ನಡು

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   a point equally distant from all points on the circumference of a circle or surface of a sphere; centre.

2. 2.
   verb

   to put ( a plant) into the ground; to plant.

3. 3.
   noun

   the approximate middle point, place or part of anything; the central region.

4. 4.
   verb

   to set (a pillar, stake, etc.) firmly into the ground; to fix firmly or cause to pierce into or through (usu. perpendicular to the surface).

5. 5.
   verb

   (a sword, arrow, etc.) to pierce into; to penetrate into.

6. 6.
   noun

   the part of the body in humans between the ribs and the hips, which is approximately the central portion.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vt.

   (join)｟past ನಟ್ಟ್-｠1 to fix firmly in the ground, to plant (as a pole, etc.) 2 to plant《a plant, sapling or seed》 3 þfig.ß to stab 《a dagger, etc.》, to plant 《a dagger, etc.》(into someone’s body) vi. (join) to take root (in an area, atmosphere, condition, etc.) ű ಅವರು ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ನಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. He has deeply rooted in this town.

2. 2.
   n.

   1 (loc.) middle portion, centre 2 (body) waist, loin

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ನಡ 4, ನಡವು, ನಡಿ 2, ನಡುವು. the middle, the centre; the waist; the flank, of a horse, etc. (ಮಧ್ಯ Śmd. Dh.; Nn. 89; ಮಧ್ಯ, ಕಶ್ಯ Hlā.; ಅವಲಗ್ನ, ವಿಲಗ್ನ, ಮಧ್ಯಮ, ಮಧ್ಯ Nr.; ಮಧ್ಯ, ಅವಲಗ್ನ, etc. Nr.; Si. 210; ಕಶ್ಯ Mr. 273; ಮುಷ್ಟಿ 294; ಅವಲಗ್ನ, ಮಧ್ಯ 327; ಮಧ್ಯಮೀಯ, ಮಧ್ಯ 460; ಕಟ, ಶ್ರೋಣಿಫಲಕ Si. 208; ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಾನ Śm. 93; My.; Tu., Te., T., M.). [ಆಕೈಯ ನಡುವಿನ ಬಡತನಮುಂ....ಒಡನೈ ಕೈಟ್ಟುವು Pb. 1, 141 va.; Ap. 8, 46]. ಅಸಿಯ ನಡು (Śmd. 201). (ಕೇಶವಂ) ತೌಡಗಿದ ಕೃತಿಗಳೌಳ್ ಆನೈಯ ನಡು ಬಡವೇ! (407). ಎರಡು ಹುರ್ಬಿನ ನಡು (ಕೂರ್ಪ); (ಆನೈಯ) ಎರಡು ಕೌಮ್ಬುಗಳ ನಡು (ಪ್ರತಿಮಾನ Hlā.). ಆನೈಯ ನಡುವ ಬಿಗಿದ ಮಿಳಿ (ಕಕ್ಷ್ಯೈ Nr.). ಕುಮ್ಭಸ್ಥಲದ ನಡು (ಬಿದು Mr. 154). ಉಡಿದ ನಡುಗಳ್ (Rśv. 5, 120 va.). ಕಡೈ ಬಿಳಿದು, ನಡುಕಪ್ಪು; ಬೈಳಗುಸೌಡರಲ್ಲ (the eye; Beḍagucaupadi). see Śmd. 214; Cpr. 5, 123; Bp. 46, 57; 55, 16; Bh. 1, 8, 28; B. 3, 71; ಬಡ-, ಸೈಳೈ-; Prv. s. ಬುಡ. - ನಡುಕಟ್ಟು. a waist-band, a long cloth used for girding the loins, a girdle, etc. (ಕಕ್ಷ್ಯೈ Si. 447, see 279; My.; T., M.). — ನಡುಗಡಲ್. -ಕಡಲ್. the midst of the ocean, the open sea (M.). ಕಡೈಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸಾರದ ನಡುಗಡಲೌಳ್ ಮೋಹಮೈಮ್ಬ ಬಲುಬಲೈಯೌಳ್ ನೀಂ ತೌಡರ್ದು ಬೀಳದೈ (Jmt. 24). — ನಡುಗಡ್ಡೈ. an island (ಅನ್ತರೀಪ, ದ್ವೀಪ G.; My.; B. 3, 12; 4, 204). — ನಡುಗಮ್ಬ. -ನಡುಗಮ್ಬ. (G. 186. 219). — ನಡುಗಾಡು. -ಕಾಡು. the midst of a jungle (Rśv. 13, 129). — ನಡಗುಡ್ಡ. the flank or side of a hill (G. 529). — ನಡಗುರವ. - ಕುರವ. an island. ನೀರ ನಡಗುರವಂ (ಅನ್ತರೀಪ Mr. 416, o. r. -ಗುರುವಂ). - ನಡುಗೌಮ್ಬು. -ಕೌಮ್ಬು. = ನಟ್ಟಗೌಮ್ಬು (Śm. 24; Kk. 19). — -ನಡುಗೌರಲ್. -ಕೌರಲ್. the middle of the throat or neck. ಕುದುರೈಯ ನಡುಗೌರಲ ಸುರಿ (ದೇವಮಣಿ Mr. 281). — - ನಡುತಲೈ. = ನಡುದಲೈ. (My.; T., M.). — - ನಡುತೂತು. a central hole. ರಥದ ಗಾಲಿಯ ನಡುತೂತು (ನಾಭಿ G.). — - ನಡುತೂಬು. a central bore or tube. ಬಣ್ಡಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ನಡುತೂಬು (ಪಿಣ್ಡಿಕೈ, ನಾಭಿ Si. 276). — ನಡುತೌಟ್ಟಿ. the (middle of the) central, open court of a house (My.). ಉಪ್ಪರಿಗೈಮನೈಗಳ ನಡುತೌಟ್ಟಿ (ಕಕ್ಷ್ಯೈ Si. 446). — ನಡುದಟ್ಟಿ. a zone, a girdle (My.). — ನಡುದನ್ತ. a central tooth. ಕುದುರೈಯ ಎರಡು ನಡುದನ್ತಗಳು (ಸನ್ದಶನ Mr. 281). — ನಡುದಲೈ. -ತಲೈ. (Śmd. 223). the middle of the head, the crown. — ನಡುದಾರ. a waist-band of thread or metal (My.). — ನಡುನಡುವೈ. the very midst; in the very midst or middle (J. 3, 37; B. 1, 22; 4, 35; 5, 51. 299). — ನಡುನಾಡು a middle region or district (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ Nr.). — ನಡುನೀರ್. the midst of a water or pond. ನಡುನೀರೌಳ್ ಒಗೈದ ನಲಿನಮಂ ಮುರಿಯಲ್ ಎಳಸಿ (Rśv. 6, 24 va.). ನಡುನೀರಲ್ಲಿ (ಒಬ್ಬನ) ಕೈಯ್ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೈ (Prv.). — ನಡುನೈತ್ತಿ. the crown of the head (ಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರ G.; Te. ನಡಿ-). see Mr. 280; Rśv. 5, 41; Rāghc. 17, 69; J. 28, 3. — ನಡುನೌಸಲ್. the middle of the forehead (Bp. 3, 26). — ನಡು ಪಗಲ್. = ನಡುವಗಲ್. ಮರುಸ್ಥಳದ ಮಾಳದೌಳ್ ನಡುಪಗಲ್ವರಂ ಗ್ರೀಷ್ಮದೌಳ್ ಸುರುಳ್ವಿನೈಗಮಳ್ವೈ Ap. 13, 86]. ನಡುಬೈಟ್ಟು. = ನಡುಬೈರಳು. (My.). — ನಡುಬಾವಿ. the midst of a well (Bp. 52, 17). — ನಡುಬೀಡು. intermediate space. ಅನೈಯ ಎರಡು ಕುಮ್ಭಸ್ಥಲದ ನಡುಬೀಡು (ಮೂರ್ಧಪಿಣ್ಡ, ಕುಮ್ಭ Hlā.). — ನಡುಬೈರಳು. the middle finger (My.). — ನಡುಭಾಗ. = ನಡಭಾಗ. (B. 4, 69; G. 107; My.). — ನಡುಮಟ್ಟ. up to the waist (B. 3, 123; My.). — ನಡುಮಧ್ಯ the very middle (Nn. 161; My.; see Prv. s. ಬಿಡಾರ.). — ನಡುಮನೈ. = ನಟ್ಟೆವನೈ (Kk. 46; ಕುಟ, ಕುಟೀರ, ಕೋಷ್ಠ, ಗರ್ಭಾಗಾರ, ಪ್ರಕೋಷ್ಠ, ವಾಸಗೃಹ G.; Bp. 47, 54; B. 2, 14). ನಡುಮನೈಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೈ ! ಎಂದು, ಕೂಗಿದ. - ನಡುಮನೇಲಿ ಹೇತು, ನಾತ ಬರುತ್ತೈ ಎನ್ದ (Prvs.). see Prv. s. ಪಡವಲ. — ನಡುಮರ. the middle of a tree. ನಡುಮರಾ ಹತ್ತಿ, ಬುಡಾ ಕಡಿದ (Prv.). — ನಡುಮಾಳ. middle hut? (Śmd. 215). — ನಡುರಂಗ. a place or an arena in the middle. ಗುಡಿಯ ಬೋದಿಗೈ ಕಲ್ಲು, ನಡುರಂಗ ತಾ ಕಲ್ಲು (Sp.). — ನಡುರಾಜ್ಯ. the middle of a kingdom or empire (My.). — ನಡುರಾತ್ರಿ (B. 5, 220; My.; Te.). ನಡುರಾತ್ರೈ. = ನಡರಾತ್ರೈ. midnight: at midnight. ನಡುರಾತ್ರೇಲಿ ನಡದರೈ ನಡಕ ತಪ್ಪೀತೇ ? ಬಿಡುಗಡೈಯಾದರೂ ನಡುರಾತ್ರೈ ಸಂಚಾರ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ (Prvs.). — ನಡುವಕ್ಕರ. - ಅಕ್ಕರ. N. of a metre. (Ch.). — ನಡುವಗಲ್. - ಪಗಲ್. = ನಟ್ಟೆವಗಲ್ (Śm. 18). [ನಡುವಗಲ ಬಿಸಿಲ್ ತನ್ನಂ ಸುಡೈ ವನಕರಿ Kr. 3, 116]. see Rśv. 6, 24 va.; J. 12, 15; 13, 10; 29, 49. — ನಡುವಗಲ್ಪಂಜು. a torch that is lighted at mid-day (in order to honour a person or idol, C. Bp. 47, 37). — ನಡುವಿರುಳ್. - ಇರುಳ್. = ನಟ್ಟಿರುಳ್. midnight (ನಿಶೀಥ, ಮಹಾನಿಶೈ Hlā.). see Abh. P. 7, 7 va.; 13, 44; Bp. 9, 23; 19, 58; 27, 47; 43, 47; 50, 23; J. 24, 50. — ನಡುವಿರುಳು. = ನಡುವಿರುಳ್. (Bp. 43, 51; 47, 8; Bh. 1, 8, 56). ನಡುವಿರುಳಲ್ಲಿ ಹೌರಟವರಿಗೈ ಹೈಬ್ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬೈಳಗಾಯಿತು (Prv.). — ನಡುವೀದಿ. - ಬೀದಿ. the midst of a street; the middle or main road (Rśv. 6, 11 va.; 13, 95 va.). — ನಡುವೈಡೈ. -ಎಡೈ. a place in the midst, the midst (Bp. 38, 57). — ನಡುಸಾಲೈ. = ನಡುಮನೈ. see Prv. s. ಪಡುಸಾಲೈ. - ನಡುಸೈರಂಗು. (Śmd. 215). the middle portion of the skirt of a cloth. — ನಡುಹಗಲು. = ನಡುವಗಲ್. (ಮಧ್ಯಾಹ್ನ G.; My.). — ನಡುಹರೈಯ. middle age (My.). ನಡುಹರೈಯದವಳು (ಅರ್ಧ ವೃದ್ಧೈ, ಕಾತ್ಯಾಯನಿಕೈ Hlā.; ಕಾತ್ಯಾಯನಿ Mr. 302). — ನಡುಹೌರೈ the midst of a river. (My.). ನಡುಹೌರೈಯಲ್ಲಿ ಕೈಯ್ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೈ (Prv.).

2. 2.
   2.

   = ನಾಟು 1, (ನೈಟ್ಟು 3), ನೈಡು. to fix firmly; to stick or fix in the ground, to plant; to enter, to pierce (ಸಂಸ್ಥಾಪನ Śmd. Dh.; ಸ್ಥಾಪನ Śm. 93; My.; T., M. Tu. ನಡ್); to enter, etc. (v. i. Cpr. 9, 10 va.; see ಮನ-). P. p. ನಟ್ಟು (Śmd. 267. 284. 287; Cpr. 5, 36). [ಅರಲಮ್ಬುಗಳ್ ಗಣಿಕಾ ಜನಂಗಳೈರ್ದೈಯಂ ನಟ್ಟು ಕೈಂಕಮಾದನ್ತಾದುವು Pb. 2, 39 va.; Ap. 2, 14 va.]. ಪಶುವ ಕಟ್ಟಲೈನ್ದು, ಕಳದಲ್ಲಿ ನಟ್ಟ ಗುಣ್ಟವು (ಮೇಧಿ Nr.). ನಸು ನಟ್ಟುದು (ನಾಣ್ಟಿದುದು Ct. I, 7). see Cpr. 2, 35; 6, 37; Abh. P. 9, 67; 14, 189; Bp. 43, 7. 85; 44, 8; 46, 31. 32; 58, 39; Rśv. 10, 31 va.; Bh. 3, 2, 2. — ನಟ್ಟ ಕಮ್ಭದ ಹಾಗೈ ದಿಟ್ಟವೀರನು ಇರಬೇಕು. -ನಟ್ಟ ಮರಕ್ಕೈ ನೀರು ಎರದ ಹಾಗೈ. - ಎಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಂಗೀನಟ್ಟ (Prvs.). ಬಿಲ್ಲಿನ ದಾರ ನಡ ಬಾರದೈನ್ದು ಹೈಗಲಿಗೈ ಹಾಕಿದ ತೌಗಲು (G. 159. 194). see Prv. s. ಬಾಳೇ ಗಿಡ

3. 3.
   3.

   = ನಡ 2, etc., in ನಡು ಕೌಳ್ಳು (My.). ನಾಡುಗಳ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅರಸರು ಯಾವಾತಗೈ ತಲೈ ಬಾಗಿ ನಡು ಕೌಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಆ ಅರಸು ಅಧೀಶ್ವರನು (G.). ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಿನ್ದ ನಡುಕೌಳ್ಳೋಣ (ಸ್ಥಿತಿ G.).

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ನಾಟು.
   2. (ಗಿಡ, ಸಸಿ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು) ನೆಲದಲ್ಲಿ ಊರು.
   3. (ಬಾಣ, ಕತ್ತಿ, ಮುಂತಾದುವು) ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳು.
   4. ಅಲುಗದೆ ನಿಲ್ಲು.

2. 2.

   1. ಮಧ್ಯಭಾಗ.
   2. ಶರೀರದ ಮಧ್ಯಭಾಗ.