ಮಾತು

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   expression or communication of thoughts and feelings by spoken words; speech.

2. 2.
   noun

   an excellent job or work.

3. 3.
   noun

   the lyric part in a song used.

4. 4.
   noun

   a remedy to counteract a poison; an antidote.

5. 5.
   noun

   that which is expressed by writing; a written statement.

6. 6.
   noun

   a system of vocal sounds and combinations of spoken sounds, specific to a particular region, group of people, etc., to which meaning is attributed, used for the expression or communication of thoughts and feelings; a language.

7. 7.
   noun

   any of four ancient sacred books (or collectively all the four books) of Hinduism, consisting of hymns, chants, sacred formulas, etc.: Veda.

8. 8.
   noun

   something told; news; intelligence; word; information.

9. 9.
   noun

   interchange of thoughts, information, etc., by spoken words; oral communication between persons; conversation.

10. 10.
    noun

    an oral or written agreement to do or not to do something; a vow; a promise.

11. 11.
    noun

    mutual pledge to marry; engagement; a betrothal.

12. 12.
    noun

    accusation; condemnation; censure; blame.

13. 13.
    noun

    exchange of bitter words; verbal wrangle.

14. 14.
    noun

    ಮಾತಿನ ವಾಸಿ mātina vāsi stubborn courage, brave perseverance one has in keeping his or her promise; ಮಾತನ್ನು ಎತ್ತು mātannu ettu to initiate talking on a topic, subject; ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪು mātige tappu to fail to keep one's promise; ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು mātuāḍidare hōyitu, muttu oḍedare hōyitu (prov.) a word spoken is an arrow let fly, which cannot be taken back (hence one has to think before speaking); ಮಾತನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡು mātannu tūgi nōḍu to consider and ponder in the mind carefully before talking; ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ mātu ballavanige jagaḷavilla, ūṭa ballavanige rōgavilla he who knows how to talk has no enemies; a soft answer bids a furioso to put up his sword; ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಸೋತು ಹೋದವನೇ ಜಾಣ mātu bandāga sōtu hōdavane jāṇa (prov.) he is wise, who does not verbosely argue; ಮಾತು ಹಿಡಿ mātu hiḍi to initiate conversation; to start to talk; ಮಾತಿನಲಿ ಸೋತವನೆ ಜಾಣ mātinali sōtavane jāṇa = ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಸೋತು ಹೋದವನೇ ಜಾಣ ಮಾತಿನ ಮಲ್ಲಿ mātina malli a too talkative woman; a chatter-box; ಮಾತು ಬಿದ್ದು ಹೋಗು mātu biddu hōgu (one's words, suggestion, advise) to lose value; to become ineffectual; ಮಾತು ನಡೆಸು mātu naḍesu to keep one's promise; ಮಾತು ನಡೆ mātu naḍe (one's words) to carry weight; to be effectual; ಮಾತಿನ ಜಾಡು mātina jāḍu the intention or unexpressed but implied meaning of something said; ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಬೆಳೆ mātige mātu beḷe (casual talking) to turn bitter; ಮಾತಾಗು mātāgu (a negotiation) to happen; 2. (a bitter verbal exchange) to happen; ಮಾತಿನ ಮಲ್ಲ mātina malla a too talkative man; a chatter-box; ಮಾತನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕು matannu tegedu hāku to treat with disregard another's advice, suggestion, etc.; to neglect, disobey; to pay no heed to another's words; ಮಾತುಕತೆ mātu kate a casual talking; 2. a negotiating; negotiation; ಮಾತು ಮೀರು mātu mīru to violate another's order, instruction or advice.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ನುಡಿ.
   2. ಉಕ್ತಿ.
   3. ಭಾಷೆ.
   4. ವಿಷಯ.
   5. ಸಂಭಾಷಣೆ.
   6. ಆಣೆ.
   7. (ಲಗ್ನದ) ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ.
   8. ಅಪವಾದ.
   9. ಜಗಳ.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   (fr. ಮಾರು 1). = ಮಾತ [Tu. ಪಾತೈರ]; a reply (T. ಮಾರಿ, M. ಮಾರು, ಮಾ್ರ, ಮಾ್ರು); a word; a saying; a language (ವಾಕ್ಯ Nr.; ಭಾಷೈ, ವಾಚ್, ಉಕ್ತಿ, ವಚನ, etc. Si. 52; C.; T., M.; Te. ಮಾಟೈ); a promise (C.; Te.); slander, rumour (My.; Te.). [ನೈನೈನೈನೈದು ಪೈರರ ಮಾತುಗಳನೈ ನೈಗಳ್ದಿರೈ ಕೃತಿಯೌಳ್ Kr. 1, 14; Pb. 1, 75; Ap. 2, 9; Bv. 153]. ಮಾತಂ, ಮಾತಿಂ, ಮಾತಿನಿಂ, ಮಾತಿಂಗೈ, ಮಾತಿನತ್ತಣಿಂ, ಮಾತಿನ, ಮಾತಿನೌಳ್ (Śmd. 61, 133), ಮಾತಿಗೈ (C.). ಮಾತುವೈಲ್ಲಂ or ಮಾತೈಲ್ಲಂ ಪೌಲೈ ಸೂರುಳ್ (Śmd. 67). ಏತರ ಮಾತೌ ಭೂತಲದೌಳ್? (16. 137). ಎಲೈ, ಗಣಪ! ಎಮ್ಬ ಮಾತು ಬನ್ದಪುದೀಗಳ್ (151). ಮಾತಿನ ಬಲ್ಲಹಂ (196). ಎಲ್ಲರುಂ ಮಾತಳಿಯರ್ (298). ಮಾತೇಂ? (ಹೇಳ್ವುದೇಂ? 58 Cm.). ಜನಂಗಳ್ ಆದುವ ಮಾತು (ವಾರ್ತೈ); ಮನಕ್ಕೈ ಬಹ ಮಾತು (ಹೃದಯಂಗಮ); ಮುನ್ದುವರಿದು ಮಾತನಾಡುವವನು (ದುರ್ಮುಖ, etc.); ಸೌಗಸುವ ಮಾತು (ಅತ್ಯರ್ಥಮಧುರ, ಸಾನ್ತ್ವ Nr.). ಒಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳ ಕೇಳುವುದು (ಹೂಂ Nn. 154); ಮಾತನಾಡದೈ ಸುಮ್ಮನಿಹುದು (ಮೋನ, ತೂಷ್ಣೀರುತ 155). ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಮಾತು (ಪಸೈ Ct. I. 72). ಮಾತಿಲ್ಲದ ಮೂಗನು (ಮೂಕ Si. 355). ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ...ನುಡಿದ ಮಾತು (J. 29, 35). ಪಾಮರಜನರು ನುಡಿಯುವ ಕೈಟ್ಟ ಮಾತು (ಗ್ರಾಮ್ಯ etc. Si. 58). ಶಿಶು....ಸೌಲ್ವ ಮಾತುಗಳನಾಲಿಸಿ (J. 28, 20). ಮಾತ ಬಲ್ಲಾತಂಗೈ ಮಾತೌನ್ದು ಮಾಣಿಕವು, ಮಾತುಗಳರಿಯದಧಮರಿಗೈ ಮಾಣಿಕವು ತೂತು ಬಿದ್ದನ್ತೈ (Sp.). ಮರ್ಮಮಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಒಡಮೌಗೈಯ ತೂತು (Dp. 54). ಮಾತಿಗೈ ಮೌದಲೇ ಗಾದೈ, ಊಟಕ್ಕೈ ಮೌದಲೇ ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ. -ಮಾತು ಅರಿಯದ ಮುಸಲ ಹಾಸುವ ಕವುದಿ ಒಯ್ದ. -ಮಾತಿಗೈ ಮೌದಲಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶಕ್ಕೈ ನಿಚ್ಚಣಿಗೈಯಿಲ್ಲ. -ಬಾಳುವವಗೈ ಒನ್ದು. ಮಾತು, ಬಾಳಿಗೌನ್ದುಗೌನೈ. -ಬೈಲ್ಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೈ ಬೆಲ್ಲದನ್ಥ ಮಾತು ಇಲ್ಲವೇ? -ಭರವಸವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಬಣ್ಡವಾಳ ಕಳಕೌಣ್ಡ. -ಮಾತು ಅನ್ನೋಕೈ ಮಾಡಿ ಅದೈ, ಬೋನ ಉಣ್ಣೋಕೈ ಮಾಡಿ ಅದೈ. -ಮಾತು ಬಾರದಿದ್ದರೈ ಸುಮ್ಮನಿರುವವ ಜಾಣ. -ಮಾತುಕೌಣ್ಡು ಹೋದವ ಉಣ್ಡು ಬನ್ದ, ಮಾಣಿಕ್ಯ ಕೌಣ್ಡು ಹೋದವ ಹಸ್ತು ಬನ್ದ. -ಮಾತು ಮನೈವಾರ್ತೈಗೈ ಕೇಡು, ತೂತು ಮಡಿಕೈಗೈ ಕೇಡು. -ಮಾತು ಮನೈ ಹಾಳು ಮಾಡಿತು, ಸೂಳೈ ನೈರೈ ಹಾಳು ಮಾಡಿದಳು. -ಮಾತು ಬನ್ದಾಗ ಸೋತು ಹೋದವನೇ ಜಾಣ. -ಮಾತು ಬಲ್ಲವ ಮಾಣಿಕ ತನ್ದ, ಮಾತರಿಯದವ ಜಗಳ ತನ್ದ. -ಮಾತೈಲ್ಲಾ ಹೋಲಿಕೈ, ಕೌಳಗ ಮಾತ್ರ ಕಮ್ಮಿ (Prvs.). see Ch. v. 16; Cpr. 2, 88; 4, 78; Bp. 11, 3; 21, 47; 24, 15; 25, 2. 30; 28, 23; 37, 11; 45, 37; 51, 30; 52, 8; 55, 13; 56, 21; Bh. 1, 8, 10. 56. 58; 2, 13, 45; Rśv. 6, 33; 6, 35 va. & 98 va.; J. 14, 33; 29, 40; 31, 34; Si. 59. 362. 363; B. 3, 49; 5, 112. 186; Prv. s. ಮಾಣಿಕ್ಯ; ಇನಾವತು, ಎರಳ್ಮೌತು, ಒಳ್-,ಗಾಳಿವಾತು, ಗಿಳಿ-, ದಿಟಮಾತು, ರ್ನೂ-, ಪಲೈವಾತು, etc. 2, an antidote, a remedy (My.; T. ಮಾರು). — ಮಾತರಿವರ್. -ಅರಿವರ್. persons who are adept in the art of talking, ನೈಗಳ್ದ ಮಾತಳಿವರ ಸಬ್ಬವದವರೌಡನನ್ತೌ ಸೈದನ್ನವಾಸದೋಲಗದೌಳಿರ್ದನಾಗಳ್ ಹರಿಗಂ Pb. 3, 80]. — ಮಾತಾಟ. -ಆಟ. talking, talk; garrulity, loquaciousness (Cpr. 8, 53; Bh. 2, 9, 17). — ಮಾತಾಡಿಸು. -ಆಡಿಸು to cause to speak, etc. (Bp. 29, 26; 42, 37; 59, 9. 21; J. 16, 9; 17, 50; C.). — ಮಾತಾಡು. -ಆಡು to utter a word or words; to speak; to converse; to utter (C.). ಕೂಡೈ ಕೂಡೈ ಮಾತಾಡುವುದು (ಸಂಕಥೈ, etc. Hlā.). ಪ್ರೀತಿಯಿನ್ದ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವದು (ಸಂಲಾಪ Si. 58). ಮಾತಾಡದೇ ಸುಮ್ಮನೈ ಇರುವಿಕೈ (ಮೌನ 247). ಉದ್ದ ಉರುಟುಮಾತಾಡಿ, ಇದ್ದವನು ಹೋಗಾಡಿ, ಉದ್ದ ಮರದ ತುದಿಯನೇರಿ, ಕೈಯ್ ತಪ್ಪಿ, ಬಿದ್ದು, ಸತ್ತನ್ತೈ (Sp.). ಮಟ್ಟು ತಿಳಿಯದೈ ಮಾತಾಡಬಾರದು. -ಮಾತು ಆಡಿದರೈ ಹೋಯಿತು, ಮುತ್ತು ಒಡೈದರೈ ಹೋಯಿತು (Prvs.). ಸತ್ಯ ಮಾತಾಡುವದು (B. 3, 96). see Bp. 1, 51; 40, 37; 47, 11. 18; 53, 50; 57, 40; Rām. 1, 5, 32; J. 13, 55. 58. — ಮಾತಾಡು ವಿಕೈ. - ಆಡುವಿಕೈ. uttering words, etc. ಮೇರೈದಪ್ಪಿ ಹೈಚ್ಚು ಮಾತಾಡುವಿಕೈ (ಪಾರಷ್ಯ, ಅತಿವಾದ Si. 57). [-ಮಾತಿನಮಾತು. the saying in vēda? ಮಾತಿನ ಮಾತಿಂಗೈ ನಿನ್ನ ಕೌನ್ದ ಹರೈನ್ದು ಎಲೈ ಹೋತೈ ಅಳು, ಅಳುಕಣ್ಡಾ Bv. 572]. — ಮಾತು ಕಥೈ. dupl. (My.; B. 4, 50. 56. 57; Bp. 55, 31). — ಮಾತು ಕೌಡು. to give one's word, to promise (My.; B. 4, 52). — ಮಾತುಗಳ್ಳ. -ಕಳ್ಳ. a man who is a rascal as to his promises: a liar, a cheat (My.). — ಮಾತುಗುಟ್ಟು. -ಕುಟ್ಟು. = ಮಾತಂ ಗುಟ್ಟು (Śmd. 200). to utter abundant words, to prate. ಮೂಗುವಟ್ಟಿರೈ ಕೃಷ್ಣಂ ಮಾತುಗುಟ್ಟಿದಂ, ಬರು ಮಾತುಗುಟ್ಟಿ ಪೋಪರೈ ಗಣ್ಡರೂ? (200 Mḍb.). — ಮಾತುಗೇಳ್. -ಕೇಳ್. to listen to words. ನಣ್ಟರ ನಲ್ಲರ ಮಾತುಗೇಳದೈ ಓಪನೈ, ಪರಮಾತ್ಮ! (Śmd. 120 Mḍb.). — ಮಾತುಂಗುಟ್ಟು. -o -ಕುಟ್ಟು. = ಮಾತುಗುಟ್ಟು, q. v. — ಮಾತು ತಪ್ಪಿಸು to infringe a promise (My.; G. 209). — ಮಾತು ತಪ್ಪು a promise to be infringed or broken (My.). — ಮಾತು ತಿರಿಗಿಸು. = ಮಾತು ತಪ್ಪಿಸು. (My.). ಕೌಟ್ಟ ಮಾತು ತಿರಿಗಿಸುವವ (ಬಾಸೈಗಳ್ಳ G.). ತಾವು ಮೌದಲು ಆಡಿದ ಮಾತು ತಿರಿಗಿಸಲಿಕ್ಕೈ (ತಿರುಗಿಸಲಿಕ್ಕೈ) ಏನೇನು ಹಿನ್ದೈ ಮುನ್ದೈ ನೋಡುವದಿಲ್ಲ (B. 4, 13). — ಮಾತುಬಲ್ಲಹ. = ಮಾತುವಲ್ಲಹ. ಮಾತುಬಲ್ಲಹಂ ತಾ ಸೋತುಹೋಹದು ಲೇಸು; ಮಾತಿಗೈ ಮಾತು ಮಥಿಸಲ್ಕೈ ವಿಧಿ ಬನ್ದು ಆತುಕೌಣ್ಡಿಹುದು (Sp.). — ಮಾತು ಮಾಡು to make an agreement by words, to settle (B. 4, 7; B. 5, 110. 114; My.). — ಮಾತು ಮಾತು. rep. ಅವನು ಮಾತು ಮಾತಿಗೈ ಹಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು (B. 2, 50). ಮಾತು ಮಾತಾಡುತ್ತ ಇಬ್ಬರೂ ಸಿಟ್ಟಿಗೈದ್ದು (5, 139). — ಮಾತು ಮುಳಿ to break a promise (G. 108; My.). — ಮಾತುವಲ್ಲಹ. -ಬಲ್ಲಹ. = ಮಾತಿನಬಲ್ಲಹ (Śmd. 196). a man who knows the weight, importance, or influence of words. 2, Brahmā (?). — ಮಾತುವೈಣ್. -ಪೈಣ್. Sarasvatī (G.). — ಮಾತು ಹಿಡಿ. to lay hold of a particular word or words; to catch one by his word. ಭಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣೈಗಾದರೈ ಮಾತು ಹಿಡಿದಾನು, ಮನ್ತ್ರಕ್ಕಾದರೈ ಬೈನ್ನು ತೋರಿಸ್ಯಾನು (Prv.). — ಮಾತು ಹೌರಿಸು to impute fault, to accuse (My.; ನಿನ್ದಿಸು G. 571). ಅವಳಿಗೈ ಮಾತು ಹೌರಿಸುತ್ತಾರೈ (B. 5, 292). ಒಬ್ಬನ ಮೇಲೈ ಮಾತು ಹೌರಿಸುವದು (My.). — ಮಾತೈರೈಯಳ್. -ಎರೈಯಳ್. the mistress of speech: Sarasvatī (Śs.; ಸಾರದೈ, ಭಾರತಿ Kk. 9).

2. 2.
   1.

   at chess: checkmate (Mhr.; My.; see ಪೇದಾ-. 2, an affair (Mhr.; B. 3, 96).

3. 3.
   2.

   Tbh. of ಮಾತೃ (My.).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   1 (speech) word, speech 2 (ling.) language 3 (prom.) promise, oath 4 (inf.) slander, rumour ű ಒಮ್ಮೆ ಮಾತು ಬಂದರೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ. Once one gets disrepute it is difficult to get rid of it. 5 (conf.) quarrel, dispute ű ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟರೂ ಮಾತು ಬಂತು. Quarrel occurred even after giving so much.

2. 2.

   (n.) (med.) antidote for poison