ಕಾಲ್

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   that portion of the leg from the knee to the bottom of the foot; a leg.

2. 2.
   noun

   an artificial water, esp. for irrigation; a canal.

3. 3.
   noun

   any of the four equal parts of something; a fourth part; a quarter.

4. 4.
   noun

   the end part of the leg, on which a person or animal stands or moves; the foot.

5. 5.
   noun

   the part of a thing, as a chair, cot, etc. on which the entire structure stands or rests; any of the supports of a piece of furniture; a leg.

6. 6.
   noun

   a strand of hair made for braiding.

7. 7.
   noun

   ಕಾಲಂಪಿಡಿ kālam D41210piḍi = ಕಾಲುಹಿಡಿ; ಕಾಲಕಡಗ kāla kaḍaga anything worn around the ankle as an ornament, an anklet; ಕಾಲಕಡೆಯ kāla kaḍeya = ಕಾಲಕಡಗ; ಕಾಲಕಸ kāla kasa someone or something that is regarded as worthless; ಕಾಲಮೇಲೆ ಬೀೞ್ kālamēle bīḷ = ಕಾಲಿಗೆ ಬೀಳು; ಕಾಲವ kālava a man inferior to or placed below another in rank, power, importance, etc.; 2. (in pl.) foot soldiers collectively, esp., that branch of an army consisting of soldiers trained and equipped to fight chiefly on foot; infantry; ಕಾಲಹುಗುಳು kāla huguḷu a boil on the leg or foot.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (body) 1 leg (from the tips of toes to the knee) 2 foot (from the tip of the toe to the ankle) (adj.) (number) quarter, 14

2. 2.
   n.

   (water) water-course, channel

3. 3.
   n.

   (makeup) strand or lock of hair in plaiting; twisted filaments as a portion of a rope

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   (fr. ಕವಲ್ 2?). = ಕಾಲು 1. the foot; the leg down from the knee (ಅಡಿ, ಪಾದ Śm. 70; ಪಾದ, ಅಂಘ್ರಿ Nn. 130; J. 18, 34; T. ಕ/?/ಲ್, ಕಾಲ್ M. ಕಾಲ್ Te. ಕಾಲು Tu. ಕಾರ್). [ಬಳಗಂ ಬೆರಸರೆಬರ್ ಕಾಲ್ಗಳ ಮೊದಲೊಳುದಶ್ರುಲೋಚನರ್ Ap. 9, 129]. ಕಾಲೊಳ್ ಮರ್ದಿಸಿದಂ (Śmd. I). ಕಾಲೊಳ್ ನಡೆದಪಿರ್ (Śmd. 125). ಕಾಲಲಿ (Bp. 28, 31). ಕಾಲ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀ/?/ವನು (55, 4). ಕಾಲ್ಗಳಂ (59, 20). ಕಾಲ ನೀರಂ (60, 8). ಕಾಲನ್ ಅಡ್ಡಲೊಡ್ಡಿ ನಿಲ್ಲುತ (20, 13). ಕಾಲ್ಗಳ್ (Rśv. 5, 118). ಕಾಲ್ಗಳಂ (J. 12, 35). ಬನ್ದು, ಕಾಲ್ಗೆ ಎ/?/ಗಿದೊಡೆ (31, 30). ಕರಿಗಳ ಕಾಲ್ಗೆ ಒಳಗಾದನೊ (Rśv. 13, 103). ಕೆಮ್ಮಪ್ಪ ಕಾಲ್ ಮೊಗಂಗಳಿಂ ರಾಜಹಂಸೆಗಳ್ ಎಮ್ಬುದು, ಕೆಯ್ ಕಾಲ್ ಕಿ/?/ಯವನು (ವಾಮನ); ಕೆಯ್ಯ ಕಾಲ ಎಲ್ವು (ನಲಕ Hlā.). ಎಡದ ಕಾಲನ್ ಉಡುಗಿ ಬಲದ ಕಾಲ ಮುನ್ದಿಕ್ಕುವುದು (ಆಲೀಢ); ಎರಡು ಕಾಲ ನಡುವೆ ಪನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲದ ತೆ/?/ಪು ಆಗಿದ್ದಡೆ ವೈಶಾಖ ಎಮ್ಬುದು (Nr.). see ಅಂಗಾಲ್, ಮೊ/?/ಗಾಲ್, etc.; J. 2, 49; 4, 59; 18, 48. 62; 20, 28; 26, 18. 2, strand or lock of hair (in plaiting); a strand of hairs of the tail of the Bos grunniens; any of the tieropes of a ḍāvaṇi; any string of the nelahu (My.). ಕಾಲ ಕಡಗ a kind of plain anklet; a gagra (ಸಿಂಜಿನಿ, ಪಾದಕಟಕ Hlā.; Bp. 14, 4). ಕಾಲಂಗುಲಿ. -ಅಂಗುಲಿ a toe (J. 5, 55). ಕಾಲಡ್ಡಣಿಗೆ. -ಅಡ್ಡಣಿಗೆ. = ಅಡ್ಡಣಿಗೆ No. 1. (Rām. 6, 55, 36). ಕಾಲವ. -ಅವ. = ಕಾಲಾಳ್ (J. 22, 7). ಕಾಲ ಹುಗುಳು chilblain (ಪಾದಸ್ಫೋಟ Nr.). ಕಾಲಾಟ. -ಆಟ motion of the feet: stir, walk (My.); the play of the feet of dancers (C.); playing upon and tormenting with the paws. see Bp. 9, 12; Bh. 8, 23, 44; 8, 27, 4; J, 13, 20. ಕಾಲಾಟವುಳ್ಳವನಿಗೆ ಕಷಾಯದ ಗ ಸಣೆ ಯಾಕೆ (Prv.). ಕಾಲಾನ್. -ಆನ್. = ಕಾಲಿಡು (Bh. 3, 18, 40). ಕಾಲಾಳ್. -ಆಳ್. -ಳು a foot-soldier. [ಒನ್ದಕ್ಷೋಹಿಣಿಯ ಕಾಲಾಳ್ವೆರಸು ನಿನ್ದರ್ Pb. 10, 57 va.]. ಕಾಲಾಳ್, ಕಾಲಾಳ್ಗಳ್ (Śmd. 168). ಕಾಲಾಳು (ಪದಾತಿ, ಪತ್ತಿ, ಪಾದಚಾರಿ, etc. Hlā., Nr.; ಪದಾತಿಕ, ಪತ್ತಿ etc. Mr. 287; Si. 285). ಆನೆ ಕುದುರೆ ತೇರು ಕಾಲಾಳ್ ಎಮ್ಬುವ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸೇನಾಂಗಗಳು ಎನಿಸುಗು (Nr.). ಸನ್ನೆ ಸಾವಿರ ಕಾಲಾಳಿನ ಸತ್ವಂ (Sś. 10). see Rśv. 13, 70; Bh. 6, 2, 3. ಕಾಲಿಕ್ಕು. -ಇಕ್ಕು. = ಕಾಲಿಡು (Rām. 6, 47, 38). ಕಾಲಿಡು. ಇಡು to set down the foot or the feet; to take a step; to walk; to come, etc. (Bp. 40, 7; Rśv. 8, 124; J. 10, 1. 10. 11; B. 4, 199). ಕಾಲಿಲ್ಲದವಂ. -ಇಲ್ಲದವಂ a cripple (ಪೆ/?/ವಂ Śmd. I). ಕಾಲುಂಗರ. -ಉಂಗುರ. = ಕಾಲುಂಗರ (s. ಕಾಲು, Grj. 7, 51). ಕಾಲೂರ್. -ಊರ್ a village that can be passed through only, or easily, on foot, a rustic place (see ಕಾಲುರಿಚ). [ಕಾಲೂರ್ಗಳ ಗಣ್ಡರ ಪೆಣ್ಡೆರ ನಡೆಯುಡೆಯ ನುಡಿಯ ಮುಡಿಯ ಗಾಮ್ಪಿಂಗೆ Pb. 2, 97 va.]. ಕಾಲೂ/?/. -ಊ/?/. = ಕಾಲಿಡು (Bp. 1, 50; 3, 7). ಕಾಲೂ/?/ಗ. -ಊ/?/ಗ a peon (My.). ಕಾ ಲ್ಕುಪ್ಪಸ. trowsers (C.; Rśv. 6, 11 va.). ಕಾಲ್ಕುಪ್ಪಳಿಸು to join the feet and jump up (Grj. 8, 77 va.). ಕಾಲ್ಕೆರ್ಪು a sandal attached to the foot (Bp. 38, 56). ಕಾಲ್ಗಟ್ಟು. -ಕಟ್ಟು a foot-tie or chain, a shackle. ಆನೆಯ ಕಾಲ್ಗಟ್ಟು (ನಿಗಲ, ಪಾದಬದ್ಧ, ಶೃಂಖಲ, etc. Hlā.). ಕಾಲ್ಗಡ. -ಕಡ a ford (My.). ಕಾಲ್ಗರ್ಚು. -ಕರ್ಚು to wash the feet (of another). [ಇದಿರ್ಗೊಳ್ವುದು ಕಾಲ್ಗರ್ಚುವುದು ದಾತ್ತಮಪ್ಪೆಡೆಯೊಳಿರಿಪುದು Ap. 4, 96]; (Abh. P. 15, 9 va.). ಕಾಲ್ಗಾಪು ಕಾಪು foot-guard, a guard on foot: foot-soldiers [ಸುತ್ತಿ/?/ದ ಕಾಲ್ಗಾಪಿನ ಕಡಿತಲೆಯ ಬಳಸಿದ ಗಣ್ಯ ಪಣ್ಯಾಂಗನಾ ಜನದ ನಡುವೆ Pb. 3, 55 va.]; (Cpr. 10, 85 va.; Abh. P. 4, 53 va.; 13, 79). ಕಾಲ್ಗೆಡಿಸು. -ಕೆಡಿಸು to impede; to strike with amazement or terror (Rśv. 6, 11 va.). ಕಾಲ್ಗೆಡು. -ಕೆಡು to lose the power of one's limbs; to fear (J. 3, 41; My.). ಕಾಲ್ಗೆಡೆ. -ಕೆಡೆ to fall down at the feet of somebody (J. 9, 31). ಕಾಲ್ಗೆರಹು. -ಕೆರಹು. = ಕಾಲ್ಕೆರ್ಪು (Bp. 57, 3). ಕಾಲ್ಗೊಲೆ. -ಕೊಲೆ killing with the foot (Rśv. 6, 11 va.). ಕಾಲ್ಗೊಳ್. -ಕೊಳ್ to get feet; to begin to stand on the feet (Abh. P. 5, 107). ಮುಂಗಾಲ್ಗಳಂ ನೆಗಪಿ ನಿಲ್ವ, ಪಿಂಗಾಲ್ಗಳಂ ಕಿ/?/ ದಾಣ್ಟುವ, ಪೊ/?/ಕಾಲ್ಗೊಳ್ವ, ಮರಳಿ ಮೆಟ್ಟುವ... ಅಶ್ವಂಗಳ್ (Rśv. 6, 11 va.). ಕಾಲ್ಗೊಳಿಸು. -ಕೊಳಿಸು to cause to stand on the feet. ಸು/?/ ಸ/?/ದು ಅಶ್ವಮನ್ ಏ/?/ತೆ ಪೊಳಯಿಸಿ ಮಿಗೆ ದಣ್ಡೆ ಗೊಡುತೆ ಇದಿರ್ಚುತೆ ಪೆ/?/ಕಾಲ್ಗೊಳಿಸಿ ಪೆಡಮ್ಮೆಟ್ಟುತೆ ಅವ್ವಳಿಸುತ್ತೆ ಪಳಂಚಿದರ್ ತುರಂಗಿಗಳ್ ಅದ/?/ಳ್ (Rśv. 13, 85). ಕಾಲ್ತೆಗಿಸು to put to flight (My.). ಕಾಲ್ತೆಗೆ. = ಕಾಲ್ದೆಗೆ to retreat, to flee (My.). ಕಾಲ್ದಳ. -ತಳ the bottom or sole of the foot (J. 7, 41). ಕಾಲ್ದುದಿ. ತುದಿ the point of the foot (J. 18, 21; 28, 55; Śśv. 2, 79). ಕಾಲ್ದು/?/. -ತು/?/ 1. to trample upon with the feet; to treat roughly. ಕಾಲ್ದು/?/. -ತು/?/ 2. = ಕಾಲ್ದೊ/?/ತ Bh. 5, 11, 40; see ಹೀಹಾಳಿ. (Rām. 4, 3, 12). 2, that which has been trampled upon (Grj. 3, 97; Rām. 3, 12, 15). ಕಾಲ್ದು/?/ತ. -ತು/?/ತ trampling upon with the feet; cruel treatment (C. Bp. 11, 11). ಕಾಲ್ದೆಗೆ. -ತೆಗೆ taking, or lifting up, the foot (C. Bp. 19, 35). 2, to go away (Grj. 4, 68). ಕಾಲ್ದೊಡಕು. -ತೊಡಕು 1. to entangle the foot or the feet (J. 2, 45). ಕಾಲ್ದೊಡಕು. -ತೊಡಕು 2. foot-impediment (Bp. 5, 31). ಕಾಲ್ನಡೆ walking on foot (Bp. 5, 17; 32, 33; C. Bp. 5, 8; J. 31, 64; My.). ಕಾಲ್ಪಿಲ್ಲಿ = ಪಿಲ್ಲಿ 1. (My.). ಕಾಲ್ಬಳೆ a plain anklet (My.). ಕಾಲ್ಬಿಚ್ಚು to part the legs (Bp. 38, 17). ಕಾಲ್ಮಣೆ a stool or a low table (ಹಂಗುಳಿಗೆ Ct. II, 92; My.). ಕಾಲ್ಮ/?/ಕ one whose foot is broken, a cripple (My.). see Prv. s. ಅನ್ತರಾಟ. -ಕಾಲ್ವಲ್ಲಿದ. -ಬಲ್ಲಿದ a strong-footed man. ಪರಿಕಾ/?/ರೊಳ್ ಈತಂ ಕಾಲ್ವಲ್ಲಿದಂ (Śmd. 163). ಕಾಲ್ವಡಿ. -ಪಿಡಿ to seize or embrace a person's feet; to salute respectfully (ಮೊ/?/, ಮಣಿ etc., ನಮಸ್ಕಾರ Śs.; J. 17, 59). [ಎರೆವ ಮರಲ್ವ ಲಲ್ಲಯಿಪ ಕಾಲ್ವಿಡಿವೆಮ್ಬದನಿಮ್ಬುಕೆಯ್ವಳಂ Ap. 3, 43]. ನಲ್ಲಳೆ, ನಿನ್ನ ಕಾಲ್ವಿಡಿದಪೆಂ, ತಿಳಿ! ಮೋನಮ್ ಇದೇಕೆ (Śmd. 155). ಕಾಲ್ವಿಡಿದಪಯೊ (164). ಕಾಲ್ವೊಣೆ. -ಪೊಣೆ foot- surety; the certainty that something bad is to happen on account of a rash act (kicking, etc.) done with the foot (J. 17, 52). ಕಾಲ್ವೊ/?/. -ಪೊ/?/. = ಕಾಲ್ಹೊ/?/ (Cpr. 5, 39 va.). ಕಾಲ್ಸರಿ a kind of rain. ನಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲ್ಸರಿ, ಸಾಲ್ಸರಿ ಸಲೆ ಸುರಿದು (Rśv. 8, 112). ಕಾಲ್ಹೊಣೆ. = ಕಾಲ್ವೊಣೆ (My.). ಕಾಲ್ಹೊ/?/ a fordable river (My.).

2. 2.
   2.

   = ಕಾಲಿವೆ, ಕಾಲುವೆ, ಕಾಲ್ವೆ, ಕಾವಲೆ 2. a water- course, a channel; a brook (ಪುರ, ಕಾಲ್ವೆ. Ct II, 53; ಕಾಲ್ವೆ Kk. 23; T.; Mhr. ಕಾಲವಾ perhaps = ಕಾಲ್ 1, in the sense of a branch). [ಜಲಜಲನೊ/?/ತಿರ್ಪ ಪರಿಕಾಲ್ Pb. 1, 52]; (V. 4, 16. 23).

3. 3.
   3.

   = ಕಾಲು 2. a quarter or fourth part (My.; S. Mhr. as ಕಾಲು; Tu., T., M.; Te. ಕಾಲು this term may be identical with ಕಾಲ್ 1, the sense being perhaps derived from the foot of a quadruped being one out of four, of. Sk. ಪಾದ). ಕಾ ಲ್ತೊಲೆ a quarter rupee's weight (My.). ಕಾಲ್ಪೂಲಿ a quarter of a star pagoda (My.). ಕಾಲ್ಪೈಸ one pie (My.). ಕಾಲ್ರೂ ಪಾಯಿ. a quarter rupee (My.).

4. 4.

   = ಕಾಲು Tbh. of ಕಾಲ 1. time (S. Mhr.; T., M.); opportunity; occasion, cause (S. Mhr.). see ಕಾರ್ಗಾಲ್ Śmd. s. ತ/?/ಸಲ್. ಅದ/?/ ಕಾಲಾಗ ಬನ್ದನು (S. Mhr.). ಈ ಬಡರನದ ಕಾಲೊಳಗೇ ಹಿನ್ದಕ್ಕೊಮ್ಮ ಬೇನೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೆನು (B. 3, 59). ಕಾಲ್ಸಂಖೆ calculation of time (Mr. 326).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಪಾದದ ವರೆಗಿನ ಭಾಗ.
   2. ಅಡಿ.
   3. ಕೆರೆ, ನದಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದ ನೀರು ಹಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿದ ನಾಲೆ.
   4. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.