ನೀರು

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   any solid substance reduced to a state of fine, loose particles by crushing, grinding, disintegration, etc.; powder.

2. 2.
   noun

   the liquid that descends from the clouds as rain, forms streams, lakes, and seas, and is a major constituent of all living matter and that when pure is an odourless, tasteless, very slightly compressible liquid; water.

3. 3.
   noun

   ashes of dry cow dung, used to smear on the body with the three fingers (forefinger, middle finger and ring finger of the right hand) as a sectarian mark.

4. 4.
   noun

   anything liquid containing or resembling water.

5. 5.
   noun

   a watery fluid (as tears, sweat, urine or semen) formed or circulating in a living body.

6. 6.
   noun

   the ocean or a sea.

7. 7.
   noun

   the act of washing the body in water; bath.

8. 8.
   noun

   the lustre of precious stones as diamond, pearl, etc.

9. 9.
   noun

   vigour; vitality; sap.

10. 10.
    noun

    dampness; moisture.

11. 11.
    noun

    ನೀರ ಕಂಡಿ nīra kaṇḍi a small passage for bringing water into a fortified place; ನೀರ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು nīra kaḍege hōgu to go out for evacuating the bowels; ನೀರ ಕೊಂಬು nīra kombu frequent discharge of faeces (esp. in lose form); ನೀರ ಗಂಟಿ nīra gaṇṭi a village servant whose duty is to channel water through artificial means to agricultural fields; ನೀರ ಗಂಟು nīra gaṇṭu a disease of the spleen; ನೀರಗಿಚ್ಚು nīragiccu the fire that is supposed to be in the waters of ocean; the sea-fire; ನೀರಗಿಚ್ಚು ಅನ್ನ nīraciccu anna rice cooked with excess water; ನೀರ ಜೀಬಿ nīra jībi = ನೀರ ಕಂಡಿ; ನೀರ ತೇರ್ nīra tēr a cloud, that carries water; ನೀರ ಥಳಿ nīra thaḷi the act of sprinkling water; ನೀರ ದಿಡ್ಡಿ nīra diḍḍi = ನೀರ ಕಂಡಿ; ನೀರ ದೆವ್ವ nīra devva an evil spirit or a class of such spirits that are believed to live in water; ನೀರ ದೇವತೆ nīra dēvate any of several gods who are believed to reside in water; ನೀರ ದೋಣಿ nīra dōṇi a water-trough; ನೀರ ನಡು nīra naḍu an island; ನೀರ ನಿಲಯ nīra nilaya (myth.) Varuṇa, the Water-God; ನೀರ ಪಂಚೆ nīra pance a narrow, long cloth, used as a loin cloth while bathing or worshipping; ನೀರ ಪಡೆ nīra paḍe the naval force of a nation including vessels, officers, men, etc.; Navy; ನೀರ ಪೊಟ್ಟಣ nīra poṭṭaṇa a cloud; ನೀರ ಬಟ್ಟೆ nīra baṭṭe a channel for excess water from a water tank, reservoir, etc. to flow out; ನೀರ ಬಿರಾಡ nīra birāḍa a tax on the quantity of water used; water-tax; ನೀರ ಬೆರೆ nīra bere = ನೀರು ಪಾಲಾಗು; ನೀರವೇಂಟೆ nīravēṇṭe the catching of fish; ನೀರ ಮನೆ nīra mane a room for taking bath; a bathroom;ನೀರಲಿ ನೆರಹು nīrali nerahu = ನೀರಲ್ಲಿ ಹಾಕು; ನೀರ ಲಿಪಿ nīra lipi (fig.) that which is short-lived or whose existence is impractical (as letters written on the surface of water; ನೀರಲ್ಲಿ ಹಾಕು nīralli hāku to make all efforts go waste; 2. to destroy, spoil utterly; ನೀರಾಗು nīrāgu to become a liquid from a solid state, gen. by heat; to melt; 2. to become gentle and tender; 3. (a woman) to take bath on the fourth day after the discharge of menses; ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರ nīrina gaḍiyāra a device for measuring time by the fall or flow of water; a water clock; a clepsydra; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡು nīrinalli hōma māḍu = ನೀರಲ್ಲಿ ಹಾಕು; ನೀರಿನವ nīrinava a man whose work is to bring water (from a well, canal, river, etc.) and fill water drums and other containers in a house; ನೀರಿನವಳು nīrinavaḷu a woman whose work is to bring water (from a well, canal, river, etc.) and fill water drums and other containers in a house; ನೀರು ನಿಡಿ nīru niḍi (pl.) water and meagre food; ನೀರು ಪಾಲಾಗು nīru pālāgu (one's efforts) to go waste; to become utterly useless; 2. to die by a mishap in a river, sea, etc.; ನೀರುಪಾಲು ಮಾಡು nīrupālu māḍu = ನೀರಲ್ಲಿ ಹಾಕು; ನೀರು ಮಾಡು nīru māḍu to convert (something) from solid to liquid state; 2. to make watery or more watery; ನೀರು ಹಾಕು nīru hāku to water (plants, etc.); 2. to cause to have the body massaged with oil, unguents and to have bath.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (water) 1 water 2 þfig.ß anything dilute or watery ű ಪಾಯಸ ನೀರಾಗಿದೆ. Payasa has become watery.

2. 2.
   n.

   (rit.) ashes of cow dung (used in rites as sacred ashes)

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ನೀರ್ etc. water. (C.). ಕಣ್ಣ ನೀರು (ಅಶ್ರು, etc.); ಹರುಗಲಿಕ್ಕುವ ನೀರು (ನಾವ್ಯ); ಅಗರ್ತೈಯ ನೀರು (ದ್ರಾಗ್ಭೃತಕ Hlā.). ನೀರುಗಳು (Si. 83). ನೀರಿನ (81. 83). ನೀರಿಗೈ (C.), ನೀರಿಂಗೈ (Mr. 40, 4). ಒಕ್ಕಲಿಲ್ಲದ ಊರು ಕೌಳೈತು ನಾರುವ ನೀರು (Dp. 54). ಮೀನು ಬಲ್ಲುದೈ ನೀರು ಚವುಳು ಸೋದೈಮ್ಬುದನು? (76). ನೀರ ಕಡೈಗೈ ನಾಟಿದ ಮರ ಚಿಗುರದೇ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ನೀರಲ್ಲಿ ನೋಡಿದವನ್ನ ಊರಲ್ಲಿಡಬಾರದು, ಎಣ್ಣೈಲಿ ನೋಡಿದವನ್ನ ಕಣ್ಣಲಿ ನೋಡಬಾರದು (a proverb resting on superstition). — ನೀರಲ್ಲಿ ಬರದ ಬರಹದ ಹಾಗೈ. -ನೀರಾದರೂ ನಾರ ಬಾರದು. - ನೀರಿನ ಒಳಗಣ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಗೈ. -ನೀರಿನ ಮೇಲಣ ಗುಳ್ಳೇ ಹಾಗೈ. -ನೀರಿನಿನ್ದ ಪಾಪ ಹೋದರೈ ನೀರೈಯಿನ್ದ ಪಾಪ ಹೋಗದೇ? -ನೀರಿನೌಳಗಣ ಕಪ್ಪೈ ಬಯ್ಲಿಗೈ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೈ. -ನೀರಿಲ್ಲದ ತಾವು ಊರು ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೈ. -ನೀರು ಇದ್ದರೈ ಊರು, ನಾರಿ ಇದ್ದರೈ ಮನೈ. -ನೀರು ಎಲ್ಲಾ ಒನ್ದೇ, ಬಡಿದ ಕೋಲು ಮಾತ್ರ ಬೇರೈ. -ನೀರು ಹಳ್ಳಕ್ಕೈ ಹೋದೀತೇ ಹೌರ್ತು ದಿನ್ನೈಗೈ ಹೋದೀತೇ? ನೀರಾದರೂ ಮಜ್ಜಿಗೈ, ಮರುಳಾದರೂ ತಾಯಿ. -ನೀರಿನದು ನೀರಿಗೈ ಹೋಯಿತು, ಹಾಲಿನದು ಹಾಲಿಗೈ ಹೋಯಿತು. -ನೀರು ಹೌರುವ ಬಡ್ಡಿಗೈ ಊರ ಪಾರುಪತ್ಯವು ಯಾಕೈ? -ನೀರೌಳಗಣ ಕಪ್ಪೈ ನಿರು ಕುಡಿಯದೈ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ನೀರೌಳಗೈ ಮೋರೈ ನೋಡಿ, ಮರನೇರಿದ ಹಾಗೈ. -ನೀರು ಸೇದಿದ ಹಾಗೈ ಬರುತ್ತದೈ, ಮಾತು ಆಡಿದ ಹಾಗೈ ಬರುತ್ತದೈ. -ನೀರೌಳಗೈ ಹೋಮ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೈ (Prvs.). See Bp. 54, 11; 60, 25; Si. 81. 82. 83. 85. 90. 91. 116. 383; B. 1, 18; 3, 34; 4, 97; 5, 154. — ನೀರಿನವ. -ಅವ a water-man (My.); ನೀರಿನವಳು, a water-woman (My.). — ನೀರು ಎಮ್ಮೈ. a kind of aquatic animal (Si. 88). — ನೀರುಒಣ್ಣೈ. a kind of aquatic animal (Si. 88). — ನೀರುಕಟ್ಟಿ. = ನೀರುಗಣ್ಟಿ. q. v. (My. occasionally). — ನೀರು ಕಟ್ಟು. to apply water, to water, to turn water (on land, My.). — ನೀರುಕಾಗಿ. 1. = ನೀರುಗಾಗೈ, ನೀರ್ಗಾಗೈ (ಮದ್ಗು Si. 177; My. as -ಕಾಗೈ). — ನೀರುಕಾಗಿ. 2. the plant Pistia stratiotes (ವಾರಿಪರ್ಣಿ, ಕುಮ್ಭಿಕೈ Si. 95). — ನೀರುಕಾರು. tongs for coals, also for putting water on them, used by goldsmiths (My.; Te.). — ನೀರು ಕಾಲುವೈ. a channel (My.; Si. 116). — ನೀರುಕುದುರೈ. a kind of aquatic animal (Si. 88). — ನೀರುಕೌಕ್ಕರೈ. a curlew (ಕ್ರುಂಚ್, ಕ್ರೌಂಚ Si. 174). — ನೀರುಕೋಳಿ. = ನೀರುಗೋಳಿ. (My.; Si. 174). ಚಿಕ್ಕ ನೀರುಕೋಳಿ (ಪ್ಲವ 177). — ನೀರುಗಂಗಾಳ. a circular vessel for holding water, a basin (C.). — ನೀರುಗಣಿಗಿಲು. -ಕಣಿಗಿಲು. the water hog-weed, Barringtonia acutangula (My.). — ನೀರುಗಣ್ಟಿ. -ಕಣ್ಟಿ. -ನೀರುಕಟ್ಟಿ, ನೀರುಗಣ್ಟಿಗ a man who, according to the rates fixed by government, has to turn water from a reservoir on the surrounding fields (My.). — ನೀರುಗಣ್ಟಿಗ. -ಕಣ್ಟಿಗ. = ನೀರುಗಣ್ಟಿ. (My.). — ನೀರುಗಣ್ಣು. -ಕಣ್ಣು. a small opening in a well or in the soil from which water issues: a spring (My.). — ನೀರುಗರಗ. a kind of garaga (My.). — ನೀರುಗಾಗೈ. -ಕಾಗೈ. = ನೀರುಕಾಗಿ. 1, etc. a kind of cormorant, shag, diver (ಮದ್ಗು Nr.; ಮದ್ಗು, ಜಲವಾಯಸ Hlā.); the Javan cormorant, Crabo javannica (Bḍ.). — ನೀರುಗಾಳಿ a cold wind that comes over water (My.). — ನೀರುಗೋಡಗ. -ಕೋಡಗ. the Gangetic porpoise, Delphinus gangeticus. ಶಿಶುಮಾರ ಎನ್ದು, ಮೌಸಳೈ; ನೀರು ಗೋಡಗ ಎನ್ದೂ, ಎಮ್ಬರು (Nr.). — ನೀರುಗೋಳಿಗಿಡ. a small potherb growing wild in watery places, Portulaca oleracea L. (St. & Pl. & Z.). — ನೀರುಗೋಳಿ. -ಕೋಳಿ. = ನೀರುಕೋಳಿ. a water-fowl. ಪ್ಲವ ಎನ್ದು, ಮುಣ್ಡುಮುಳುಕ; ನೀರುಗೋಳಿ ಎನ್ದೂ, ಎಮ್ಬರು (Nr.). — ನೀರುಚಂಚಲಿ. the potherb Marsilia quadrifolia (ವಿತುನ್ನ, ಸುನಿಷಣ್ಣಕ Si. 159). — ನೀರುಚಲ್ಲ್ಯಾಟ. throwing water about (ಸೂಸಾಟ G.). — ನೀರುಚೀಲ. the bladder (ತಿಲಕ, ಕ್ಲೋಮ Si. 205). — ನೀರುತುಳಸಿಗಿಡ. = ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿಗಿಡ. (St. & Pl.). — ನೀರುತೌಟ್ಟಿ. a water-trough (ನಿಪಾನ, ತೀರ್ಥ Si. 429; My.). — ನೀರುದಗೈ. thirst (My.). — ನೀರುದಾರಿ. a water-course (ಜಲಮಾರ್ಗ Si. 82; My.). 2, a path leading to water (My.). — ನೀರುನಾಯಿ. = ನೀರ ನಾಯಿ. the river otter, Lutra nair (Gz.). — ನೀರು ಬಿಡು. to let on water, as from a tank; to pour water, to make a libation; to discharge, or ooze out, as water. ದಾನವನ್ನು ಕೌಟ್ಟು ನೀರ ಬಿಡೋಣ (ತರ್ಪಣ); ತನ್ದೈಯ ಹೈಸರ್ಲೈ ನೀರ ಬಿಡೋಣ (ಪಿತೃತರ್ಪಣ); ಬೈಳದಿಂಗಳಿಗೈ ನೀರು ಬಿಡುವ ಕಲ್ಲು (ಬಿದುಗಲ್ಲು G.). — ನೀರುಬೈಕ್ಕು. = ನೀರ-. an otter (ಉದ್ರ) Si. 88). — ನೀರುಬೌಕ್ಕೈ. a water-pit (Si. 88); [a blister]. — ನೀರುಬ್ಬರ. -ಉಬ್ಬರ. a spring. ಬೈಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ನೀರುಬ್ಬರ (ಉತ್ಸ, ಪ್ರಸ್ರವಣ Si. 115). — ನೀರುಬ್ರಹ್ಮಿ a herb growing on the margin of tanks, etc., the Thyme-leaved Gratiola, Herpestis moniera H. B. (St. & Pl.). — ನೀರುಮಜ್ಜಿಗೈ butter-milk made thin with water (My.). see Prv. s. ಯಾರ್- ನೀರುಮಳೈ. = ನೀರ್ಮಳೈ. rain that brings water to fields, tanks, etc. (C.). — ನೀರು ಮುಟ್ಟು to touch water after voiding urine or purging: to void urine (My.; Te.); to discharge the bowels (My.). — ನೀರುಮೌಸರು diluted curds (ತ್ರಪ್ಸ್ಯ, ದ್ರಪ್ಸ್ಯ Nr.). — ನೀರುಮ್ಬಳಿ a rent-free grant of government to one who has built a tank, a well, a water-course, etc. for the public welfare (My.). — ನೀರುವರಿ 1. ಪರಿ stream, current (ವೇಗ, ಪ್ರವಾಹ Nr.). — ನೀರುವರಿ 2. water-cess (My.). — ನೀರುವರಿಗೋಲ್ -ಪರಿಗೋಲ್ a rudder (ಅರಿತ್ರ Mr. 416). — ನೀರುಸೀನಿನ ಗಿಡ a half shrub, Clorodendron serratum Spr. (Z.). — ನೀರು ಹಕ್ಕಿ = ನೀರ್ವಕ್ಕಿ a water-bird: the Indian or Siberian crane, Ardea sibirica (ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವ, ಸಾರಸ Si. 174). ಬಣ್ಣಗಳಿನ್ದ ಚಿತ್ರಮಾಗಿರುವ ನೀರುಹಕ್ಕಿ (ಕಾರಣ್ಡವ 177). — ನೀರುಹನ್ದಿ the skate fish (ಶಂಕು Si. 88). — ನೀರುಹಬ್ಬೈ the water-reed Calamus fasciculatus Roxb. (ಪರಿವ್ಯಾಧ, ವಿದುಲ, ಶೀತ, ವಾನೀರ, ವಂಜಲ Si. 128). — ನೀರು ಹಲಸು a small tree growing in wet soil, Barringtonia acutangula Gaerth. (ನಿಚುಲ, ಅಮ್ಬುಜ, ಇಜ್ಜಲ Si. 136). — ನೀರುಹಾವು = ನೀರ್ವಾವು a water-snake (My.). — ನೀರುಹಿಪ್ಪೈ = ನೀರಿಪ್ಪೈ (ಮಧೂಲಕ Si. 127). — ನೀರುಹೌಗೈ fog arising from water (My.).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಜಲ.
   2. ಬೆವರು.
   3. ಸ್ನಾನ.
   4. ಕಾಂತಿ.
   5. ಶಕ್ತಿ.
   6. ತೆಳ್ಳನೆಯದು.
   7. ಒದ್ದೆ.
   8. ವಿಭೂತಿ.