ನಾಯಿ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   a dog - a) a domesticated canine (Canis familiaris), raised in many breeds which are commonly kept as house pets and also used for hunting, guarding people or property, etc.; b) any of various wild canines.

2. 2.
   noun

   (fig.) a thing that deserves scorn; a despicable thing.

3. 3.
   noun

   a mean, contemptible fellow.

4. 4.
   noun

   ನಾಯ ತೇಜ nāya tēja that which brings infamy, disgrace, dishonour; ನಾಯ ಪಾಡು nāya pāḍu = ನಾಯಿ ಪಾಡು; ನಾಯಿ ತಲೆಮೇಲಿನ ಬುತ್ತಿ nāyi tale mēlina butti a thing which cannot be reasonably hoped to happen or sustain;a thing that may fall in to the hands of an unworthy person;ನಾಯಿ ಪಾಡು nāyi pā'u a contemptible, abject condition of living; ನಾಯಿ ಬಾಲ nāyi bāla a habit that can never be corrected; ನಾಯಿ ಬಾಲ ಡೊಂಕು nāyi bāla ḍonku (a phrase meaning) a habit that can never be corrected; ನಾಯಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗು nāyige naïvēdyavu (a worthy thing) to fall into the hands of an totally undeserved or utterly despicable person; ಸಾಕಿದ ನಾಯಿ sākida nāyi a faithful, loyal person (often used in ridiculing manner); ನಾಯಿಗೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಕೂಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ nāyige kelasavilla, kūḍalikke samayavilla some are always busy but they never do anything; ನಾಯಿ ಬಾಲ ನಳಿಗೇಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಡೊಂಕು ಬಿಟ್ಟೀತೆ? nāyi bāla naḷigēli hākidare ḍonku biṭṭīte? human perversion can never be set right by advice; ನಾಯಿ ಬೊಗಳಿದರೆ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳೆ nāyi bogaḷidare dēvalōka hāḷe? the moon does not heed the barking of dogs.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (mammal, gram., bad) dog

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ನಾಯ್. a dog. (ಕೌಲೇಯಕ, ಸಾರಮೇಯ, ಶುನಕ, ಭಷಣ, ಶ್ವನ್, ಕುರ್ಕುರ, ಶಾಲಾವೃಕ, ಮೃಗದಂಶ Hlā.; Si. 343; C.). ಬೇಣ್ಟೈಯ ನಾಯಿ (ವಿಶ್ವಕದ್ರು); ಪೇಂಕುಳಿಯ ನಾಯಿ (ಅಲರ್ಕ Hlā.). ಮದ್ದಿನ್ದ ಹೇಕುಳಿಗೌಣ್ಡಿದ್ದ ನಾಯಿ (ಅಲರ್ಕ Nr.). ನಾಯಿ ಕೂಗಿದರೈ ದೇವಲೋಕ ಹಾಳಾದೀತೇ? -ನಾಯಿಗೈ ಕೈಲಸವಿಲ್ಲ, ಕುಣ್ಡ್ರಲಿಕ್ಕೈ ಸಮಯವಿಲ್ಲ. -ನಾಯಿಗೈ ನರೈ ಬನ್ದರೈ ಅಜ್ಜಿ ಅನ್ನಿಸಿ ಕೌಣ್ದೀತೇ? -ನಾಯಿಗೈ ನಾರಂಗದ ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯೇ? -ನಾಯಿ ತಿನ್ದ ಕಜ್ಜಾಯದ ಹಾಗೈ. -ನಾಯಿ ಬಡೀಲಿಕ್ಕೈ ಬಣ್ಣದ ಕೋಲೇ? -ನಾಯಿ ಬಲ್ಲದು, ತೌಗಲು ಬಲ್ಲದು (I do not meddle with the affair). — ನಾಯಿ ಬಲ್ಲದೈ ದೇವರ ಜಗಲಿಯ? -ನಾಯಿ ಬೌಗಳಿ, ಪಾಳ್ಯಕ್ಕೈ ಕೇಡು ತನ್ತು. -ನಾಯಿಯ ಬಾಲಾ ನಳಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೈ ಡೌಂಕು ಬಿಟ್ಟೀತೇ? ನಾಯಿ ಹಸಿದಿತ್ತು, ಹಿಟ್ಟು ಹಳಸಿತ್ತು. ನಾಯಿಯ ಬೌಜ್ಜಕ್ಕೈ ಆಮೇಧ್ಯದ ಹೋಳಿಗೈ. -ನಾಯಿಯೈತ್ತ? ನಾಗಲೋಕವೈತ್ತ? (the mad) ನಾಯಿ ಸಾಯೋ ವರೈಗೈ ಕಾಲು ಕೌಳೈಯದೇ? -ನಾಯಿ ಸನ್ತೈಗೈ ಹೋಗಿ, ನಳಿಗೇಲಿ ಬಡಿಸಿ ಕೌಣ್ಡಿತು. -ನಾಯಿಹುಣ್ಣಿಗೈ ಬೂದಿಯೇ ಮದ್ದು. -ನಾಯೀ ತಲೈಯ ಮೇಲಣ ಬುತ್ತಿಯ ಹಾಗೈ. -ಮೌಣ್ಡನ ಕೌನ್ದವರಿಲ್ಲ, ನಾಯಿಯ ತಿನ್ದವರಿಲ್ಲ. -ಜಾತಿಗೈ ಜಾತಿ ಹಗೈ, ನಾಯಿಗೆ ನಾಯಿ ಹಗೆ. -ದಣ್ಡಿಗೈಯ ಮೇಲೈ ನಾಯೀ ಕುಣ್ಡ್ರಿಸಿದರೈ ಹೇಲು ಕಣ್ಣು ಹಾರಿತು. -ತಾಯಿಗೈ ಸೇರದ್ದು ನಾಯಿಗೂ ಸೇರದು. -ಸೋಕಿದ ನಾಯಿ ಒಡೈಯನ ಗುರುತ ಬಲ್ಲಿತೇ (or ಬಲ್ಲುದೇ? ಹಗೈಯದೌಳಗೈ ಬಿದ್ದ ನಾಯಿ ಹಾಕುವವರನ್ನರಿಯದು, ತೈಗಿಯುವವರನ್ನರಿಯದು )? — (Prvs.). see Bp. 55, 25; B. 2, 4; Si. 167. 342; ಹೈಣ್ಣು, - ಹೈಬ್ಬಾರೈ Prvs. s. ಓದಾಟ, ಕಚ್ಚು 1, ತಿಗಳಗಿತ್ತಿ- ನೈಣ್ಟ, ನೋವು, ನ್ಯಾಯ, ಪ್ರಾಯ, ಬಗುಳು 1, ಬಣ್ಡ 5, ಬಲಾತ್ಕಾರ, ಬಾಲ, ಬಾರು 1, ಬೈಟ್ಟ 1, ಬೌಗಳು 1, ಮಟ್ಟು 1, ಮೌಟ್ಟೈ 1, ಲೌಲ್ಲೌಟ್ಟೈ. - ನಾಯಿಕುನ್ನಿ. = ನಾಯಿ ಮರಿ (My.). — ನಾಯಿಕೌಡೈ. a mushroom (My.). — ನಾಯಿಗೈಮ್ಮಲು. ನಾಯಿಗೈಮ್ಮು. -ಕೈಮ್ಮಲು. -ಕೈಮ್ಮು. the whooping cough (My.). — ನಾಯಿತುಲಸಿ. the herb Ocimum album L. (St. & Pl.; My.). — ನಾಯಿತೌಣಚಿ. the dog-fly (My.). — ನಾಯಿತೌಳಚಿ. = ನಾಯಿತುಲಸಿ. (My.). — ನಾಯಿತ್ಯಾಗದ ಮರ. ಫಂಜಿಕೈ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ. ಪದ್ಮೈ, ಭಾರ್ಗಿ, etc. ಎನ್ದರೈ ಬಾರಂಗಿ; ಕಿರುದೇಗುಗಿಡಮೈನ್ದು ಕೈಲಸವರನ್ನುವರು, ನಾಯಿತ್ಯಾಗದ ಮರ (Si. 143; My.). — ನಾಯಿನೇರಳು. = ನಾಯಿನೇರಳೈ. (My.). — ನಾಯಿನೇರಿಳೈ. = ನಾಯಿನೇರಲ್. (ನಾದೇಯಿ, ಭೂಮಿಜಮ್ಬುಕೈ Si. 130. 151; My.). — ನಾಯಿನೇರಿಲ್. a kind of Eugenia tree the fruit of which is somewhat sour, perhaps Eugenia operculata, Van Someren (ನಾದೇಯಿ, ಭೂಮಿಜಮ್ಬುಕೈ Nr.). — ನಾಯಿನೌಳಲೈ. = ನಾಯ್ನೌಳಲೈ. (ಮಹೀಲತೈ, ಗಣ್ಡೂಪದ, ಕಿಂಚುಲಕ Nr. a; ಸಾರಮೌಳಲೈ Nr. b; ಗಣ್ಡೂಪದ, ಕಿಂಚುಲಕ Mr. 411). ಗಣ್ಡು ನಾಯಿನೌಳಲೈ (ಶಿಲಿ, ಗಣ್ಡೂಪದಿ Nr. a). ಹೈಣ್ಣುನಾಯಿನೌಳಲೈ (ಶಿಖಿ, ಗಣ್ಡೂಪದಿ Nr. b). 2, a mushroom (My.). — ನಾಯಿ ಪಾಯಿ. reit. (My.). — ನಾಯಿಬೈಳೈ ಗಿಡ. an annual herb, Cleome viscosa L. (St. & Pl.). — ನಾಯಿಬೇಲ. = ನಾಯ್ಬೇಲ. the plant Flacourtia sapida R. (My.; ಸ್ವಾದು ಕಣ್ಟಕ, ವಿಕನ್ಕತ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾತ್ etc. Si. 130; cf. ಹುಳಿಬೇಲ). — ನಾಯಿ ಮರಿ. a puppy, a whelp (My.). ಕೇಡುಗಾಲಕ್ಕೈ ನಾಯಿಮರಿ ಮೌಟ್ಟೈ ಇಕ್ಕಿತು (Prv.). — ನಾಯಿಯುಳ್ಳಿ. a bulbous plant, Scilla indica Roxb. (St. & Pl.). — ನಾಯಿರಾಗಿ. a grass often cultivated for its grain, Eleusine stricta Roxb. (Z.). — ನಾಯಿವಿಡು. - ಬಿಡು. to set on a dog or dogs (J. 28, 45). — ನಾಯಿಸೌಣಗುಗಿಡ. an annual plant, stinging like nettles, Mucuna pruriens D. C. (St. & Pl.). — ನಾಯಿಹಕ್ಕರಿಕೈಗಿಡ. an annual milky plant, Sonchus oleraceus L. (Z.; My.).

2. 2.

   (ನಾಯಿನ್). leading, guilding; master. cf. ನಾಯಿ ನಾರ್.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಶುನಕ.
   2. ನೀಚ.