ತಲೆ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   the upper part of the body in humans, joined to the trunk by the neck, containing the brain, eyes, ears, nose, and mouth or the corresponding part of the body in other animals.

2. 2.
   noun

   the line of descendants of a particular ancestor; lineage.

3. 3.
   noun

   any one person in the line of descendants in the lineage.

4. 4.
   noun

   the thing that is most excellent.

5. 5.
   noun

   the point from which something comes into existence or begins.

6. 6.
   noun

   the end or terminating point.

7. 7.
   noun

   (fig.) hair growing on the head.

8. 8.
   noun

   (fig.) intelligence; cleverness; discernment.

9. 9.
   noun

   ತಲೆ ತಲಾಂತರ tale talāntara several persons that have descended in succession in the same family; lineage or generations; ತಲೆಕೆಳಕನೆ tale keḷakane = ತಲೆಕೆಳಕಾಗಿ; ತಲೆಕೆಳಕಾಗಿ tale keḷakāgi with the top side or part underneath or turned over; 2. in disorder manner; in topsy-turvy fashion; ತಲೆಕೆಳಕಾಗು tale keḷakāgu = ತಲೆಕೆಳಗಾಗು; ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನಡೆ tale keḷagāgi naḍe to behave arrogantly; ತಲೆಕೆಳಗಾಗು tale keḷagāgu (one's head) to bend down in shame; (one's pride, esteem) to be lost; 2. (one's effort, plan, wish etc.) to fail, become useless or ineffective; ತಲೆಕೆಳಗು tale keḷagu the state in which the top and bottom positions are reversed; ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡು tale keḷagu māḍu to turn (something) top-side or part down; to invert; 2. to spoil (another's) plan, effort, wish etc.); to make ineffective; 2. to throw into disorder, confusion; ತಲೆಗಿಂಬು talegimbu a pillow used as a support for the head (in sleeping); ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟು talege kaṭṭu to make another responsible (against his or her will); to entrust responsibility, burden, etc. using force; ತಲೆಗೆ ಗಂಟು ಹಾಕು talege gaṇṭu hāku = ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟು; ತಲೆಗೆ ಗಿಡಿ talege giḍi = ತಲೆಗೆ ತುಂಬು; ತಲೆಗೆ ತರು talege taru (said of a third person) to make (the first person) responsible, accountable for a wrong doing (not caused by the latter); ತಲೆಗೆ ತುಂಬು talege tumbu to make, with persistent efforts, another understand; 2. to give intentionally wrong, bad idea, advice etc.; to lead astray; ತಲೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ಮಾತನಾಡು talege bandante mātanāḍu to speak without thinking but arrogantly; ತಲೆಗೆ ಬರು talege baru to come to or flash through one's mind; 2. (a dangerous, perilous situation) to befall; ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ talegellā ondē mantra to apply a rule, advice, etc. to all (without judging or discretion); ತಲೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು talege haccikoḷḷu to worry about (something to a great extent); to be plagued with a worry or worries; ತಲೆಗೆ ಹತ್ತು talege hattu to become understandable or intelligible; to be realised; ತಲೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳು talege hākikoḷḷu = ತಲೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು; to take into consideration; to give attention to; ತಲೆಗೆ ಹೋಗು talege hōgu = ತಲೆಗೆ ಹತ್ತು; ತಲೆಗೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳು talegērisikoḷḷu = ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳು; ತಲೆಗೇರು talegēru (one's merit, status, office, praise) to make one excited to a point to make him or her behave arrogantly or overbearingly; 2. (anger) to rise as to make a person lose self-control; ತಲೆಗೊಂದು ಮಾತು talegondu mātu (said of a number of persons) comments, opinions, criticism, reprimanding, etc. (expressed severally and in a divergent manner); ತಲೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು tale caccikoḷḷu (fig.) to try hard to understand, to correct or solve something; to beat one's brains; ತಲೆ ತುರಿಸು tale turisu to scratch one's head from shyness, embarrassment, servitude, humiliation, etc. ತಲೆ ಬಾಲ tale bāla = ತಲೆ ಬುಡ; ತಲೆ ಬಾಲ ಗೊತ್ತಾಗದಿರು tale bālagottāgadiru = ತಲೆ ಬುಡ ಗೊತ್ತಾಗದಿರು; ತಲೆ ಬಿರಿ tale biri = ತಲೆ ಸಿಡಿ; ತಲೆ ಬಿಸಿ tale bisi the state of the mind being annoyed, troubled; ತಲೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು tale bisi māḍikoḷḷu to be worried; to pave the way for mental tension for oneself; ತಲೆ ಬಿಸಿಯಾಗು tale bisiyāgu (one's mind) to be perturbed as from anger, dissatisfaction, intolerance, etc.; ತಲೆ ಬುಡ tale buḍa (fig.) the beginning and end; details (of something) that help understand (that thing); ತಲೆ ಬುಡ ಗೊತ್ತಾಗದಿರು tale buḍa gottāgadiru to be unintelligible; to be utterly confusing; ತಲೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳು tale māḍisikoḷḷu to get one's head shaved or hair dressed;ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳು taleya mēliṭṭukoḷḷu to regard (a thing, another's command, etc.) with great respect; 2. to treat person with (undue) importance, respect, love or lenience; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳು taleya mēle kūḍisikoḷḷu to give lenience (to a person) by attaching undue importance, reverence, etc.; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರು taleya mēle kūru to take undue advantages from a person who is lenient or soft; 2. to get one's work done by persistent compulsion or pressure by being present; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಡು taleya mēle kaiyiḍu to place one's palm of the right hand on another's head (as in blessing); 2. to make another pay for one's expenditure or to enjoy at another's cost; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹೊರು taleya mēle kai horu to be in an uncertain or perplexed state; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಂಬು ಮೂಡು taleya mēle kombu mūḍu (often used sarc.) to be in a condition that makes one proud; to feel superior; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸು taleya mēle gūbe kūrisu to transfer the blame (usu. to an innocent person); ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳು taleya mēle bīḷu (responsibility, expense, etc.) to fall on a person; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆಣಸು ಅರೆ taleya mēle meṇasu are to bother with petty irritations; to trouble, annoy or pester; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳು taleya mēle hottukoḷḷu to take the responsibility of; 2. to give undue regard, affection or lenience to; ತಲೆಯೆಲ್ಲಾ ಮಾತನಾಡು taleyellāmātanāḍu to speak arrogantly and impertinently; ತಲೆ ಸಿಡಿ tale siḍi one's head (or mind) to have unbearable pain as from hypertension, worries, mental pressure, mental or physical stress, etc.; ದೊಡ್ಡ ತಲೆ doḍḍa tale a chief or important person; ನಿನ್ನ ತಲೆ ninna tale a term used, in disgust, to damn or condemn another "damn you", "you stupid"; ನಿಮ್ಮಜ್ಜಿಯ ತಲೆ nimmajjiya tale a term used, in disgust, to damn or condemn another "damn you", "you stupid"; ಭಾರಿ ತಲೆ bhāri tale a very important, notable person; ಹಸಿ ತಲೆ hasi tale a newly born baby (whose crown is very soft); ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಎಂದು ಕಲ್ಲು ಹಾಯಬಾರದು (prov.) tale gaṭṭi endu kallu hāya bāradu (prov.) may be you are strong, but do not dash against a wall; 'Providence is not bound to fetch you if you leap into a well; ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ, ಎತ್ತಬೇಕಾದರೂ ತುರುಬು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು tale cennāgiddare ettabēkādarū turubu kaṭṭikoḷḷa bahudu (prov.) a person, who is basically good, beautiful, look good irrespective of his or her dress and ornaments; 2. if available, one can use the resources, in whatever manner one likes; 'Who hath spice enough, may season his meat as he pleaseth.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   1 (body) head 2 (int.) þfig.ß intelligence, understanding, cleverness ű ದವೂದ್ ಕ್ರಿಕೆಟನ್ನು ತಲೆಯಿಂದ ಆಡುತ್ತಾನೆ. Dawood plays cricket with brains. 3 (kin) descent, lineage 4 (time) generation ű ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ “ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ” ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಕಥೆ. Shivarama Karanta’s “Back to the soil” is a story of three generations. 5 (man) person ű ತಲೆಗೆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು. It is enough if you give 2000 rupees per head. 6 (value) what is most important (as among works) ű “ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ” ಅ. ನ. ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ತಲೆಯ ಕೃತಿ. “Emperor of actors” is the greatest work of A. N. Krishnarao.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ತಲ, ತಳ 3, ತಳ್ಳ, ತೆಲೆ the head (ಮೂರ್ಧ Mr. 315; ನೆತ್ತಿ, ಮಣ್ಡೆ Śm. 71; ಉತ್ತಮಾಂಗ, ಶಿರಸ್, ಶೀರ್ಷ, ಮೂರ್ಧ, ಮಸ್ತಕ Si. 215; C.; Te., M. ತಲ T. ತಲೈ Tu. ತರೆ); [ಕೂಸಿನ ತಲೆ ಯೊಳ್ ಬಿಣ್ಪೊ/?/ಯನಿಟ್ಟವೋಲಸುಖಕರಂ Kr. 2, 6]. a generation (My.; see ಇರ್ತಲೆ, ತಲೆಗಡೆ); [ಇರ್ಪತ್ತೊನ್ದುಂ ತಲೆವರೆಗಂ ನಮಗೆ ಪರಿಭವಂ Pb. 7, 56]. being uppermost or principal (My.). ತಲೆಯಂ ಬಾಗಿ ಇರ್ಪವನು (ನ್ಯುಬ್ಜ, ಅಧೋಮುಖ); ತಲೆಯ ನವಿರು (ಕೇಶ, ಶಿರಸಿಜ etc.); ತಲೆಯೊಳ್ ಇರ್ದ ಮಾಣಿಕಂ (ಚೂಡಾಮಣಿ); ತಲೆಯ ಕಪಾಲಂ (ಕರೋಟಿ Hlā). ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು (ಕರ್ಪರ, ಕಪಾಲ Nr., Hlā.; ಶಕಲ Mr. 397). ತಲೆಯ ಮಿದುಳು (ಮಸ್ತಿಷ್ಕ Nr.; Mr. 397). ತಲೆಯನ್ ಅರಿಸಿ ಕೊಳಲ್ ತಕ್ಕವನು (ಶೀರ್ಷಚ್ಛೇದ್ಯ Nr.). ತಲೆಯ ಮೂಳೆ (ಕರ್ಪರ, ಕಪಾಲ Si. 206). ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲ, ತನು ಮೃಗನಾಭಿ ಬೇಡಿತು. -ತಲೆ ಗಟ್ಟಿ! ಎನ್ದು, ಕಲ್ಲು ಹಾಯಬಾರದು. -ತಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಮು ಣ್ಡಾಸು ಸಹಸ್ರ ಕಟ್ಟಬಹುದು. -ತಲೆ ತಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಬಾರದು. -ತಲೇ ಒಡದವನೂ ಸಮ, ಲೇಪಾ ಹಚ್ಚಿದವನೂ ಸಮ. -ತಲೇ ಮೂ/?/ ಸುತ್ತು ತಿರುಗಿದರೂ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಲೇ. -ತಲೆಗೆ ಒನ್ದು ಕಡ್ಡಿ ಆದರೆ ಒನ್ದು ತಲೆಯ ಹೊ/?/. -ತಲೇ ಮೇಲಣ ಬರಹ ಎಲೆಯಿನ್ದ ಒರಸಿದರೆ ಹೋದೀತೇ? -ತಲೇ ಸಿಡಿತಕ್ಕೆ ಮಲಶೋಧನೇ ಕೊಣ್ಡ ಹಾಗೆ (Prvs.). see Śmd. 128; Bp. 6, 7; 28, 24; 38, 63; 47, 31; 48, 12; 49, 19-23; 50, 37; 51, 42; 67, 41; 58, 44; 59, 13. 14; 60, 28. 32; Bh. 1, 8, 73; Rśv. 5, 25; 13, 96; J. 28, 44; B. 2, 11. 25; 4, 20. observe the peculiar S. Mhr. use of ತಲೆ in ವಿಚಾರದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಅದ/?/ನ್ದ ಲಾಭವಿಲ್ಲೆನ್ದು ಕಣ್ಡು ಬನ್ದರೆ ಅದ/?/ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಿರಿ (B. 4, 15). ತಲೆಕಟ್ಟು (Śmd. 78). a head-tie (My.). 2, the head of a letter (indicating that it is to be pronounced with a short a), e. g. ಕ, ಗ (of /?/), etc. (C.; Te.). 3, an adjoining field (My.). ತಲೆ ಕಾಯಿ. = ತಲೆ (My.; Te.). ತಲೆಕೂದಲ್. -ಲು. ತಲೇ ಕೂದಲು the hair of the head (ಚಿಕುರ, ಕುನ್ತಲ, ಕೇಶ etc. Si. 215). ತಲೇ ಕೂದಲಿದ್ದರೆ ಎತ್ತ ಬೇಕಾದರೂ ತು/?/ಬು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. -ತಲೇ ಕೂದಲಿಲ್ಲದವಳು ತು/?/ಬು ಬಯಸಿದಳನ್ತೆ. -ತಲೇ ಕೂದಲು ಉದ್ದವಿದ್ದ ವಳು ಹ್ಯಾಗೆ ಕಟ್ಟಿದರು ಚನ್ದ. -ತಲೇ ಕೂದಲು ನೆರೆಯಾದ ಮೇಲೆ (ಸ್ತ್ರೀ ಯನ್ನು) ತಬ್ಬಿಕೊಣ್ಡ ತಬ್ಬಲಿಮು/?/ವ (Prvs.). ತಲೆಕೆಳಕು. = ತಲೆಕೆಳ ಗು, ತಲೆಕೆಳಗೆ, ತಳಕೆಳಕು the head downwards. ತಲೆ ಕೆಳಕಾಗಿ ಇದ್ದಾತನು (ಅವಾಚ್, ಅಧೋಮುಖ Nr. a; cf. ತಲೆಗುತ್ತು). 2, up- side down, topsy-turvy (My.; Te. ತಲೆಕಿನ್ದು T. ತಲೈಕೀ/?/); perverseness, pride (My.). ತಲೆಕೆಳಗೆ. = ತಲೆಕೆಳಕು (My.). ವಿಟಕೋವಿದತ್ವದ ಹಮ್ಮಿನಿಂ ನೀನಿತ್ತು ತಲೆ ಕೆಳಗಾಗಿ ನಡವುತಿಹೆ (Bp. 42, 17). ಲೋಹ ಶೂಲದೊಳ್ ಇನಿಬರಂ ತೆಗಸುವೆನು ತಲೆ ಕೆಳಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮು ವನು (50, 51). ತಲೆ ಕೆಳಗಾಗಿ ಬೀ/?/ (Abhā. 2, 96). ಅ/?/ವು ತಲೆಕೆಳ ಗಾಯಿತು (Bh. 4, 3, 12). see Prv. s. ಗೊಮ್ಬೆ 2. ತಲೆಕೆಳಗೆ. = ತಲೆ ಕೆಳಗು etc. (C.). ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಹಾಕು (ಮಗುಚು G). ಸೇನಾಜಲ ನಿಧಿಯ ಬೊಬ್ಬಾಟ ಕಪಿಬಲಮಹಾರ್ಣವವ ತಲೆಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿತ್ತು (Rām. 6, 13, 3). ತಲೆಕೊಟ್ಲ ಮಾರಿ a brawler, a riotous rascal (Te.; My. occasionally). ತಲೆಕೋವೆ. = ಕೋವೆ 1, No. 2. (My.) ತಲೆ ಗಟ್ಟು. -ಕಟ್ಟು a head-tie (Rśv. 5, 24; Śśv. 3, 16). 2, = ತಲೆ ಕಟ್ಟು No. 3 (Dp. 154, 2). ತಲೆಗಡಿ. -ಕಡಿ to behead (Rśv. 6, 11 va.). ತಲೆಗಡಿತ. -ಕಡಿತ the act of beheading (Rām. 6, 51, 20). ತಲೆಗಡೆ. -ಕಡೆ a generation to pass. ಸಮಾನಪಿಣ್ಡಮ್ ಅಹರು ಏ/?/ ತಲೆಗಡವನ್ನಬರ ಸನಾಭಿಗಳ್ ಎನಿಸುಗು (Nr.). ತಲೆಗರೆ. -ಕರೆ to hide or muffle the face (Abh. P. 3, 27; 6, 105; 13, 56). [ಅಗಿದು ಸುಗಿದು ತಲೆಗರೆದಿರ್ಪಂ Pb. 7, 43. ತಲೆಗವಿ. -ಕವಿ to bend one's head in shame. ಏವದೊಳ್ ತಲೆಗವಿದು ಸಿಗ್ಗಂ ಕೊಣ್ಡಾಡಿ ನೆತ್ತಮನಾಡಿ Pb. 7, 2 va.]. ತಲೆಗಾಯ್. -ಕಾಯ್. -ಗಾಯು to support, to maintain, to protect (My.; J. 15, 34). ತಲೆಗಿಮ್ಬು. -ಇಮ್ಬು a pillow (ಉಚ್ಚೀರ್ಷಕ, ಉಪಧಾನ, ಉಪಬರ್ಹ Hlā., Nr., Mr. 203; Bp. 12, 9; B. 4, 155; My.). ತಲೆಗುಡ್ಡೆ a square head- cloth or turban (Sd.; T. ತಲೈಕುಟ್ಟೈ). ತಲೆಗುತ್ತಿಗೆ, ಕುತ್ತಿಗೆ beating (another's) head (Rām. 6, 39, 17). ತಲೆಗುತ್ತು, -ಕುತ್ತು the head to be turned downwards, or to turn the head downwards. [ನಾಣ್ಚಿ ತಲೆಗುತ್ತಿರ್ಪಾಕೆಯೇಂ ಜೋಡೆಯೇ Pb. 4, 82]; (Bp. 26, 23; Rām. 5, 9, 24). ತಲೆಗುತ್ತಿ ಕೊಣ್ಡು ಇದ್ದಾತನು (ಅವಾಚ್, ಅಧೋಮುಖ Nr. b; see s. ತಲೆಕೆಳಕು). 2, to beat (another's) head (Bh. 8, 26, 45; Rām. 5, 9, 12). ತಲೆಗುತ್ತುಗೆ. -ಕುತ್ತುಗೆ the state of the head being bent downward (Bh. 7, 1, 11). ತಲೆ ಗೂದಲ್. = ತಲೆಕೂದಲ್ (Bp. 16, 24; 20, 13). ತಲೆಗೆಡಹು. -ಕೆಡ ಹು to throw a head to the ground, to decapitate (J. 17, 56). ತಲೆಗೆದ/?/. -ಕೆದ/?/ a woman whose hair is dishevelled (My.). ತಲೆಗೆದ/?/. -ಕೆದ/?/ to dishevel the hair (J. 31, 54). ತಲೆಗೇ/?/. -ಏ/?/ to rise to the head, to affect it, as poison, etc. (Bp. 10, 3; 18, 12. 43; 36, 13; My.; B. 4, 185; Si. 72; Prv. s. ಪಿತ್ತ). ತಲೆಗೊಡಪು. -ಕೊಡಪು to shake the head (Rśv. 5, 43). ತಲೆಗೊಡಹು. -ಕೊಡಹು. = ತಲೆಕೊಡಪು (J. 34, 13). ತಲೆಗೊ ಡು. -ಕೊಡು to give one's head to: to devote oneself to (My.); to risk one's life in an enterprise (Bh. 8, 27, 7). ತಲೆ ಗೊಯ್. -ಕೊಯ್ to decapitate (Rśv. 3, 95; V. 10, 8). ತಲೆ ಗೊಯ್ಕ. -ಕೊಯ್ಕ a murderer; a ruffian; a cheat (My.). ತಲೆಗೊಳ್. -ಕೊಳ್ to take the head away, to behead, to kill (Bp. 23, 3; 61, 33). ತಲೆಚಿಟ್ಟು mental disgust (My.). ತಲೆಚಿನ್ದಿ a rag tied round the head (Bp. 44, 62). ತಲೆ ತಲೆ rep. (B. 3, 119). [ತಲೆತಿನ್ನು to worry about, to be troubled]. ತಲೆ ತಿರಿಗು or ತಿರುಗು the head to turn round, become giddy or deranged (My.; Si. 361). ತಲೆದರ್ಗು. -ತರ್ಗು the head to be lowered (Rśv. 6, 11 va.). ತಲೆದಳಿರ್. ತಳಿರ್ young leaves tied to the head (Śśv. 3, 3). ತಲೆದಿಮ್ಬು. = ತಲೆಗಿಮ್ಬು (ಉಪ ಧಾನ, ಉಪಬರ್ಹ Si. 230; J. 30, 19; My.). see Prv. s. ಗಾದೆ. -ತಲೆ ದಿಮ್ಮು dizziness of the head (My.). ತಲೆದಿರುಗು. = ತಲೆತಿರುಗು etc. (My.). ತಲೆದಿರುವು. -ತಿರುವು to turn the head (My.). ತಲೆದುಡಿಗೆ. -ತುಡಿಗೆ an ornament for the head (Abh. P. 5, 117). [ತಲೆದುಡುಗೆ. -ತುಡುಗೆ. = ತಲೆದುಡಿಗೆ. ಬಮ್ಬಲಬಾಡಿದ ತನು ಲತೆಗಳುಂ ಎ /?/ವಿ/?/ನಾದ ತಲೆದುಡುಗೆಗಳುಂ Ap. 11, 70 va.]. ತಲೆದೂ ಗಿಸು. -ತೂಗಿಸು to cause to wag the head (Cpr. 9, 60; J. 1, 8). ತಲೆದೂಗು. -ತೂಗು 1. to wag or move the head from side to side (Cpr. 1, 134; Bp. 11, 21; 37, 68; J. 2, 20; 3, 6; B. 5, 94). ತಲೆದೂಗು. -ತೂಗು 2. the act of wagging the head [ಇನಿಸಂ ತಲೆದೂಗುವನ್ತೆ ವೋಲ್ Pb. 3, 83]; (Rām. 6, 14, 21). ತಲೆ ದೊಡವು. -ತೊಡವು an ornament for the head (Cpr. 8, 64). ತಲೆದೋ/?/ಸು. -ತೋ/?/ಸು. = ತಲೆದೋ/?/ (Rām. 5, 8, 60). ತಲೆದೋ/?/. ತೋ/?/ to show the head; to appear. [ಕ/?/ಕು/?/ ಮಾದುದೊಡ್ಡಣಮಣಂ ತಲೆದೋ/?/ಲೆ ಗಣ್ಡರಿಲ್ಲ Pb. 11, 137]; (Cpr. 2, 83; 7, 47; Abh. P. 6, 49; 14, 172; Bp. 4, 57; 9, 31; 60, 61; J. 6, 10; 10, 52; 11, 19; 18, 22; 30, 30). ತಲೆನವಿರ್. -ರು the hair of the head (Abh. P. 14, 101). [ಪೊನ್ನಲತೆಯ ಮೆಯ್ಯುಮಂ ನೀಲದ ತಲೆ ನವಿರುಮಂ Pb. 4, 75 va.]. ಕೊಂಕಿದ ತಲೆನವಿರು (ಅಲಕ Hlā). ಕೆದ ರ್ದ ತಲೆನವಿರ್ (Rśv. 5, 120 va.). [ತಲೆನವಿರ ಗಣ್ಟಿ tuft of the hair. ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೊಗಂ ತಲೆನವಿರಗಣ್ಟಿಂ ಕಿ/?/ದಾಗೆ Pb. 2, 77 va.]. ತಲೆನೋವು the headache (My.). see Prv. s. ತಾಯಿ. -ತಲೆ ಪಟ್ಟಿ a piece of wood over a door. ಬಾಗಿಲದ ತಲೆಪಟ್ಟಿ (My.; ನಾಸೆ G.). ತಲೆಪಟ್ಟು an application to the head against the headache, etc., that sticks to it by itself (My.). ತಲೆಪಟ್ಟುಗಟ್ಟು. -ಕಟ್ಟು mental disgust to be created (My.). ತಲೆಬಕ್ಕಕನ್ನವುಲು the delicious bustard, Otis deliciosa (Bḍ.). ತಲೆಬಾಗಲು the entrance-door, the principal entrance (My.; T. ತಲೈವಾಜಲ್ Te. ತಲೆವಾಕಿಲಿ). ತಲೆಬಾಗಿಲು. = ತಲೆಬಾಗಲು (B. 4, 185; My.). ತಲೆಬು/?/ಡೆ the skull (My.; Si. 67; B. 4, 82). ತಲೆಬೆಲಗು a ridge-pole (B. 4, 122). ತಲೆಬೇನೆ. = ತಲೆನೋವು (My.). ತಲೆಬೇಸ/?/ tiresomeness (B. 4, 135). ತಲೆ ಬೋ/?/ಸು to shave or shear the head (ಕಿರಿ, ಭದ್ರಿಸು G.; My.). ತಲೆ ಬೋ/?/ಸೋಣ (ಚವುಲ, ಮುಣ್ಡನ G.). ತಲೆ ಬೋ/?/ಸುವ ಕರ್ಮ (ಚೂಡಾಕರ್ಮ G.). ತಲೆ ಬೋ/?/ಸಿ ಕೊಳ್ಳು to get the head shaved (My.). ತಲೆ ಬೋ/?/ಸಿಕೊಮ್ಬೋಣ (ಭದ್ರಾಕರ); ತಲೆ ಬೋ/?/ಸಿಕೊಣ್ಡವ (ಪರಿವಾಪಿತ G.). ತಬ್ಬಲಿ ತಲೆ ಬೋ/?/ಸಿ ಕೊಣ್ಡರೆ ಆನೆಕಲ್ಲುಮ/?/ ಬನ್ತು. -ಗ್ರಾಮ ಶಾನ್ತಿಗೆ ತಳ?ವಾರ ತಲೇ ಬೋ/?/ಸಿ ಕೊಣ್ಡ (Prvs.). ತಲೆಮಡು to join (v. t.). head to head (in battle, etc., ಶಿರಸ್ಸನ್ಥಾನ Śmd. Dh., o. r. ತಲೆವಡು Abh. P. 13, 78; 14, 132 va.). [ಅನ್ತೆರಡುಂ ಪಡೆಯ ನಾಯಕರೊರ್ವರೊರ್ವರೊಳ್ ತಲೆಮಟ್ಟು ಕಾದುವಾಗಳ್ Pb. 10, 114 va.]; (Cpr. 10, 83). ತಲೆ ಮಾಡು to shave the head (ಕ್ಷೌರ Cb.). ತಲೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳು to get the head shaved (C.). ತಲೆಮಾರಿ a person who cuts a head off (Bh. 6, 8, 15). ತಲೆಮಾಲೆ a garland or wreath for the head (Rśv. 6, 11 va.). ತಲೆಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲು to stand on another's head: to be near and force (B. 4, 72). ತಲೆಮೊಟ್ಟು a knock on the head (My.). ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡ್ರು to sit on another's head: to remain and trouble (B. 5, 112); to be less modest than is proper, to be forward (My.). ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಕೊಳ್ಳು to put on one's own head, to pamper (C.; B. 5, 49). ತಲೆಯಾದವ. -ಆದವ a chief or head-man (My.). ತಲೆಯಾರ್. -ಆರ್. ತಲೆಯಾರು a kind of yoke for cattle. see Nr. s. ಆರು 4. 2, the leading pair of oxen in ploughing (My.; Te. ತಲೇರು). ತಲೆಯಾವು. -ಆವು the head cow of a herd (ಶ್ರೇಷ್ಠೆ, ನೈಚಕಿ Hlā.; Mr. 181). ತಲೆಯಿಡು to put one's head (into a house), to come (into it, My.). [ತಲೆಯುರ್ಚು. -ಉರ್ಚು to disappear, to withdraw from sight. ಅನ್ಥರಾಣ್ನನ್ದನನಲ್ಲದುನ್ತು ತಲೆಯುರ್ಚುಗುಮೇ Pb. 13. 75]. ತಲೆಯೆತ್ತು. -ಎತ್ತು to lift up the head (or the face, J. 11, 6; My.); to rise from a poor condition (My.). ತಲೆಯೊಳ್ ಆಗು to appear in or enter one's head. ಮಲಹರನ ಸದ್ಭಕ್ತಿ ನಿನ್ನಯ ತಲೆಯೊಳ್ ಆಯಿತೆ (Bp. 55, 13). ತಲೆಯೊಳ್ ಆನ್ to put or take upon one's head: to accept with pleasure (as a command) for execution (Abh. P. 8, 26). ತಲೆಯೋಡು. -ಓಡು the skull, the cranium (My.; J. 22, 24). ತಲೆಯೋ/?/. -ಓ/?/ a piece of the head (J. 4, 46). ತಲೆವಡು. = ತಲೆ ಮಡು q. v. [ಗೆಲ್ದರಿಗನೊಳ್ ತಲೆವಟ್ಟಿದಿರಾಗಿ ನಿನ್ದು ಸೂತಜನಿ/?/ವಂ ಗಡಂ Pb. 12, 40]. ತಲೆವಣಿ. -ಮಣಿ a jewel in (a nāga's) head (V. 4, 81). 2, the head looked upon as a jewel (J. 21, 18). ತಲೆವತ್ತು. -ಪತ್ತು to seize or attack the head. (Cpr. 10, 70); cf. ತಲೆವೊತ್ತು [ತಲೆವರಿ. -ಪರಿ to protect the head? (cf. ತಲೆವರಿಗೆ). ತಲೆವರಿದೋಜೆಯ ಪಿಡಿಯನೇ/?/ Pb. 3, 48 va.]. ತಲೆವರಿಗೆ. -ಪರಿಗೆ a shield to protect the head (Bh. 9, 2, 44; Rām. 6, 13, 21). [ತಲೆವ/?/. -ಪ/?/ to decorate the head. ಗೌರಿಕರಸಾರ್ದ್ರಮಂ ಸಿನ್ಧೂರದೆ ತಲೆವ/?/ದುದಂ ಕರಂ ಕಣ್ಡು Kr. 3, 93. 2, to tear off the hair from the head. ತಲೆವ/?/ದುಟ್ಟುದಿಕ್ಕಿ ಸುರಲೋಕ ಸುಖಂಗಳನುಣ್ಟೆವೆಮ್ಬ Ap. 2, 9]. ತಲೆವಳಸು. -ಬಳಸು to surround or put round the head (Rśv. 6, 11 va.). ತಲೆವಾಗಿಸು. -ಬಾಗಿಸು to cause the head to bend (v. i.); to bend (v. t.) the head (Bp. 26, 25; 38, 16; 51, 52; J. 2, 12). ತಲೆವಾರಿಗು. -ಬಾಗು the head to bend; to bend the head. ತಲೆವಾಗಿ ಇರ್ದುದು (ಅಪಾಚೀನ, ಪರಾಙ್ಮುಖ Hlā.). see Cpr. 6, 77; Bp. 8. 45; 13, 22; 20, 24; 21, 46; 24, 66; 25, 1; 38, 48; 47, 31; 50, 77; 54, 80; J. 2, 14. ತಲೆವಾಗುಹ. -ಬಾಗುಹ bending the head. ತಲೆವಾಗುಹಂ (ಅಪಾಚೀನ, ಅವಾಙ್ಮುಖ Mr. 455). ತಲೆವಿಕ್ಕು. -ಪಿಕ್ಕು to disentangle (the hair of) the head (Cpr. 6, 65; Abh. P. 5, 39). [ತಲೆವಿಡಿ. -ಪಿಡಿ to seize forcibly. ಕೃಷ್ಣೆಯ ಮುನ್ದಲೆಯಂ ಪಿಡಿವೆ/?/ವಲ್ಲಿಯೆ ತಲೆವಿಡಿದರ್ ನಮ್ಮ ಬೀರಮಂ ಕೌರವರುಂ Pb. 7, 56]. ತಲೆವಿಡಿ. -ಪಿಡಿ 2. ತಲೆ ಹಿಡಿ (Cpr. 7, 103; Abh. P. 13, 56; Bp. 3, 38). ತಲೆವಿಲು. -ಬಿಲು a head's bow (Rām. 6, 50, 21). ತಲೆವೀಡು. -ಬೀಡು a chief place (Cpr. 1, 99). [ತಲೆವೀಸು. -ಬೀಸು to discard, to overlook. ನೀಂ ತಲೆವೀಸದುರ್ವರಾಶ್ರೀಯನಿದಾಗದೆನ್ನದೊಳಕೊಳ್ Pb. 14, 17]. ತಲೆವೊತ್ತು a blow on the head, a blow (ಹೊಯ್ದುದು Bhn. 42, o. r. ತಲೆವತ್ತು Bh. 1, 7, 26). ತಲೆವೊ/?/. -ಹೊ/?/. = ತಲೆಹೊ/?/ (ವಿವಧ, ವಿವನ್ಧ Mr. 213). ತಲೆಶೂಲೆ. = ತಲೆನೋವು (C.). ತಲೆಹಂಚು a tile on the ridge of a roof (B. 4, 121. 122). ತಲೆಹಿಡಕ a head-seizer: a pimp, a procurer (My.). ತಲೆಹಿಡಿ. = ತಲೆವಿಡಿ to seize the head; to effect the head, as a strong smell, etc. (B. 4, 71; My.); to procure, as a pimp does (My.). ತಲೆಹಿಡಿಕಿ a procuress, a female pander (My.; Si. 183). ತಲೆಹು/?/ a louse, used in the phrase: ನಾನು ಒಳಿತಾಗಿ ಸಿಟ್ಟು ಮಾಡಿ, ಆತನ ತಲೆಹು/?/ಗಳನ್ನು ಜಾಡಿಸಿದೆನು (B. 4, 197). 2, a worm that feeds on the brain (My.). ತಲೆಹೋಕ a very dissolute man (My.). ತಲೆಹೊ/?/. = ತಲೆವೊ/?/ a burden or load carried upon the head (ವೀವಧ, ಭಾರ, ಪರ್ಯಾಹಾರ Hlā.).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಮಂಡೆ.
   2. ವಂಶ.
   3. ಉತ್ತಮವಾದುದು.
   4. ಆದಿ.
   5. ಕೊನೆ.
   6. ಕೂದಲು.
   7. ಬುದ್ಧಿ.