ಕರಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಸುಟ್ಟು ಕರಿಕಾಗು.
   2. ಹುರಿ.
   3. ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸು.

2. 2.

   1. ಕರಿಕು.
   2. ಕರಿಯ ಬಣ್ಣ.
   3. ಅಶುಭ.
   4. ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರೋಗ.
   5. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮೂಲಿಕೆ.
   6. ಆನೆ.
   7. ವಿಷ್ಣು.
   8. ಎಂಟು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಕೇತ.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   to be scorched or singed; to be charred; to be burnt to cinder (ಅತಿದಾಹ Śmd. Dh.; T. ಕರಿ, ಕರುಗು Bp. 3, 6; My.). [ಪೊಸವೇಟಕಾರರೆರ್ದೆಗಳ್ ಪೊಸಕಾರ ಪೊಡರ್ಪು ಗಣ್ಡದೇಂ ಕರಿತುವು Pb. 7, 23]. 2, to fry, to roast (in oil, ghee, fat, etc., C.). P. ps. ಕರದು, ಕರಿತು, ಕರಿದು, ಕರ್ತು.

2. 2.
   2.

   the state of being scorched, etc. 2, frying, etc.; the state of being fried, etc. — ಕರಿಕರಿ rep. (Bp. 2, 13; 50, 79; 56, 35). — ಕರಿಕರಿಗುನ್ದು. -ಕುನ್ದು to be greatly scorched (in the mind) and faint (Bh. 1, 6, 17). — ಕರಿಗಡುಬು. -ಕಡುಬು a fried kaḍubu (C.). — ಕರಿಗೊಳ್. -ಕೊಳ್ to be scorched, etc. (Bp. 51, 24). — ಕರಿಮುರಿ dupl. a charred and bent or shrivelled state (Grj. 9, 22; Bp. 58, 60). [— ಕರಿಮುರಿಕನೆ. = ಕರಿಮುರಿ. ಉರಿವುರಿಯಿಂ ಕರಿಮುರಿಕನಾದುವುನ್ಮದ ಪರಭೃತಷಟ್ಚರಣ ರಾಜಕೀರ ಕುಲಂಗಳ್ Pb. 5, 90]. — ಕರಿಮುರಿವೋಗು. -ಪೋಗು to be scorched and shrivelled (Grj. 2, 106 va.; 8, 49; 9, 21; Śśv. 2, 9; V. 38, 100). ಕಿವಿಯುಮನ್ನಟ್ಟ ಕರಿಮುರಿವೋಕುಂ (Śmd. 267). — ಕರಿಮೊಳೆ a scorched germ or bud (Bh. 4, 3, 12; 8, 8, 6). — ಕರಿಯೊನಿಕೆ. -ಒನಿಕೆ a charred pestle. ಶರ್ಮಮ್ ಇಲ್ಲದ ಗಣ್ಡು ಕರಿಯೊನಕೆಯ ತುಣ್ಡು (Dp. 54).

3. 3.
   3.

   = ಕರೆ 7, etc. blackness; the colour black; a dark-blue colour (C.; T., Te.). 2, charcoal (My.; T.). 3, unpropitiousness. genitive ಕರಿಯ or ಕರೀ [ಸೊಗಯಿಸುವ ಕರಿಯ ಪಿರಿಯ ಮೆಯ್ಯ ನಿಡಿಯ ಕಿವಿಯ ಕುಣಿದು ಮೆಟ್ಟು ವಜ್ಜರಿಗತ್ತೆಗಳುಮಂ Ap. 4, 54 va.; Pb. 7. 23]. — ಕರಿಗುಡ್ಡು the pupil of the eye (My.). ಕರಿಗುಬ್ಬಿ the common Indian magpie, Dendrocitta rufa (Bḍ.; My.). — ಕರಿಚುಳ್ಳಿ a very prickly under-shrub, Barleria buxifolia Lin. (St. & Pl.) — ಕರಿಚೇ /?/. = ಎಮ್ಮೆಚೇ/?/ (My.). — ಕರಿಜಾಲಿಗಿಡ a thorny shrub with very fragrant yellow flowers, Acacia farnesiana Willd. (St. & Pl). — ಕರಿಜಾಲಿಮರ the Bzbool tree, Acacia arabica Willd. (St. & Pl.). ಕರಿಜಿಗಿ a disease of the cotton plant (S. Mhr.). — ಕರಿ ಜೀನಂಗಿಮರ a shrub or small tree, Sesbania aegyptiaca Pers. (St. & Pl.). — ಕರಿಜೀರಿಗೆ a potherb, not indigenous, Nigella sativa Lin. (St. & Pl.; ಸುಷವಿ, ಕಾರವಿ etc. Si. 310; My.). — ಕರಿತುಮ್ಬೆಗಿಡ a half shrub, the Malabar cat-mint, Anisomeles malabarica R. Br. (St. & Pl.). — ಕರಿತುಳಸಿಗಿಡ a small shrub, sacred to Viṣṇu, Ocimum sanctum Lin. (St. & Pl.; My.). — ಕರಿದಿಂಗಳು. -ತಿಂಗಳು the dark half of the month (My.). — ಕರಿದಿವಸ an unpropitious day, e. g. the day after an eclipse, after cremation, etc. (C.). — ಕರಿನಾಗರಹಾವು a variety of Nāga tripudians (Bd.; My.). — ಕರಿನೆಕ್ಕಿಗಿಡ a shrub, native of the Indian archipelago, but running now wild in India, Gendarussa vulgaris Nees. (St. & Pl.). [— ಕರಿಪುಗಾ/?/. -ಕಾ/?/ to emit black. ಅಜನ ಪದ್ಮವಿಷ್ಟರದೆಸಳನ್ದರೆಸೀದುವಖಿಳ ದಿಗ್ದ್ವರದ ರದಂಗಳ್ ಕರಮೆ ಕರಿಪುಗಾ/?/ದುವಾಗಳ್ Pb. 10, 36]. — ಕರಿಬೇವು a small tree with strong smelling leaves, the curry-leaf tree, Murraya koenigii Spr. (ಚೀರ್ಣೆ, ಅವನಿ Mr. 134; C.). — ಕರಿಮಣಿ a black bead composed of earth, sealing wax, etc., worn by a woman whose husband is alive (My.). — ಕರಿಮತ್ತಿ the tree Terminalia tomentosa W. & A. (Z.; My.). cf. ಕಮ್ಮತ್ತಿ s. ಕಮ್ 1. — ಕರಿಮರ the Coromandel ebony-tree, Diospyros melanoxylon Roxb. (St. & Pl.; My. = ಬೀಟಮರ). — ಕರಿಯಂ. -ಅಂ 3. a man of black colour (Śmd. 154. 184). — ಕರಿಯ ಕಜ್ಜಿ a kind of itch or scab. ಕರಿಯ ಕಜ್ಜಿಯನುಳ್ಳವನು (ಅಚ್ಛುರ Nr.). — ಕರಿಯ ಕಣ್ a black eye. ಕರಿಯ ಕಣ್ಣ ಕುದುರೆ (ಇನ್ದ್ರಾಯುಧ Hlā.; Mr. 276). — ಕರಿಯಕಮ್ಬಳಿ a black blanket (Bp. 58, 50; My.). — ಕರಿಯ ಕೇಶವ N. (Bp. 11, 4). — ಕರಿಯಗಸೆ. -ಅಗಸೆ. = ಎಳ್ಳಗಸೆ, ಕಪ್ಪಗಸೆ (ಅತಸಿ, ಉಮೆ Si. 305; My.). — ಕರಿಯ ಗೋರಣ್ಟೆ (ನೀಲೆ etc. Hlā.; ಆರ್ತಗಲ, ದಾಸಿ, ಬಾಣೆ Nr.). — ಕರಿಯ ಜೀರಗೆ. = ಕರಿಜೀರಿಗೆ (ಕೃಷ್ಣಜೀರಿಕೆ, ಕಾರವಿ, ಸುಷವಿ Nr.). — ಕರಿಯ ತಿಗಡೆ (ಶ್ಯಾಮೆ, ಪಾಲಿನ್ದಿ, ಸುಷೇಣಿಕೆ, ಕಾಲೆ etc. Nr.). — ಕರಿಯದು. -ಅದು that is black. ಕರಿಯವು (Śmd. 119). ಕರಿಯವಪ್ಪ ಕಾಲ್ ಮೊಗಂಗಳಿಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಂಗಳ್ ಎಮ್ಬುದು (Hlā.). — ಕರಿಯ ದ್ರಾಕ್ಷೆ a black grape (My.). — ಕರಿಯನಖ a particular perfume, a dried substance of a brown colour and of the shape of a nail, apparently a dried shell-fish (ಶುಕ್ತಿ, ನಖ, ಕೋಲದಲ etc. Nr.). [— ಕರಿಯ ನೆಯ್ದಿಲ್ the water-lily. ಕರಿಯ ನೆಯ್ದಿಲ ಕಾವಿನೊಳ್ ಭಾವಿಸಿದ ನೂಪುರಮಂ Pb. 5, 6 va.]. — ಕರಿಯ ನೆಲ್ಲು the grain Panicum miliaceum (ಅಣು Nr.). — ಕರಿಯ ನೊಣ (ನೀಲಾಮಕ್ಷಿಕ Nr.). — ಕರಿಯ ಬದನೆಕಾಯ್. -ಕಾಯಿ a brinjal fruit of a blackish colour (Bp. 9, 2; 38, 53; C.). — ಕರಿಯ ಬಾಳ a kind of drug and perfume (ಹ್ರೀವೇರ, ಬಾಲಕ, ಜಲ Hlā.). — ಕರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ a black Brāhmaṇa. ಕರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ನಮ್ಬ ಬಾರದು, ಬಿಳೀ ಹೊಲೆಯನ ನಮ್ಬ ಬಾರದು (Prv.). — ಕರಿಯ /?/ನು a kind of fish (ಶಕುಲ Nr.). — ಕರಿಯರಗು. -ಅರಗು a blackish sealing wax (My.). — ಕರಿಯ ರೇಖೆ a black stripe. ಕರಿಯ ರೇಖೆಯುಳ್ಳ ಸಾರಂಗ (ಕೃಷ್ಣಸಾರ Nr.). — ಕರಿಯ ಲೊಕ್ಕಿ (ನೀಲಿಕೆ, ನಿರ್ಗುಣ್ಡಿ etc. Nr.; ಶೇಫಾಲಿಕೆ Nr.). — ಕರಿಯ ಹಕ್ಕಿ (ಅಸಿತಖಗ Mr. 174). ಕರಿಯಳ್. -ಅಳ್ 3. a female of a black colour (My.). — ಕರಿಯಾಲಿ. -ಆಲಿ the pupil of the eye (ಕನೀನಿಕೆ, ನಯನ ಮಧ್ಯತಾರೆ Hlā.; V. 3, 5). — ಕರಿಯಿ/?/ವೆ. -ಇ/?/ವೆ a black ant (Bp. 58, 50; My.). — ಕರಿಯುತ್ತತ್ತಿ. -ಉತ್ತತ್ತಿ the fruit of the tree Melia dubia Cav. (Z.). — ಕರಿಯುತ್ತರಾಣಿಗಿಡ a Jamaican plant, now running wild in India, the Jamaica Vervain, Stachytarpheta jamaicensis Vahl. (Z.; My.). — ಕರಿಯುದ್ದು. -ಉದ್ದು a black kind of uddu (My.). — ಕರಿಯುಪ್ಪು. -ಉಪ್ಪು a kind of black sea-salt (My.). — ಕರಿಯುಮ್ಮತ್ತ. -ಉಮ್ಮತ್ತ. = ಕರೆಯುಮ್ಮತ್ತ a black sort of thorn-apple (My.). — ಕರಿಲಾವಗ the jungle bush-quail, Perdicula asiatica (My.). — ಕರಿಲಾವಂಚಹುಲ್ಲು the grass Andropogon iwarancusa Roxb. (St. & Pl.; My.). — ಕರಿಹತ್ತಿ the American cotton-plant, Gossypium barbadense Lin. (St. & Pl.; C.). — ಕರಿ ಹ/?/ to tear, i e. do away with, unpropitiousness, an act that, on a certain day ಕಾರ ಹುಣ್ಣಿವೆ is represented by throwing an iron ball that is attached to a rope, over a tōraṇa and thus pulling down the tōraṇa, when the ornamented bullocks of the place that previously had passed under the tōraṇa, are playfully driven about (S. Mhr.). — ಕರೀ ಕಚೋರ a kind of perfume (ರಾಕ್ಷಸಿ, ಚಣ್ಡೆ etc. Si. 154; My.). — ಕರೀ ಕಬ್ಬು. = ಕರೇ- a black sugar-cane of superior sweetness (C.). — ಕರೀ ಕಾಗಿ (ದ್ರೋಣ Si. 419; My. as -ಕಾಗೆ). — ಕರೀ ಚೇ/?/ a black scorpion (Si. 171; My.). — ಕರೀ ನೀರು water of a dark colour, though pure (C.). 2, water mixed with black impurities (My.). — ಕರೀ ನೆಲಕುಮ್ಬಳ (ಕ್ಷೀರವಿದಾರಿ etc. Si. 148). — ಕರೀ ಲಕ್ಕ. = ಕರಿಯ ಲೊಕ್ಕಿ (C.). — ಕರೀಲಕ್ಕಿಲಿ. = ಕರೀ ಲಕ್ಕಿ (ಶೇಫಾಲಿಕ, ಕರೀ ಹುವ್ವುಗಳುಳ್ಳ ಲಕ್ಕಿಲಿ Si. 138). — ಕರೀ ಸಾಸುವೆ (ಕ್ಷವ etc. Si. 305; C.). — ಕರೀ ಹತ್ತಿ. = ಕರಿಹತ್ತಿ (Si. 150; My.). ಕರೀ ಹುವ್ವು a dark-coloured flower (Si. 138. 140; My.).

4. 4.
   4.

   = ಕ/?/ 1, ಕೊರೆ 2. to pass away. see ಅಸಕರಿ, ಅಳವಿಗರಿ, ಹೊಗರಿ.

5. 5.
   5.

   = ಕರೆ 1. to call. (C.).

6. 6.

   having a trunk: an elephant (ಗಜ Śmd. Dh.; ಆನೆ Nn. 57; ಪಿಡಿ Ct. I, 30). 2, the number eight (ಎಣ್ಟು Mr. 347; Ch.). 3, N. of a tree (ತಗ್ಗಿ Mr. 118). — ಕರಿಕಾಲ N. (Bp. 15, 24; 47, 34). — ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳ N. (Bp. 26, 55; 33, 13; 44, 58; 54, 72; 57, 83). — ಕರಿಮೊಗ. = ಕರಿಮುಖ Gaṇēśa (ಬೆನಕ etc. Śm. 4).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (fire)｟ fut. ಕರಿವ್-, past ಕರಿನ್ತ್-｠ to be scorched, be charred, to be singed vt. (heat) 1 to fry or frizzle in oil or ghee 2 to roast, to toast (n.) 1 (heat)〈being〉scorched 2 (colour)〈being〉black in colour 3 (luck)〈being〉inauspicious ű ಕರಿಗಾಲ inauspicious man n. (cal.) inauspicious time after after the solstice, eclipse, new moon, etc. [Ka. D1278(a)] *

2. 2.
   vt.

   (call) 1 to call 2 to invite vi. (sound) to cry (as a koel, crow, etc.)

3. 3.
   n.

   (mammal) elephant Elephas maximus Linnaeus (Elephantidae) [Sk. karin-] = ಆನೆ (āne) þcom.ß

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to be charred; to be reduced to charcoal from burning.

2. 2.
   noun

   a kind of herb.

3. 3.
   noun

   the state of being charred or reduced to charcoal from burning.

4. 4.
   adjective

   intensely dark in colour; opposite to white; of the color of coal or pitch; black.

5. 5.
   noun

   the animal that has a trunk; an elephant.

6. 6.
   verb

   to heat something in a pan or directly in fire.

7. 7.
   noun

   that which is burnt competely or reduced to charcoal.

8. 8.
   adjective

   ಕರಿಕುತ್ರಿ kari kutri (dial.) (derog.) a person of very dark complexion.

9. 9.
   noun

   a symbol for the number eight; 8.

10. 10.
    verb

    to cook in a pan in hot oil.

11. 11.
    noun

    the black colour.

12. 12.
    noun

    a mirror (of glass) or a smooth metal surface reflecting the image.

13. 13.
    verb

    (fig.) to undergo sever pain or affliction.

14. 14.
    noun

    religious defilement.

15. 15.
    noun

    the lotus flower.

16. 16.
    noun

    the day following the day of eclipse, solstice or new moon-day.

17. 17.
    noun

    the musk, a kind of perfume, obtained from the glands of musk-deer.

18. 18.
    noun

    a serpant.

19. 19.
    noun

    a plant disease.

20. 20.
    noun

    the bird swan.

21. 21.
    noun

    the cobweb holding dust and has turned black.

22. 22.
    noun

    a black substance consisting chiefly of carbon particles formed by the incomplete combustion of burning matter; soot.

23. 23.
    noun

    fame; renown; favourable reputation.

24. 24.
    noun

    ಕರಿಯಾಗು kariyāgu to be scorched; to be charred; ಕರಿಕರಿಯಾಗು karikariyāgu to be reduced completely to charcoal by burning;ಕರಿಯ(ನ್ನು) ಹರಿ karaya(nnu) hari to drive the bullocks fast on the day following the day of eclipse, solstice, etc. to clear the religious defilement of the previous day.

25. 25.
    noun

    a mountain.

26. 26.
    noun

    lustre; effulgence; brightness.

27. 27.
    noun

    a horse.

28. 28.
    noun

    Viṣṇu.

29. 29.
    noun

    (pros.) a kind of alliteration in which the first vowel of each line is long, and the consonant following it recurs at corresponding place of all the lines in a stanza.

30. 30.
    noun

    the tree Maba nigrescens of Ebenaceae family.