ಕಲ್ಲು

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   solid, non-metallic mineral matter, of which rock is made; a piece of this, esp. a small piece; stone.

2. 2.
   noun

   ಕಲ್ಲಾಗು kallāgu to become tough, hardened; 2. to become merciless; ಕಲ್ಲಾಗು ಕಷ್ಟದಡಿ kallāgu kaṣṭadaḍi be a camel in the desert of life; ಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ ಇರು kallina hāge iru = ಕಲ್ಲಾಗು; ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಾಗ ನಾಯಿ ಇಲ್ಲ, ನಾಯಿ ಇದ್ದಾಗ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲ kallu iddāga nāyi illa, nāyi iddāga kallu illa when the cage is ready the bird is flown; ಕಲ್ಲು ಹಾಕು kallu hāku to lay a foundation; 2. (fig.) to spoil another's plan; ಕಲ್ಲು ಹೃದಯ kallu hřdaya (fig.) the quality of being very unfeeling and lacking in pity, kindness, etc; ಕಲ್ಲು ಗುದ್ದಿ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆ kallu guddi eṇṇe tege (fig.) (said of a young man) to be full of vigour, strongly built as to be able to accomplish hardest work; ಕಲ್ಲಪ್ಪನೂ ಗುಂಡಪ್ಪನೂ ಸೇರಿದರೆ, ಮೆಣಸಪ್ಪ ಪುಡಿ kallappanū guṇḍappanū sēridare, meṇasappa puḍi when two strong persons fight against a weak one, it is the weak who suffers; when elephants fight, the mousedeer between them is killed; ಕಲ್ಲು ನೆನೆದರೆ ಮೆತ್ತಗಾಗುತ್ತದೆಯೇ? kallu nenedare mettagāguttadeyē? it is difficult to get rid of inborn habits; bad habits die hard; ತನ್ನ ಕಾಲಮೇಲೆ ತಾನೇ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿಕೊ tanna kālamēle tānē kallu hākiko to do somethig which is going to cause trouble for oneself; ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಎರಡು ಹಕ್ಕಿ ಹೊಡೆ ondē kallininda eraḍu hakki hoḍe to achieve two aims at once by means of the same action; to kill two birds with one stone.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.

   ಕಲ್2 ಕಲು, ಕಲ್ಲು n. (min.) 1 stone, piece of rock 2 precious stone, gem

2. 2.
   n.

   (drink) [Ka. D1374] (Si.348 (Kitt.))

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಕಲ್ 4. etc. a stone (ಅಶ್ಮ Nn. 51; ಶಿಲೆ 68; ಕಾನ್ತ, ಗ್ರಾವಲ 91; ಪಾಷಾಣ 106; ವಿಸ್ತರ, ದೃಷತ್ 140; ಶಿಲೆ, ಉಪಲ etc. Hlā.; C.). ಬೆಟ್ಟದತ್ತಣಿನ್ದ ಉರೆಳ್ವ ದೊಡ್ಡಿಹ ಕಲ್ಲುಗಳು (ಗಣ್ಡಶಿಲಂಗಳ್ Nr.). ತೇವ ಸಾಣೆಯ ಕಲ್ಲು (ಚನ್ದನೋಪಲ Mr. 206). ಗುಡಿಯ ಬೋದಿಗೆ ಕಲ್ಲು, ನಡುರಂಗ ತಾ ಕಲ್ಲು, ಕಡೆ ಮೂಲೆ ಸೆ+ಗು ತಾಕಲ್ಲು; ವರವನು ಕೊಡುವಾತ ತಾ ಬೇ+ (Sp.). ಹಾದಿಯ ಆ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ನಮಿಸುವ ಮಾದಿಗರ ನೋಡು! (Sp.). ಅಲ್ಲದಹುದು ಎಮ್ಬ ಅಜಾಣನ ಒಡನಾಟ ಕಲ್ಲು ಹಾದನ್ತೆ (Sp.). ಸೇವೆ ಅ+ಯದ ದಣಿಯು ಕಲ್ಲಿನ ಕಣಿಯು (Dp. 54). ಕಲ್ಲು ಕರಗಿ ಪಾತ್ರೆ ಆದ ಹಾಗೆ. -ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟವನ (one who has beaten, etc.) ಬೆಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. -ಕಲ್ಲಾದರೇನು, ಗುಣ್ಡಾದರೇನು ತಲೇ ಒಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ? -ತೋಳ ಗುಣ್ಡಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊನ್ದು ಕಲ್ಲು. -ಹೋದರೆ ಒನ್ದು ಕಲ್ಲು, ಬನ್ದರೆ ಒನ್ದು ಹಣ್ಣು. -ಗೂಳಿ ಬಿದ್ದರೆ ಆಳಿಗೊನ್ದು ಕಲ್ಲು (Prvs.). see Bp. 19, 52; 29, 17; 50, 66. 75; 55, 22; B. 4, 198. ಕಲ್ಲಣಬೆ. -ಅಣಬೆ a mushroom growing in rocks (My.), and used by barbers to rub scurf from the head (R.). ಕಲ್ಲತ್ತಿಗಿಡ. -ಅತ್ತಿ- the opposite-leaved fig-tree, Ficus oppositifolia (My.; ಕಾಕೋಡುಮ್ಬರಿಕೆ, ಫಲ್ಗು etc. Si. 136). ಕಲ್ಲದಾರಿ a stony path (C.; B. 5, 205). ಕಲ್ಲ ನನ್ದಿ a stone-idol of Basava (Bp. 22, 27). ಕಲ್ಲಪ್ಪ. -ಅಪ್ಪ. = ಕಲಪ N. (C.; cf. ಕಲ್ಲಿ 1? or ಲಿಂಗಪ್ಪ). in the following proverb the ಅಪ್ಪ is joined for fun's sake: ಕಲ್ಲಪ್ಪನೂ ಗುಣ್ಡಪ್ಪನೂ ಕೂಡಿದರೆ ಮೆಣಸಪ್ಪ ಹುಡಿ. -ಕಲ್ಲದಮ+ a hollow of refuge for wild animals between stones or in rocks (ಪಡೆ Kk. 70; Śm. 90; ಪಡು Śs.). ಕಲ್ಲ ಮ+. = ಕಲ್ಲುಮ+ etc. (Bp. 61, 11). ಕಲ್ಲಮ್ಮ. -ಅಮ್ಮ N. (C.). ಕಲ್ಲಯ್ಯ. -ಅಯ್ಯ N. (C.). ಕಲ್ಲರಳಿ. -ಅರಳಿ a kind of Ficus religiosa (My.). ಕಲ್ಲ ಸಕ್ಕರೆ sugar-candy (C.; B. 3, 45). ಕಲ್ಲಲಿಡು. -ಇಡು to throw with stones (Bp. 28, 31; 50, 72). ಕಲ್ಲ ಹೂವು. = ಕಲ್ಲು ಹುವ್ವು q. v. (ಶೈಲೇಯ, ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯ, ವೃದ್ಧ, ಅಶ್ಮಪುಷ್ಪ Nr.; My.). ಕಲ್ಲ ಹೂವಿನ ಧೂಪಂ (ಜಾಪಕ, ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯ etc. Mr.). ಕಲ್ಲಾಟ. -ಆಟ play with stones (C). ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ. -ಇದ್ದಲಿ mineral coal (C.; B. 4, 157). ಕಲ್ಲಿಲಿಡು. = ಕಲ್ಲಿಲಿಡು (Bp. 18, 52; 43, 40). ಕಲ್ಲು ಇದ್ದಲಿ. = ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ (B. 5, 144). ಕಲ್ಲುಕಣಿ a quarry (My.; B. 5, 134). ಕಲ್ಲಕಣಿ (B. 4, 151). ಕಲ್ಲುಕಮ್ಬ a stone-pillar (C.). ಕಲ್ಲುಕುಟಕ. -ಕಲ್ಲುಕುಟಿಕ (C.). ಕಲ್ಲುಕುಟಿಕ a stone-cutter or -mason (ಆಶ್ಮಕಾರಕ Mr. 376; My.). 2, = ಕಲುಕುಟುಕ (My.). ಕಲ್ಲುಕುಟಿಗ. = ಕಲ್ಲುಕುಟಿಕ (My.). ಕಲ್ಲುಕುಟುಕ. = ಕಲ್ಲುಕುಟಿಗ (My.). ಕಲ್ಲುಕೂವೆ a fragrant gardenflower, Kaemferia rotunda L. (St. & Pl.). ಕಲ್ಲುಕೆಲಸ stone- work, walls, etc. consisting of stone (C.). 2, a stone mason's work (My.). ಕಲ್ಲುಗಾಲಿ a stone-wheel peculiar to some parts of the country (C.). ಕಲ್ಲುಗುಣ್ಡು a boulder (My.; Si. 116). ಕಲ್ಲುಗೆಜ್ಜೆ gejjes made of stones as an ornament to a Basava idol or a building (C.). ಕಲ್ಲುನಾರು. = ಕಲ್ನಾರು No. 2. asbestos. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ...ಕಲ್ಲುನಾರು ಕಾವಿ ಮುನ್ತಾದ ಸಕಲಧಾತು ಶಿಲಾವಿಕಾರಗಳು (Si. 117). ಕಲ್ಲುನುಚ್ಚುಗೋಳಿ a small, diffuse under-shrub, Heliotropum marifolium Retz. (Z.). ಕಲ್ಲುನೆಲ a stony soil (C.; B. 2, 32). ಕಲ್ಲುಪಡವಲ a paḍavala, to the lower end of which often a stone is tied to make it grow straight (S. Mhr.). 2, a kind of inferior paḍavala (My.). ಕಲ್ಲುಬಣ್ಡೆ a rock (C.; B. 4, 151; ಅ+ G.). ಕಲ್ಲುಬಸುರಿ the plant Thespesia populnea Corr. (Hibiscus populneoides Roxb., ಪ್ಲಕ್ಷ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವಕ, ಕಪೀತನ etc. Nr.; My.). cf. ಕಬ್ಬಸುರಿ. -ಕಲ್ಲುಬಾ+ a wild plantain tree (My.). ಕಲ್ಲುಬೊಗರಿ a spinning top of stone (C.). ಕಲ್ಲುಮರಿಗೆ a marige made of baḷapa (My.). ಕಲ್ಲುಮ+. = ಕಲ್ಮ+ q. v., ಕಲ್ಲ ಮ+ (C.). ಕಲ್ಲು ಮಾವು a shrub or small tree, Alangium lamarkii var. hexapetala Lam. (St. & Pl.). 2, a kind of wild mango (ಕಾಡ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ G.). ಕಲ್ಲು ಮುಳ್ಳು dupl. = ಕಲು ಮುಳು stones and thorns (C.). ಕಾಡೊಳಗೆ ಕಲ್ಲು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ತು+ದು ಬೇಸತ್ತನು (B. 3, 125). 2, the points on a millstone (My.). ಕಲ್ಲುಮೆಟ್ಲ stone steps (S. Mhr.; My. as ಕಲ್ಲುಮೆಟ್ಲು). ಕಲ್ಲುರಾಸಿ a heap of stones (B. 4, 150). ಕಲ್ಲುವ್ವು. -ಉವ್ವು. = ಕಲ್ಲು ಹುವ್ವು (My.). ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ. = ಕಲ್ಲಸಕ್ಕರೆ (C.; ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿ Si. 312). ಕಲ್ಲು ಸಬ್ಬಸಿಗೆ a perennial herb used as a vegetable, Glossogyne pinnatifida D. C. (Z.; My.). ಕಲ್ಲು ಸುಣ್ಟಿ a wild plant, Zingiber zerumbet Roscoe. (St. & Pl.; My.). ಕಲ್ಲುಸುಣ್ಣ stone-lime (My.). ಕಲ್ಲುಸೋರೆ a kind of stone-vessel (S. Mhr.). 2, a kind of sōre plant (My.). ಕಲ್ಲು ಹಾಕು to throw a stone down (C.); to throw a stone or stones (My.); to destroy another's business (My.). ಕಲ್ಲು ಹಾವು a snake that has the habit to lie under stones, as the venomous Echis carinata (Bḍ.). ಕಲ್ಲುಹುವ್ವು. = ಕಲ್ಲಹೂವು, ಕಲ್ಲೂವು, ಕಲ್ಹೂವು Lichens. on stones and trees (S. Mhr.). 2, gum benjamin or benzoin (ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯ, ವೃದ್ಧ, ಶೈಲೇಯ, ಅಶ್ಮಪುಷ್ಪ Si. 152). ಕಲ್ಲುಹೊಡೆ to throw a stone or stones (C.). ಕಲ್ಲು ಹೋಳಕ the common sand-grouse, Pterocles exustus (Bḍ.). ಕಲ್ಲೂವು. -ಊವು. = ಕಲ್ಲುವ್ವು (My.). ಕಲ್ಲೆದೆ. -ಎದೆ a stone-like, hard, or firm heart (My.). ಇಲ್ಲದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾ ಹೊಲ್ಲನವ ಜನರಿಂಗೆ; ಅಲ್ಲದ ಗುಣವುಳ್ಳ ಅರಸಿಂಗೆ, ಸಾಲಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆದೆಯು ಬೇಕು (Sp.). ಕಲ್ಲೆದೆಯವ. -ಎದೆ-ಅವ a man who has a hard, unfeeling heart (C.). ಕಲ್ಲೆಸೆ. -ಎಸೆ 1. = ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆ (My.). ಕಲ್ಲೆಸೆ. -ಎಸೆ 2. a stone's throw (My.). ಕಲ್ಲೇಟು. -ಏಟು a blow with a stone (My.). ಕಲ್ಲೊಗೆ. -ಒಗೆ. = ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆ (C.). ಕಲ್ಲೊಡ್ಡ. -ಒಡ್ಡ an Oḍḍa who blasts rocks with fire, etc. (C.). ಕಲ್ಲೊಡ್ಡು. -ಒಡ್ಡು a stony hillock (My.). ಕಲ್ಲೊತ್ತು. -ಒತ್ತು stone-pressure: a kind of hard boil (abscess) appearing especially at the bottom of the heel from the effects of a bruise by a stone (C.). ಕಲ್ಲೊರಳ್. -ಒರಳ್ a stone-mortar (Bp. 45, 28; My.). [ಕಲ್ವ+. -ಬ+ rocky path. ನೆತ್ತರ ತೆರೆಗಳ್ ಸು+ಸು+ದೊಡವರಿದುವು ಕಲ್ವ+ಯೊಳ್ Pb. 11, 36].

2. 2.
   2.

   = ಕಳ್ 4, etc. toddy (ಮೈರೇಯ, ಆಸವ, ಶೀಧು Si. 348; Te.).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ಶಿಲೆ.