತು ಎಡೆಯಾಡುವದು (ಪರ್ಯಾಹಾರ, ವಿವಧ Nr.). ಗುದದೊಳ್ ಎಡೆಯಾಡುವ ಅನಿಲಂ (ಅಪಾನ Mr. 51). see Abh. P. 3, 128; 4, 29; Bp. 15, 23; 26, 19; 44, 7; 47, 66; 51, 42; 56, 54; Rām. 1, 16, 16; J. 5, 31; 6, 8; 15, 20; 19, 44; Abhā. 2, 105. 106. [ಎಡೆಯಿಡು. -ಇಡು to allow time. ಅವಧಿಯನೊನ್ದು ತಿಂಗಳೆಡೆಯಿಟ್ಟಿನಿಯಂ ತಡೆದಿರ್ಪನಲ್ಲನೆಮ್ಬವಸರದೊಳ್ Ap. 12, 43]. ಎಡೆಯುಡುಗು. -ಉಡುಗು to leave room, to make an interval or an interruption; to stop; to cease [ಉಡಿಸಿಯುಮೂಡಿಯುಮ/?/ ಯಿನೆಡೆಯುಡುಗದೆ ಸಲಿಸಿ ಪಲವು ಕಾಲಂ ಪುದುವಾ/?/ಡಲ್ Ap. 3, 61]; (ವಿಚ್ಛೇದ Śmd. Dh.; ಎಡೆವ/?/ Śmd. 157; ಎಡೆವಿಡು 157 Cm.; Rśv. 14, 29). ಎಡೆಯೆಡೆ rep. [ಸಯ್ತಡಿವಡಿಕೆಗಳಿಂ ತೊಡೆದತ್ತೆಡೆವ/?/ಯದೆ ಪೊಳೆವ ಮಿಂಚು ಮುಗಿಲೆಡೆಯೆಡೆಯೊಳ್ Kr. 3, 126]; (Bp. 56, 13; Rśv. 10, 31). ಎಡೆಯೊತ್ತು. -ಒತ್ತು to compress, to press, to squeeze (J. 3, 27). ಎಡೆವಟ್ಟೆ. -ಬಟ್ಟೆ the mid way (V. 6, 8 va.). ಎಡೆವ/?/. -ಪ/?/ to cut room asunder; to make an interruption, to stop, to cease [ಸಯ್ತಡಿವಡಿಕೆಗಳಿಂ ತೊಡೆದತ್ತೆಡೆವ/?/ಯದೆ ಪೊಳೆವ ಮಿಂಚು ಮುಗಿಲೆಡೆಯೆಡೆಯೊಳ್ Kr. 3, 126; Pb. 1, 84 va.]; (Abh. P. 11, 19; J. 4, 28; 19, 14); to end (ಎಡೆಯುಡುಗು Śmd. 157, ಎಡೆವಿಡು Cm.; Rām. 1, 4, 9; ಎಡೆವರಿ i. e. ಪರಿ is the original reading in Mḍb. Abh. P.). ಎಡೆವ/?/ವ ವಿನಯಿತಂ (ಪೀತರಾಗ Mr. 241, o. r. ಸಿತ the opposition is ನೀಲ or ನೀಲೀರಾಗ). ಎಡೆವಲಿ. -ಬಲಿ. = ದಿಗ್ಬಲಿ (Abh. P. 13, 106). ಎಡೆವಿಡು. -ಬಿಡು. = ಎಡೆಯುಡುಗು also: to go beyond the (proper) boundary. see Bp. 2, 13; 18, 63; 35, 5; 38, 34; 50, 32; 51, 48; 57, 26; 58, 48; Rśv. 8, 98. 113; J. 34, 8; Śm. 12. 40; Mr. s. ನೀಲೀರಾಗ. ಎಡೆವಿಟ್ಟದು (ಅತಿಕ್ರಮ, ಅತಿಪಾತ Nr.). ಎಡೆವುಗು. -ಪುಗು to come near, to approach (Abh. P. 10, 201 va.; 14, 17 va. & 25 va.). ಎಡೆವೆರಲ್. -ಬೆರಲ್ the middle finger (Cpr. 6, 62). ಎಡೆವೆರಸು. -ಬೆರಸು to take a position in resistance, to stand (J. 27, 6). [ಎಡೆವೆ/?/. -ಪೆ/?/ to occupy. ಅವಗುಣಮಿನಿತಾದೊಡಮಾ ಕವಿತಾಬನ್ಧಮನಶೇಷಮಂ ದೂಷಿಸುಗುಂ ಸವಿಲಾಸಲೋಲಲೋಚನ ವಿವರಮನೆಡೆವೆತ್ತ ಕಸದವೋಲ ನವರತಂ Kr. 1, 43. ಎಡೆವೊಗು. -ಪೊಗು to intervene. ಎನ್ದು ಬಾಳಂ ಕಿ/?/ ಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಪಾಯ್ವುದುಂ ಕೃಪನೆಡೆವೊಕ್ಕಿದಾಗದೆನ್ದು ಬಾರಿಸಿ Pb. 12, 41 va.]. ಎಡೆಸೆಳೆ the inner force or velocity of a river (J. 9, 24). ಎಡೆಹಗಲು the time from about 9 o'clock to 10 in the morning (My.). ಎಡೆಹರೆಯ. = ಎಡೆಪ್ರಾಯ (My.). ಎಡೆಹೊತ್ತು the time between sunrise and sunset (My.). [ಎಡೆವೊತ್ತು. -ಒತ್ತು. = ಎಡೆಯೊತ್ತು. ಮಸಗಿ ಬೆಸೆದಿರ್ದು ವಿವರ ಮನಸಿಯದ/?/ಡೆವೊತ್ತಿ ಪೊಕ್ಕು Kr. 1, 66. ಎಡೆವೋಗು. -ಪೋಗು to walk about. ಅಲರ್ಗಣ್ಣೊಳ್ ಸ್ಮರನಿರ್ದನಕ್ಕುಮೆಡೆವೋಪಾ ಜೋಡೆ ಕಾಮಂಗೆ ಕಾದಲೆಯಕ್ಕುಂ Pb. 4, 84].

2. 2.
   2.

   (fr. ಇಡಿ 1). excess, abundance; exceedingly, etc. (ಅಧಿಕ Śmd. 321; Śm. 58; T. ಇಡ extension; greatness).

3. 3.
   3.

   [to be able, to be possible. ಎಡೆಯ. -ಅ 5. not possible etc.]. see Prvs. ಹಾರೆ

4. 4.
   1.

   Tbh. of ಇಡೆ an offering; food; meal. ಎಡೆ ಇಕ್ಕು,-ಇಡು,-ನೀಡು,-ಮಾಡು,-ಹಾಕು to present food to a deity or to man (C.). [ಕೊಮ್ಬ ಕೊಡುವೆಡೆಯ ಇಮ್ಬಿನ ಗ್ರಾಹಕ ಕೂಡಲ ಚನ್ನ ಸಂಗಯ್ಯನಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣಪ್ರಭು ಬಲ್ಲ Cv. 975]. ಆದಿಯಾ ದೈವವಂ ಭೇದಿಸಲಿಕೆ ಅ/?/ಯದೇ, ಹಾದಿಯಾ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ನಮಿಸುವ ಮಾದಿಗರ ನೋಡು (Sp.). ಸೇವಕರನ್ನು ಎಡೆಯ ಮೇಲಿನ್ದ ಎಬ್ಬಿಸಿದರೆ ಪಾಪ (B. 5, 288). see Sp. s. ಕೆಯ್ಹಾ/?/ 2, the leaf, etc. on which food is placed (My.). ಎಡೆಕಾಸು a kāsu presented with food to a deity (S. Mhr.). @ this ಎಡೆ seems to be a Dēśya word.

5. 5.
   2.

   = ಹೆಡೆ 1. (My.). see ಏ/?/ಡೆನಾಗರ.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (loc.) 1 place, spot ű ಇವರ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. It is just impossible to work under him. 2 place or time between, interval 3 opportunity, chance, scope

2. 2.
   n.

   (rel.) offering to a god, spirit, etc. ♢ vi. —ಮಾಡು/ನೀಡು/ಇಡು to make offerings