ಮಣಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಗಂಟೆ.
   2. ಗಂಟೆಯ ನಾಲಗೆ.
   3. ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಹರಳು ರತ್ನ, ವಜ್ರ ಮುಂತಾದುವು.
   4. ಹಾವಿನ ಹೆಡೆ ಯಲ್ಲಿರುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರತ್ನ.
   5. (ಪೋಣಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ) ಗಾಜು, ಮರ, ಲೋಹ ಮುಂತಾದುವು ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ (ಸಣ್ಣ) ಗುಂಡಾದ ವಸ್ತು.

2. 2.

   1. ಬಾಗು.
   2. ಕುಸಿ.
   3. ವಂದಿಸು.
   4. ವಶವಾಗು.
   5. ಅಂಜು.
   6. ಬಾಗಿಸು.
   7. ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಡು.
   8. ಇಣುಕು.

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to bend; to turn inward or backward, from a straight line.

2. 2.
   noun

   a cut and polished precious stone or pearl fine enough for use in jewelry; a gem.

3. 3.
   noun

   a bell hung in a temple or a small one used during worship.

4. 4.
   verb

   to bend the body in respect, worship, etc.; to bow.

5. 5.
   noun

   a gem believed to be in the hood of a serpent.

6. 6.
   noun

   a small, round piece of glass, wood, metal, etc. with a hole for stringing with a string; a bead.

7. 7.
   verb

   to fall down, losing the bodily strength all of a sudden; to collapse.

8. 8.
   verb

   to submit; to give way to; to succumb.

9. 9.
   noun

   any of several types of seeds of certain plants or beads made from certain woods, in a rosary, used in a meditative devotional exercise.

10. 10.
    noun

    a celestial gem, supposed to yield anything that one wishes for.

11. 11.
    verb

    to become afraid of; to fear.

12. 12.
    noun

    the round, apparently black portion of the eye; the pupil.

13. 13.
    verb

    to force (something) into a curved or crooked form; to bend.

14. 14.
    verb

    to give assent to; to agree to; to accede.

15. 15.
    noun

    any of the single bones or segments of the spinal column; a vertebra.

16. 16.
    noun

    the dependent fleshy excrescences on a goaṭs neck.

17. 17.
    verb

    to come to the surface; to come forth into view; to emerge.

18. 18.
    noun

    the head or end, of the penis; glans penis.

19. 19.
    verb

    ಮಣಿದಾಡು maṇidāḍu to bow in reverence; ಮಣಿಬಲ್ಲತನ maṇi ballatana the quality of mixing freely, friendly, and perfectly with another or others.

20. 20.
    noun

    gas emitted from the intestines through the anus; fart.

21. 21.
    noun

    a large, earthenware, usu. used for storing grains, water, etc.

22. 22.
    noun

    the joint or part where the hand joins with the forearm; the wrist.

23. 23.
    noun

    anything prized for its beauty, value and perfection in its kind; a gem.

24. 24.
    noun

    a highly valued person.

25. 25.
    noun

    anything that one cherishes; the apple of one's eye.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   to bend (v. i.), to bow (ನಮನ Śmd. Dh.; B. 4, 191); to bow down, to make obeisance (ತುಳಿಲ್ Śm. 96); to fear (ಭಯ Śmd. Dh.; Śm. 96). 2, to bend (v. t., Rśv. 6, 132 va.). [ತತ್ಫಣಿವೃನ್ದಂ ಮಣಿದೋಡೈ ಮಾಣದೈ ಬಳಾಕಾವರ್ತರಳ್ಕುತ್ತೈ ಕೀಳ್ಮಣಿದಿನ್ನೈನ್ದುದನೈಮ್ಬೈವೈನ್ದೈರಗಿದರ್ ಚಕ್ರೇಶ ಪಾದಾಬ್ಜದೌಳ್ Ap. 13, 67]. ಮಣಿಯದೈ, ಕುಣಿದು, ಈ ಧೀರನದಿರೈ ಕೂಕಿರಿದೈಚ್ಚರ್ (Śmd. 287). see Cpr. 4, 19; Abh. P. 11, 164; 13, 87; Bh. 1, 8, 40; J. 2, 14. 49; Śśv. 1, 9. 80. 84; 29, 40.

2. 2.
   2.

   = ಮಣಿದು. P. p. of ಮಣಿ 1, in ಮಣಿಮಣಿದು (Rśv. 5, 19 va.; J. 26, 12).

3. 3.
   3.

   bending; a bend; a bow, an obeisance (ಕುಸಿ Ct. I, 32; ನಮ್ರ I, 34; ನಮಸ್ಕಾರ Kk. 34; ತುಳಿಲ್, ಎರಗು, ಮೌಳ್ಗು, ಕುಮ್ಬು, ಪೌಡಮಡಿಕೈ Śm. 34; ವಿನಮ್ರ, ಅತಿ ಬಾಗಿದುದು Nn. 67). see ಅಡಿವಣಿ s. ಅಡಿ 3. — ಮಣಿಕಟ್ಟು. the wrist (ಪಾಣಿಮೂಲ Mr. 322; My.; Si. 210. 211; Mhr. ಮಣಗಟ cf. ಮಣಿಬನ್ಧ). ಕಿರುವೈರಳ ಅಗ್ರದಿನ್ದ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯ (ಕರಭ, ಕಿರುವೈರಳಿನ ತುದಿಯಿನ್ದವು ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ನಡುಮಧ್ಯ Nn. 161). — ಮಣಿಕಾಲ್. = ಮಣ್ಡಿಗಾಲ್. the knee (Rśv. 6, 45; Śśv. 3, 47).

4. 4.
   4.

   = ಮಣೈ. a stool, a low bench, a seạt (ಪೀಠ,ಆಸನ Nr.; ಆಸನ, ವಿಷ್ಟರ, ಪೀಠ Mr. 208, o. r. ಮಣೈ). see ಅಂಕವಣಿ, ಮರವಣಿ.

5. 5.
   5.

   one of the tatsamas (Śmd. 384; Ct. II, 48; Kk. 95; Śm. 77). a jewel, a gem, a precious stone (especially a pearl, a bead of tulasī, or other globular ornament, ರತ್ನ Śmd. Dh.; ಸುರತ್ನ, ರತ್ನಂಗಳು Nn. 67). [Tu., T., M., Te.]. 2, an ornament in general; anything excellent of its kind. 3, the fleshy protuberances depending from the throat of some goats (ಛಾಗಗಲಸ್ತನ, ಆಡಿನ ಕೌರಳ ಮೌಲೈ 67). 4, the glans penis; the clitoris (ಅವಯವ ಭೇದ 67). 5, the vital air which goes downwards and out at the anus (ಅಪಾನವಾಯು 67). 6, absence of all worldly desires (ವೈರಾಗ್ಯ 67). 7, the seeds of the Crotolaria (ಗಿಣಿಗಿಣಿಕೈ Mr. 139; see Si. 145). 8, the number 9 (ಒಮ್ಬತ್ತು Mr. 347; cf. ನವರತ್ನ). see ಕತ್ತಲೈವಣಿ, ಪಸುರ್ವಣಿ, ಬಾನ್ಮಣಿ. -ಮಣಿಗಾಣ್. -ಕಾಣ್. to see a gem (Rśv. 9, 25). — ಮಣಿ ತೌಣ್ಡೈಬಳ್ಳಿ. a creeping or climbing herb, Bryonia scabrella Lin. (Mukia scabrella Arn., St. & Pl.). — ಮಣಿದೌಡವು. -ತೌಡವು. jewel-ornaments (Rśv. 12, 42). — ಮಣಿಯೇರು. -ಏರು. magnificence or grandeur of ornaments (as of bells put on an elephant, etc., Abh. P. 3, 130). — ಮಣಿವಟ್ಟು. -ಪಟ್ಟು. a silk cloth ornamented with pearls (Bp. 11, 24). — ಮಣಿವಾಗಿಲ್. -ಬಾಗಿಲ್. a door studded with gems (Rśv. 7, 9). — ಮಣಿವಾವುಗೈ. -ಪಾವುಗೈ. a shoe ornamented with gems (Rśv. 4, 14 va.). — ಮಣಿವೈಳಗು. -ಬೈಳಗು. the lustre of jewels (C. Bp. 47, 36; Śśv. 1, 79 va.). — ಮಣೀಸರ a string of beads, etc. ಮಣೀ ಸರಕ್ಕೈ ಗತಿಯಿಲ್ಲದವ ಹಣ ದಕ್ಷಿಣೈ ಕೌಟ್ಟಾನೇ/ (Prv.).

6. 6.

   = K. ಮಣಿ 5, q. v.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   1 (curve) to bend 2 (soc.) to bow, to bow down, to make obeisance 3 (soc.) to yield to (pressure, etc.) ű ಜಯಲಲಿತಾ ಕೇಂದ್ರದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯೋದಿಲ್ಲ. Jayalalitha does not yield to pressure from the centre. Ĺ n. 1 (curve) bending 2 (soc.) bow, obeisance

2. 2.
   n.

   1 (orn.) bead 2 (min.) gem, precious stone [Sk.] *

3. 3.
   n.

   (furn.) low wooden seat about 10 cm high, low pedestal [Ka. D4675] = ಪೀಠ (pīṭʰa)