ಮಂಡಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಣಕಾಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಕೀಲು,- ಸಂಧಿ.
   2. ಮೊಳಕಾಲು.
   3. ಮೊಳಕಾಲು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಾತರೋಗ.
   4. ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳ.
   5. ಮಲ್ಲ ಗಾಳಗ, ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಬಾಣಪ್ರಯೋಗ ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳಕಾಲನ್ನೂರಿ ಕುಳಿತು

2. 2.

   1. ಮಡಿಚುವಿಕೆ.
   2. ಮಡಿಕೆ.
   3. ಸಲ.
   4. ಪರಿಶುದ್ಧತೆ.
   5. ಒಗೆದು ಶುಭ್ರಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆ.
   6. ರೇಷ್ಮೆಬಟ್ಟೆ.
   7. ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಮೈಲಿಗೆಯೂ ಆಗಬಾರದೆಂಬ ಅಥವಾ ಮೈಲಿಗೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದೆಂಬ ಒಂದು ನಿಯಮ,- ಆಚಾರ.
   8. ಗಿಡ ಮರಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರು ನಿಲ್ಲಲು ಕಟ್ಟಿರುವ ಪಾತಿ.

3. 3.

   1. ಮಡಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡು.
   2. ತಿರಿ.
   3. ಬಾಗು.
   4. ಬಾಗಿಸು.
   5. ಜೋತುಬೀಳು.
   6. ಕುಸಿ.
   7. (ನಾಲಗೆ) ಮುರುಟಿ ಕೊಳ್ಳು.
   8. (ಕಣ್ಣು) ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು.
   9. ಸಾಯು.
   10. ಕೊನೆಯಾಗು.

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to bend (cloth, paper, etc.) over upon itself; to fold.

2. 2.
   adjective

   expressing order or succession, esp. of a number in a series; ordinal.

3. 3.
   noun

   a shop or series of shops (situated closely) where goods are sold in large quantities; a wholesale shop or market.

4. 4.
   noun

   an adamant, obstinate woman.

5. 5.
   noun

   the joint between the thigh and the lower part of the human leg; the knee.

6. 6.
   noun

   the act of folding.

7. 7.
   noun

   = ಮಡ1.

8. 8.
   noun

   a folded part or layer; a fold.

9. 9.
   noun

   the front part of the leg at this joint.

10. 10.
    verb

    to pull off or out (as a flower from a plant); to pluck.

11. 11.
    noun

    a physically disabled woman.

12. 12.
    noun

    any one of a series of moments at which the same or nearly the same thing recurs; repeated occasion.

13. 13.
    noun

    the kneeling posture in sword-fight, wrestling, etc.

14. 14.
    verb

    to force to bend or to become curved; to bend.

15. 15.
    verb

    to be suspended; to be hung.

16. 16.
    noun

    stiffness of the knee, as a disorder or disease.

17. 17.
    noun

    the quality or condition of being pure; purity.

18. 18.
    verb

    to become lower in level; to sink in.

19. 19.
    noun

    washed clothes.

20. 20.
    noun

    ಮಂಡಿಯೂರು maṇḍiyūru to rest on a knee or knees; ಮಂಡಿ ಡಕ್ಕೆ maṇḍi ḍakke a drum kept on the thigh, while beating it (played with the leg bent slightly).

21. 21.
    verb

    to bend oneself; to be bent or become crooked.

22. 22.
    noun

    a silk cloth considered to be ever religiously clean.

23. 23.
    noun

    a keeping from being religiously defiled.

24. 24.
    verb

    (the tongue) to become dry and inactive (from bewilderment, fear, etc.).

25. 25.
    verb

    to shut oneself; to undergo shutting.

26. 26.
    noun

    a basin for holding water around a plant.

27. 27.
    verb

    to pass from physical life and lose all bodily attributes and functions necessary to sustain life; to die.

28. 28.
    noun

    a piece of land ridged all around and prepared for sowing, transplantation, etc.

29. 29.
    noun

    ಮಡಿ ನೀರು maḍi nīru religiously undefiled water; water kept for religious purpose; 2. the bathing of a woman on the fourth day of discharging of menses; ಮಡಿಯಾಗು maḍiyāgu to become clean, esp. religiously; 2. (a widow) to get the hair shaved off from her head; ಮಡಿಯುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳು maḍiyuṭṭukoḷḷu to wear clearn, washed clothes; ಮಡಿಹಿಡಿ maḍi hiḍi = ಮಡಿಯಾಗು - 2; 2. to get branded with a hot metal; ಮಡಿ ಹೆಂಗಸು maḍi hengasu a brāhmaṇa widow who has got her head shaven.

30. 30.
    verb

    to come to an end; to be over.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   to bend, to fold, to fold up, to double or lay together (Bp. 4, 12; Śśv. 3, 47; Tu.; T.). ಅಂಗುಲಿ ಮಡಿದ ಕುಡಿತೈ (ಪ್ರಸೃತಿ Hlā., Mr. 323). [ಮಡಿದು ತನ್ದಿಟ್ಟ ಪೌಸ ನೈಯ್ದಿಲ ಕಾವಂ Pb. 2, 39 va.]. see ಕಾಲು ಮಡಿ 1.

2. 2.
   2.

   bending, doubling, folding: a bend, a fold (M.; see ಕಾಲುಮಡಿ 2). 2, = ಮಡಲು, the pouch-like fold, etc. (My. T., M.). 3, fold, times (see ಅಯ್ವಡಿ, ಇಮ್ಮಡಿ, ಇರ್ಮಡಿ, ನಾಲ್ವಡಿ, ನೂರ್ಮಡಿ, ಮುಮ್ಮಡಿ, ಮೂವಡಿ ಸಾಸಿರ್ಮಡಿ; Rām. 3, 2, 18; Bh. 2, 13, 32; C. Bp. 4, 7). [ನೈತ್ತ ಮನರಿಯದನನ್ತವರ ದಾಯಮನಾಡೈ ಮಡಿಮಡಿಗುರುವುದುಂ Pb. 6, 71 va.]. 4, the bed of a garden, a division of a field, a basin round a tree (Cpr. 1, 90; 1, 101 va.; V. 4, 15; My.; Te.). [ಮಡಿಗಳೌಳಗಲರ್ದ ನೈಯ್ದಲ ಕಡುಗಮ್ಪುಮನಿವರ ಕಮ್ಪು ಗೈಲ್ದುವು Ap. 1, 60]. 5, ಮಡಿಕಟ್ಟು. see Prv. s. ವೈದ್ಯ. -ಮಡಿಕಟ್ಟು. (ಜಘನ Si. 208). — ಮಡಿಕೋಲು. a pole or shaft holding the warp in a loom (R.). — ಮಡಿಗಿವಿ. -ಕಿವಿ. a bent ear (J. 28, 46). — ಮಡಿವಸಲೈ. -ಬಸಲೈ. the tree Crataeva roxburghii R. Br. or Tapia crataeva (ವರುಣ, ವರಣ, ಸೇತು, ತಿಕ್ತಶಾಕ, ಕುಮಾರಕ Nr.; Si. 126 has it as ಮದವಸಲೈ).

3. 3.
   3.

   to die (ಮರಣ Śmd. Dh.; Śm. 95; My.; T.; Te. ಮಡಿ, ಮಡೈ, ಮಣುಗು; M. ಮಡಿ to be foiled, tired of, grow lazy, faint; to decline in price; to loathe). [ಜರಾಸನ್ಧಂ ಮುನ್ನಂ ಮಡಿದೌಳೈ ನಿಷ್ಕಣ್ಟಕಂ Pb. 6, 28; Ap. 4, 71]. ಮಡಿದು ಹೋಗುವಾಗ್ಯೈ ಮಡದೀ ಗೌಡವೈ ಯಾಕೈ? (Prv.). see Abh. P. 13, 69. 70; Bp. 1, 36; 22, 31; 43, 17; 46, 23; 48 sum.; 50, 20. 57; 60, 58; 61, 38. 39; Bh. 1, 8, 31; Rśv. 2, 54; 13, 98; 14, 30; J. 4, 45; 7, 46; 28, 15. 58.

4. 4.
   4.

   = ಮಡಿದು. P. p. of ಮಡಿ 3, in ಮಡಿದು (J. 4, 46).

5. 5.
   5.

   = ಮಡು 3. a washed, clean cloth (ಧೌತವಸ್ತ್ರ Śmd. Dh.; ಧೌತಾಮ್ಬರ Śm. 95; My., also = ಮಗಟ; Tu.; Te. ಮಡಿ, ಮಡುಗು, ಮಣುಗು; T. ಮರುಕ್ಕು, to beat, receive with blows; M. ಮಯಕ್ಕು, ಮಳಕ್ಕು, to beat, wash, cleanse; to rub out, wipe off). 2, cleanness, purity (My.; Te.). [ಆಗಳ್ ಮಡಿಯ ಭಣ್ಡಾರದ ಮಾಣಿಕ ಭಣ್ಡಾರದ ನಿಯೋಗಿಗಳ್ ತನ್ದು ಮುನ್ದಿಟ್ಟ ಪೌನ್ನ ಪಡಲಿಗೈಗಳೌಟ್ಟದ ದೇವಾಂಗವಸ್ತ್ರಂಗಳುಮಂ Pb. 5, 67 va.]. ಬಾಹ್ಯದೌಳ್ ಮಡಿಯೇ ? ನಿರ್ಮಲಚಿತ್ತಮಯ್! (Sś. 64). ಮಡಿಯುಟ್ಟರೂ ಮಡ್ಡತನ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. -ಮಡಿಯುಟ್ಟರೂ ಮಯ್ಲಿಗೈ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. -ಮಡಿಯೌಳಗೈ ಇಟ್ಟರೂ ಹಡಿಕೈನಾತ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. -ಪಾಪಿಗೈ ಪರಲೋಕವಿಲ್ಲ, ಪಾಪೋಸಿಗೈ ಮಡಿಯಿಲ್ಲ (Prvs.). see Bp. 21, 8; 36, 47; J. 2, 9; 28, 20; Si. 222; Prv. s. ಲಿಂಗ. - ಮಡಿಕೋಲು. a stick by means of which a pure vest is carried to the bathroom (to avoid touching it with an unclean hand) or by which a pure vest is taken down from where it is suspended aloft (My.). — ಮಡಿದೋತ್ರ. a washed, clean dōtra (Si. 222). — -ಮಡಿಬಟ್ಟೈ. = ಮಡಿ No. 1. (My.). — ಮಡಿವರ್ಗ. a number of clean clothes (J. 30, 17). [-ಮಡಿವಾಸು. -ಪಾಸು. a sheet of cloth that is used on holy and religious ceremonies. ದುಕೂಲದೌನ್ದು ಮಡಿವಾಸದ ಮಾಳ್ಕೈವೌಲಾಯ್ತು Pb. 5, 17]. — ಮಡಿಹಾಗಲು. = ಮಡಿಹಾಗಲ ಬಳ್ಳಿ, ಮಡುವಾಗಲ್. (My.).

6. 6.
   6.

   = ಮಡ 1. the heel (exceptionally in ಹಿಮ್ಮಡಿ).

7. 7.

   (= ಮಣಿ 3). what is bent: the knee (Bh. 2, 2, 96; 8, 27, 27; Si. 288; My.; T., Te.: a bending posture of the body; a sitting squat like a monkey; see ವೀರ-). ಮಣ್ಡಿ ಇಡು,-ಊರು,-ಹಾಕು,-ಹೂಡು, to kneel (My.). — ಮಣ್ಡಿಗಾಲು. -ಕಾಲು. = ಮಣಿಕಾಲ್, ಮಣ್ಡಿ. (My.). ಬಾಣವನ್ನು ಎಸೈಯುವಾಗ ಮಣ್ಡಿಗಾಲನ್ನು ಊರೋಣ (ಪ್ರತ್ಯಾಲೀಢ G.). — ಮಣ್ಡಿಗಾಲುಕೃಷ್ಣ. an idol of Kṛiṣṇa in a kneeling position (My.). — ಮಣ್ಡಿ ಹಾಕಿ ಕುಳಿರ್ to squat and sit comfortably, etc. ಮಣ್ಡಿ ಹಾಕಿ ಕೂತರೈ ಮಣ್ಡಿಗೈ ಬಡಿಸ್ಯಾರೇ? (Prv.).

8. 8.
   1.

   (= ಮಳಿಗೈ-, etc.). a wholesale shop, a ware-house (My., Si. 106; Br., H.; Te. also ಮಣಿಗೈ, ಮಣಿಹೈ,ಮಳಿಗೈ).

9. 9.
   2.

   gout or rheumatism affecting the thigh (ಗೃಧ್ರಸಿ, ವಾತರೋಗ G.; S. Mhr.; Mhr. ಮಾಣ್ಡ).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (body) knee

2. 2.
   n.

   (com.) wholesale market, for a particular thing (as grain, vegetables)

3. 3.
   vt.

   (arrange) to fold up, to double or to lay together《as cloth》 n. 1 doubling, folding 2 pouch-like fold

4. 4.
   n.

   (body) heel

5. 5.
   vi.

   (life) to pass away, to expire

6. 6.
   n.

   (hyg.) 1 cleanliness (of a house etc.), purity, immaculateness ű ತಂದೆ ತೀಮಾಡಿದೆವು. [We] [ritually] cleansed the house on the thirteenth day after father’s death. 2 washed cloth, cleaned cloth

7. 7.
   n.

   (plant) tree-bed, ditch made around a tree for watering [Ka. D4655] = ಪಾತಿ (pāti)