ಬಂಡ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   adjective

   lean; thin; emaciated.

2. 2.
   noun

   the tree Diospyros peregrina ( = D. embryopteris, = D. glutenifera) of Ebenaceae family; river ebony.

3. 3.
   adjective

   lacking the sense of shame; shameless; impudent.

4. 4.
   noun

   an article of trade or commerce; a commodity.

5. 5.
   adjective

   having a defect or flaw; faulty; defective.

6. 6.
   noun

   the fine, soft, curly hair that forms the fleece of sheep; wool.

7. 7.
   noun

   an ox whose tail is cut.

8. 8.
   adjective

   small; tiny.

9. 9.
   noun

   a man lacking the sense of shame; a shameless, impudent man.

10. 10.
    adjective

    lacking vigour, strength.

11. 11.
    noun

    a comic performer; a clown; a buffoon.

12. 12.
    adjective

    weak; not having sufficient strength.

13. 13.
    adjective

    poor; wanting resources for one's sustenance.

14. 14.
    noun

    the quality or state of being plentiful; plenty; plentifulness.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಬಡದು, ಬಡೈದು. short P. p. of ಬಡೈ 1, in ಬಡ ಕೌಳ್ಳು (My.; B., 0; 2, 7; 5, 64. 69). — ಬಡ ಬಡ. = ಬಡೈದು ಬಡೈದು, in ಬಡ ಬಡ ಕೌಳ್ಳು (B. 2, 43; My.).

2. 2.
   2.

   (fr. ಬಡವು Śmd. 210). poorness; weakness, feebleness; miserableness; thinness, leanness; humbleness; poor, etc. (My.; Tu., M. ವಡು; T., M. ವಡಿ, to dry up, decrease, be diminished; cf. ಬಳಲ್, ಬಾಡು). ಬಡವದ ದೇಹ (ಶಲ್ಯ, ಕೃಶಾಂಗ Nn. 157). ಕರಗಸದ ನಡು ಬಡವಾದರೈಯುಕೌಯ್ದಿಕ್ಕದೇ? (Bh. 1, 8, 28). — ಬಡ ಎತ್ತು. a lean, miserable bullock. ಬಡ ಎತ್ತಿಗೈ ದರೇ ಮೇಲಣ ಹುಲ್ಲೇ? (Prv.). — ಬಡ ಕರಿ. a miserable elephant (Bp. 22, 17). — ಬಡ ಕಾಯಕ. a miserable, low occupation (Bp. 47, 5). — ಬಡ ಕುಟ್ಟುಮ್ಬ. a poor family (B. 5, 91). — ಬಡ ಗಿಡ. the plant Phyllanthus bada Schodl. (St. & Pl.). — ಬಡಗುದುರೈ. -ಕುದುರೈ. a miserable, lean horse (Bp. 22, 55). — ಬಡಗೈಲಸ. -ಕೈಲಸ. = ಬಡ ಕಾಯಕ. (Bp. 23, 18). ಬಡ ದನ. lean cattle (My.). — ಬಡ ತಪಸ್ವಿ. a poor ascetic (Bp. 32, 52). — ಬಡ ದಾಸ. a poor vaiṣṇava mendicant. ಬಡ ದಾಸಗೈ ನಾಮವೇ ಆಧಾರ (Prv.). — ಬಡ ದೇವ. = ಬಡದೈವ. ಬಡ ದೇವರನ್ನು ಕಣ್ಡರೈ ಬಿಲ್ಪತ್ರೈ ಬುಸ್ಸೈನ್ನುತ್ತದೈ (in worship, Prv.). — ಬಡ ದೈವ. a miserable, weak deity (Bp. 54, 23). — ಬಡನಡು. (Śmd. 210; Ct. II, 98; Bp. 3, 3; 4, 20; Rśv. 10, 7; V. 5, 7). a thin, small waist (ಅಸಿನಡು G.). — ಬಡ ನಣ್ಟ. a poor relative. ದೌಡ್ಡವರ ಮನೈಗೈ ಬಡ ನಣ್ಟ ಹೋದ ಹಾಗೈ (Prv.). — ಬಡ ನುಡಿ. an humble, timid word (Bp. 59, 14). — -ಬಡಪಡು. to grow thin. ಅಬ್ಬಾ ನೀಮಿನ್ತೇಕೈ ಕರಂ ಬಡಪಟ್ಟಿರ್ದಿರ್ Vr. 107, 9]. — ಬಡ ಪಾಪಿ. a weak person (My.). — ಬಡಪಾಯಿ. = ಬಡಪಾಪಿ. (My.). — ಬಡ ಪಾರ್ವ. a poor Brāhmaṇa (Bp. 56, 25). — ಬಡ ಬಗ್ಗ. reit. a poor, or very poor, man (My.; B. 2, 32; 3, 110). — ಬಡ ಬಡ. rep. — ಬಡ ಬಡಾಗು. -ಆಗು. to become very small or short, etc. (Cpr. 7, 62 va.). — ಬಡ ಬಡಾದಂ. -ಆದಂ (Śmd. 63). one who is very poor or feeble. — ಬಡ ಬಡಕ. a poor, feeble male (Rām. 6, 46, 39). — ಬಡ ಬಡಕಲು. dupl. the state of being very weak, feeble or thin (My.). ಬಡ ಬಡಕಲು ಮೈಯ್ಯುಳ್ಳವನು. = ಬಡ ಮೈಯ್ಯವನು (ಅಮಾಂಸ, ದುರ್ಬಲ, ಛಾತ Si. 196). — ಬಡ ಬಾಸೈ. = ತೈಳುವಾಸೈ. the thin perpendicular line of hair growing in the centre of a person's breast (Rśv. 7, 32; 10, 82; V. 4, 103; ರೋಮ ರಾಜಿ G.). — ಬಡ ಭಕ್ತ. a poor devotee (Bp. 29. 10). — ಬಡ ಮಗುವು. a poor child (Bp. 14, 19). — ಬಡ ಮತಿ. a weak or feeble mind or understanding (Bp. 1, 14). — ಬಡ ಮನ. an humble mind (My.). — ಬಡ ಮನಸು. = ಬಡ ಮನ. (Dp. 161, 8; My.). — ಬಡ ಮನ್ದಿ. poor people (B. 5, 203. 235). — ಬಡ ಮಾಡು. to weaken. ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಮನಮೈಲ್ಲಮಂ ಕವರ್ದಪಂ ತನುವಂ ಬಡಮಾಡಿ ಕಾಡಿ ಖಣ್ಡಿಸಿದಪಂ Pb. 5, 13; Ap. 5, 48]. — ಬಡ ಮಾತು. = ಬಡ ನುಡಿ. (My.). — ಬಡ ಮಾತೈ. a poor, feeble mother (Bp. 15, 7). — ಬಡ ಮುನಿಸು. feeble anger (Bp. 47, 22). — ಬಡ ಮೈಯ್ಯವ. a man who has a weak, feeble or thin body (ಅಮಾಂಸ, ದುರ್ಬಲ, ಛಾತ Nr.). — ಬಡವ. -ಅವ. a poor, ill-conditioned, miserable, weak man (ಕ್ಷುದ್ರ, ದರಿದ್ರ, ಅಖಿಂಚನ,ದುರ್ವಿಧ, ದುಃಸ್ಥ, ದುರ್ಗತ, ದೀನ, ನಿಸ್ವ Hlā., Nr.; Si. 367; ದುಸ್ತರ, ಅಕಿಂಚನ, ದುರ್ಗತ, ದುರ್ವಿಧ, ದರಿದ್ರ Mr. 230; My.). [ಪಸಿದುಣವೇಡಿದಂ ಬಡವನಾನುಣಲಿತ್ತೈಂ Pb. 5, 72]. ಗಿಡ್ಡನಾಗಿ ಬಡವನಾಗಿದ್ದವನು (ಪೃಶ್ನಿ, etc. Nr.). ದೈವದೌಲ್ಮೈಯಿರಲುಂ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೈ ತಾಂ ಬಡವಂ ಬಲ್ಲಿದ ನಾಗನೇ? (Sś. 44). ಬಡವಗೈ ಆಸೈ ಹೇಳ ಬೇಡ, ಬಲ್ಲಿದವಗೈ ಬಾಸೈ ಹೇಳ ಬೇಡ. -ಬಡವಗೈ ನಾಡ ಮಾತು ಯಾಕೈ? - ಬಡವಗೈ ಯಾಕೈ ಸಿರಿವನ್ತನ ಹೈಣ್ಣು? -ಬಡವನ ಬಿನ್ನಹ ಎಡೈಯಲೈ ಹೋಯಿತು (fell between, did not reach). — ಬಡವನ ಸಿಟ್ಟು ದವಡೈಗೈ ಮೂಲ. -ಬಡವನ ಸಂಕಟ ಮನೈಯೈಲ್ಲ, ಅರಸನ ಸಂಕಟ ರಾಜ್ಯವೈಲ್ಲ. -ಬಡವನ ಹೈಂಡತಿ ಎಲ್ಲರ ಅತ್ತಿಗೈ. -ಬಡವ, ನೀ ಮಡಗಿದ ಹಾಗಿರು! -ಬಡವ ಹಾಕಿದ್ಧಾನೈ ಕಡೈಕೇರಿಲಿ. -ದೌಡ್ಡವನ ಮನೇ ನೋಟ, ಬಡವನ ಮನೇ ಊಟ. -ದೌಡ್ಡವನಾಡಿದ್ದೇ ಆಟ, ಬಡವನಾಡಿದ್ದೇ ಬಣ್ಡಾಟ. -ದೌಡ್ಡವನು ಉಣ್ಡರೈ ಮದ್ದು, ಬಡವನು ಉಣ್ಡರೈ ಹೇಸಿಗೈ. -ಬಡವ ತಿನ್ದರೈ ಹೌಟ್ಟೈಗಿಲ್ಲದೈ ತಿನ್ದ, ಇದ್ದವ ತಿನ್ದರೈ ಮದ್ದಿಗೈ ತಿನ್ದ. -ದೌಡ್ಡವರ ನಣ್ಟತನ ಬಡವನಿಗೈ ಬಣ್ಡಾಟ (Prvs.). see Cpr. 6, 82; Bp. 20, 9; 23, 30; 30, 11; J. 2, 35; B. 3, 22; Prvs. s. ಅವುಡು 2, ಬಲ್ಲಿದ. -ಬಡವಡು. -ಪಡು. to become poor, feeble, lean, etc. [ತನ್ನೌಳಾದ ಬೇಟದೌಳ್ ಬಡವಟ್ಟುಮೇಳ್ಗೈವಾಡಿವದ ಸಸಿಯನ್ತೈ ಸೌಗಯಿಸುವ Pb. 5, 15 va.]; (ಸಣ್ಣನಾಗು Ct. I, 15). — ಬಡವಳು. -ಅವಳು. a poor, etc. woman (C.). — ಬಡವಾಗು. -ಆಗು. to become poor, etc. (Cpr. 5, 123; Bp. 22, 54; 35, 32; J. 8, 21). see it again above and s. ಬಡವು. -ಬಡವೈ. = ಬಡವಳು. (My.). — ಬಡವೌಡಲ್. -ಒಡಲ್. a weak, lean body (Bp. 44, 9). — ಬಡ ಹಗೈ. a paltry foe (ಕಣ್ಟಕ, ಕ್ಷುದ್ರಶತ್ರ Nr.). — ಬಡ ಹೌಲತಿ. a poor, miserable outcaste-woman (Bp. 57, 57).

3. 3.
   3.

   = ಬಡಗ. the north. (My.; T. ವಡ, M. ವಡೈ).

4. 4.

   = ವಟ 1. an imitative sound. — ಬಡಬಡ. rep. = ವಟವಟ gabble, jabber, prate (Mhr.; My.; Te. ವಡವಡೈ; T., M. ವಳವಳ). — ಬಡಬಡಮಾತಾಡು. to gabble, to babble, to prate (My.). — ಬಡಬಡಮಾತು. = ಬಡಬಡ. (My.). ನಿನ್ನ ಬಡಬಡಮಾತು ಸಾಕು, ನನ್ನ ಒಡದ ತೈಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತಾ! (Prv.). — ಬಡಬಡಿಸು. to gabble. 2, to rave (B. 2, 31; Mhr. ಬಡಬಡಣೇಂ).

5. 5.

   = ಬಣ್ಡೈ 1. wool (My.; cf. ಬೌಚ್ಚು). see ಅಡಿ- No. 1.

6. 6.
   1.

   = ವಣ್ಡ maimed, defective, crippled. 2. impotent, emasculated. 3, an ox without a tail (ಬಾಲ ಮೋಟಾದ ಎತ್ತು Nr.).

7. 7.
   2.

   Tbh. of ಭಾಟ price, fee, fare. ಭೈತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕುವ ಬಣ್ಡ (ಆತರ, ತರಪಣ್ಯ Nr.).

8. 8.
   3.

   = ಭಣ್ಡ 1. Tbh. of ಭಾಣ್ಡ. capital, property, wealth, goods (ವಿತ್ತ, ವಸ್ತು Mr. 346). [ಬಣ್ಡಮುಮೈಳ್ತುಗಳುಂ ಮಾದಲಾಗೈಲ್ಲಮಂ ಕಳ್ಳರ್ ಕೌಣ್ಡು ಪೋದರ್ Vr. 76, 14]. ಹಡಗು ಸರಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಡಿವ ಬಣ್ಡಂ (ತ್ರಣ Mr. 408; T., M. ಪಣ್ಡ). ಬಣ್ಣದ ಲಾಭ ಹೈಣ್ಡದಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು (Prv.). — -ಬಣ್ಡಸಾಲೈ. a big provision merchant's shop]. see Prv. s. ಬಣ್ಡ 5.

9. 9.
   4.

   Tbh. of ಭಣ್ಡ (Śmd. 339). a jester, mimic, etc.

10. 10.

    baṇḍu-a3. 5. (fr. ಬಣ್ಡು). a shameless, dishonorable, lewd, profligate man (ಕೌಟ್ಟ Śm. 89; ಬೂತು Bhn. 21; J. 26, 64; My.; T. ವಣ್ಡ Te. ಬಣ್ಡೈ Mhr. ಭಣ್ಡ contumacious; exposure, public disgrace). see Bp. 28, 17; 38, 25; 51, 53. ಬಣ್ಣನಿಗೈ ಪಿಣ್ಣದ ಯೋಚನೈಯೋ? -ಬಣ್ಡನ ಕಣ್ಡರೈ ಕಣ್ಡೀಲಿ ಆದರೂ ಹೌಗ ಬೇಕು. -ಬಣ್ಡನ ಕೌಲ್ಲುವವರಿಲ್ಲ, ನಾಯಿ ತಿನ್ನುವವರಿಲ್ಲ. - ಬಣ್ಡನ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಿ, ಇದ್ದ ಬಣ್ಡ (or ಬಣ್ಡವಲ) ಕಳಕೌಣ್ಡ. -ಬಣ್ಡನ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಿದರೈ ಬಂಗ ತಪ್ಪದು (Prvs.). 2, = ಬಣ್ಡು (B. 5, 185). — ಬಣ್ಡಮಾತು. a contumacious existence or life. see Prv. s. ಬೇಡು 1. — ಬಣ್ಡಮಾತು. = ಬಣ್ಡು-. (My.; T. ವಣ್ಡಪ್ಪೇಚ್ಚು). — -ಬಣ್ಡಳು. = ಬಣ್ಡೈ 1. a shameless, etc. woman (My.; Sk. ಬಣ್ಡಾ, ವಣ್ಡಾ, an unchaste woman).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   adj., m.

   (low)｟ f. ಬಂಡಿ｠1 shameless person, lewd person 2 insensitive person (adj.) 1 (can) good-for-nothing, useless ű ನಮ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಸೇವಕ ಬಂಡಮನುಷ್ಯ. The peon of our department is a useless fellow. 2 (body) without tail (as an animal)

2. 2.
   n.

   (com.) thing, wares

3. 3.
   m.

   (dram.) jester, buffoon, clown [Sk. bʰaṇḍa-] *

4. 4.

   (n.) (quan.)〈being〉much or many

5. 5.

   (adj.) (direc.) north, northern (My. (Kitt.))

6. 6.

   (n.) 1 (weak) 〈being〉emaciated, shrunken, wizened (as the body or person) ű ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತು ಅವನು ಬಡವಾಗಿದ್ದಾನೆ. He has become emaciated having carried the burdens of debt. 2 (money) 〈being〉poor, indigent, impecunious, penurious 3 (pity) þfig.ß poor, helpless ű ಅವನು ಒಬ್ಬ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಪದಾರ್ಥ.
   2. ಮಾನವಿಲ್ಲದವನು.
   3. ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ಎತ್ತು.
   4. ಕುರಿಯ ತುಪ್ಪಟ.
   5. ವಿದೂಷಕ.

2. 2.

   1. ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದ.
   2. ಕುಂದುಗಳುಳ್ಳ.