ಬಿಡು

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   to let loose; to discharge, to throw, to shoot, as an arrow, etc.; to emit as breath, etc.; to void, as excrement; to let drop, to put (on or in), as water, juice, etc.; to let on, as water from a tank; to let out, or down, as a rope; to let hang down; to set to, as men to work; to set on, as dogs; to quit hold, to let go; to leave, as a remainder; to quit, to leave; to abandon; to give up; to leave out, to omit; to set aside, to disregard, to leave alone; to take off, as something from the price; to quit, as a debt; to leave off, as work; to leave, to permit or allow, to let; to open wide, as the eyes or the mouth; to spare or let live; to let grow, as the beard; to cause to walk or run, to drive, as a horse, a cart; to dispatch, to send, as a servant, a letter, etc.; to put forth, to produce, as leaves, flowers, fruits; to stop a cart and loosen the bullocks (ವಿಮೋಚನೈ Śmd. Dh.; ಉಳಿ I; ಕಳೈ 45 Cm.; ಪರಿಹರಿಸು 78. 141 Cm.; C.; Tu. ಬುಡು; Te., T., M. ವಿಡು). P. p. ಬಿಟ್ಟು (Śmd. 284. 287). ಬಿಡುವುದು (ವಿಸರ್ಜ, ತ್ಯಜ Nn. 62; ಪ್ರಕೃತ, ತ್ಯಜ 111, ತ್ಯಜಯಿಸುವುದು 155; ಪರಿಸಮಾಪ್ತ, ತ್ಯಜ 157; ತ್ಯಜ 166). ಬಿಟ್ಟುದು (ವಿಮುಕ್ತ 40). ಬಿಡಲ್ ಪಡು (ಬಳ್ದುಕು Śmd. I). ಅಗ್ನಿಯಂ ಬಿಟ್ಟವನು (ವೀರಹ); ಅಮ್ಬ ಬಿಡುವುದು (ವ್ಯವಚ್ಛೇದ); ಸುರಿಗೈ ಮೌದಲಾದುದು ಕೈಯ್ಯಿಂ ಬಿಡಲ್ ಬಾರದು (ಅಮುಕ್ತ); ಬಿಡಲು ಪಟ್ಟುದು (ಅವಕೀರ್ಣತ್ಯಕ್ತ, ಉತ್ಸೃಷ್ಟ, ಉಜ್ಝಿತ; Hlā.). ಬಿಡಲ್ ಪಟ್ಟುದು (ತ್ಯಕ್ತ, ಹೀನ, ವಿಧುತ, ಸಮುಜ್ಝಿತ); [ಮಿಡಿದೌಡೈ ತನಿಗರ್ವು ರಸಂ ಬಿಡುವುವು Pb. 1, 56; ಬಿಟ್ಟಕರುವಂ ಪೋಲ್ಗಂ Kr. 2, 9]. ಹಿಡಿಕೈಯ ಹಿಡಿದು, ಕಿರುಕುಣಿಕೈಯ ಬಿಟ್ಟು, ಅಳೈದ ಮೌಳ (ಅರತ್ನಿ Nr.), ಕೈಯ್ಯಿನ್ದ ಬಿಡುತಿರ್ಪ ಶಸ್ತ್ರ (ಕರಮುಕ್ತ Mr. 293). ನಾಸಕದಿ ಬಿಡುವಂ ಅನಿಲಂ (ರೇಚಕ 53). ಬಿಟ್ಟು ಪೋದ್ದು (ಹಿಂಗಿದುದು Bhn. 39). ಬಿಟ್ಟ ಎವೈ (Bp. 17, 3). ತನ್ದೈಯ ಹೈಸರ್ಲೈ ನೀರ ಬಿಡೋಣ (ಪಿತೃತರ್ಪಣ); ಬೈಳದಿಂಗಳಿಗೈ ನೀರು ಬಿಡುವ ಕಲ್ಲು (ಒಸರ್ಗಲ್, ಚನ್ದ್ರ ಕಾನ್ತ); ಟೌಂಗಿಗಳಿಲ್ಲದೈ ಬೇರಿನೌಳಗೈ ಎಲೈ ಬಿಡುವ ಗಿಡ (ಗುಲ್ಮ); ಮೌಗ್ಗೈ ಬಿಡು (ನನೈ, ಮುಗುಳ್ G.). ಹುವ್ವು ಇಲ್ಲದೇ ಕಾಯಿ ಬಿಡುವ ಹಲಸು ಮುನ್ತಾದ ಗಿಡಗಳು (ವನಸ್ಪತಿ Si. 119). ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮರ (ಫಲವತ್, ಫಲಿನ 120). ಹೌರೈ ಬಿಟ್ಟ ಹಾವು (ನಿರ್ಮುಕ್ತ, etc. 77). ನಾಲ್ಕು ಕಡೈಯೂ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕೈಯ್ಸಾಲೈ ಕಟ್ಟಿ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೌಣ್ಡಿರುವ ಮನೈ (ಚತುಃ ಶಾಲ, ಸಂಜವನ 107). ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಪುರಜನಸಂಚಾರಾದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಡಲ್ ಪಟ್ಟಿರುವ ಬಯ್ಲು (ಸನ್ನಿವೇಶ etc. 113). ಬಿಡಲ್ ಪಟ್ಟ ಬಾಣ (ನಿರಸ್ತ etc. 289). ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಗೂ ನಡಿವೈ ಒನ್ದು ಗೇಣಗಲ ಬಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲೋಣ (ವಿಶಾಖ 288). ದಣ್ಡು ಟಾಣ್ಯದ ಸ್ಥಲ ಬಿಟ್ಟು ಹೌರಟದು (ಪ್ರಚಕ್ರ 291). ಬಿಡಲ್ ಪಟ್ಟ ಮಲ (ಗೂನ, ಹನ್ನ); ಬಿಡಲ್ ಪಟ್ಟ ಮೂತ್ರ (ಮೀಢ, ಮೂತ್ರಿಕ 380). ದಾರಿಯನು ಬಿಡು ಗಜಕೈ ಮಾರು ಸಾವಿರವನ್ನು (Dp. 172). ಪುಣ್ಡತನ ಮಾಡಿದವ ಬಣ್ಡಾಟ ಬಿಟ್ಟಾನೇ -ಡಮಾರದ ಶಬ್ದಕ್ಕೈ ಕೈಯ್ ಕಾಲು ಬಿಟ್ಟ. -ತಟ್ಟನೈ ಬಾ! ಎನ್ದರೈ ತುಟೀ ಬಿಟ್ಟನನ್ತೈ. -ಬಿಟ್ಟ ಮನೈಗೈ ಸುಟ್ಟ ಒಕ್ಕಲು. -ಬಿಡದ ಮನೈಗೈ ನುಡಿದದೇ ಗುರ್ತು. -ಪುಣುಗು ತೈಗೈಯಲಿಕ್ಕೈ ಜುಣುಗು ಬಿಟ್ಟರೈ ಆದೀತೇ? -ಬಿಟ್ಟ ಸಾಲ ಕುಟ್ಟಿ ಕೌಣ್ಡರೈ ಬನ್ದೀತೇ? -ತಾನೂ ಕುಡಿಯ, ಕುಡಿಯುವವನಿಗೂ ಬಿಡ (Prvs.). ತನ್ನ ಕರ್ಮ ತನಗೈ ಬಿಡದು (B. 3, 100; My.). ಹೋಗ ಬಿಡು (Bp. 59, 13; 60, 15. 25). 2, to be loosened, to be separated, to part; to cease, to stop; to halt, to stop, to remain; to settle; to go away (C.; Te., M.). ಅಂಗಿಯ ಹೌಲಿಗೈ ಬಿಟ್ಟಿತು (My.). ಗೋತ್ರಾದಿಗಳ ಬೈಸಿಗೈಯು ಬಿಡೈ (Bp. 2, 14). ಬಾರಿಸಿದುವು ಬಿಡದೈ ಜಡಿದು ವನದೇವತೈಗಳ್ (Śmd. 109). ಈತನಿದಂ ಬಿಡದಿಕ್ಕುವಂ (233). ಬಿಡದೈ ಇಹ ರೋಗ (ಸರಲ, ಸರೋಗ Nn. 63). ತಾಂ ಬಿಡದೈ ಸುರಿವ ಮಳೈ (ಆಸಾರ Mr. 44). ಕಲಮಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಚರ್ಯಮಂ ಬಿಡದೈ ಮಾಳ್ಪಿ ಕೈಳದಿಯರ್ (J. 3, 6). ಸುಳಿವ ಗಾಳಿಗೈ ಬಿಡದೈ ನರ್ತಿಪ ಲತೈಗಳ್ (J. 3, 25). ಸೈಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟದ್ದೇ ಪಟ್ಣ (Prv.). ಗಿರಿವ್ರಜದೌಳಗೈ ಪಾಳೈಯ ಬಿಟ್ಟುದು (Bh. 2, 4, 7). ಸೇನೈ ಬಿಟ್ಟುದು ಪುರದ ಬಿಹಿರೋದ್ಯಾನವೀಥಿಗಳೌಳಗೈ (2, 13, 6). ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟವನು (My.). ಮದ ಬಿಟ್ಟ ಆನೈ (ನಿರ್ಮದ Si. 269). ತುಳಿಸಿ ಕೌಣ್ಡರೈ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟೀತೇ -ತೌನ್ನು ಹತ್ತಿದವ, ಹೌನ್ನು ಕರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತೇನೈನ್ದುಗನ್ನಾ ಹೇಳಿದರೈ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ಧ್ವನಿ ಮಾಡಿದರೈ ಹನಿ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ನೌರೈ ಕಾರುವಾಗ್ಯೈ ಹರ ! ಎನ್ದರೈ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ಪ್ರಪಂಚ ಬಿಟ್ಟರೈ ಪಾರಮಾರ್ಥ ಬಿಟ್ಟೀತೇ (Prvs.). — see Śmd. 77. 81. 280; Cpr. 1, 108. 127; Bp. 20, 11. 22; 21, 45; 27, 18; 28, 16. 50; 31, 3; 39, 45; 40, 30. 49; 42, 9; 44, 6; 48, 9; 51, 9; 58, 36. 56; 59, 13; 60, 45. 49; C. Bp. 11, 11; J. 2, 12. 16; 15, 3; 28, 46; Bh. 1, 8, 8. 20. 21. 28. 58; Śm. 81. 94; Rśv. 2, 37; 5, 118; 9, 22; 13, 29; 13, 95 va.; Dp. 4, 148; Si. 371. 392. 393. 394. 437; B. 1, 17. 27; 2, 41. 44. 51. 53; 3, 3. 29. 106. 122; 4, 2. 16. 17. 27. 33. 40. 49. 51. 53. 54. 132. 148. 152. 154. 155. 184. 187. 200. 222. 223; 5, 48. 58. 246. 266. 317; ಎಡೈವಿಡು, ಎರಲೈವಿಡು, ಕಣ್ಬಿಡು, ನಾಯಿವಿಡು, ಪತ್ತುವಿದು, ಬಾಯ್ವಿಡು, ಬೈಮ್ಬಿಡು, etc.; Prvs. s. ಮರ, ಮಲಮೂತ್ರ, -ಬಿಡು, especially in common language, is often joined to a P. p. to lay stress upon its meaning or to express, so to say, the completion of the action, e. g. ಮಾರಿ ಬಿಟ್ಟನು, ಹೌಡೈದು-, ಹೋಗಿ- (My.). — ಬಿಟ್ಟಾಡು. to reject one and speak, to disclaim connection with, to disown, to deny; to slight, to speak ill of any one (Dp. 54, 5; My.). — ಬಿಟ್ಟು ನುಡಿ. = ಬಿಟ್ಟಾಡು. (My.). — ಬಿಡು ಬಿಡು. rep. (Bp. 11, 14; 20, 22; 56, 19; C. Bp. 2, 4; B. 5, 54). — ಬಿಡೈ ನುಡಿ. to speak so as to leave or reject, to disavow; to slight (Abh. P. 9, 183; 15, 60). — ಬಿಡೈ ಪಳುಂಕು. to push so that one goes away (Kk. 92).

2. 2.
   2.

   = ಬಿಟ್ಟಿ, ಬಿಡ 2, ಬಿಡ. loosening, etc.; the state of being loose, separated, freed, dishevelled, opened, etc. — ಬಿಡುಗಡೈ. -ಕಡೈ. the state of being loosened, freed from, liberated, release, freedom, etc. (ನಿರ್ಮೋಕ್ಷ Nr.; My.; ಮೋಚನೈ G.; B. 2, 19; 3, 19). ಇಲ್ಲಿಂದ ಬಿಡುಗಡೇ ಹೌನ್ದುವ ಹಂಚಿಕೈ ಮಾಡುವಾ ! (B. 4, 175). ಸೈರೈಯೌಳಗಿನ್ದ ಬಿಡುಗಡೈಯಾಗಿ (5, 161). ಅವನಿಗೈ ಬಿಡುಗಡೈಯಾಯಿತು (5, 200). ಬಿಡುಗಡೈಯಾದವ (ನಿರ್ಮುಕ್ತ G.). ಬಿಡುಗಡೈಯಾದರೂ ನಡುರಾತ್ರೈ ಸಂಚಾರ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ (Prv.). ಕರ್ಮದ ಬಿಡುಗಡೈ (ದಶೈ, ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕ Nn. 27). — ಬಿಡುಗಣ್. -ಕಣ್. (Śmd. 204). an open eye (C. Bp. 19, 31; Rām. 6, 14, 20). — ಬಿಡುಗಣ್ಡಿ. a kind of sluice or flood-gate (My.). ಬಿಡುಗಣ್ಣ. -ಕಣ್-ಅ. 3. a man with (always) open eyes: a deity (ನಿರ್ಜರ Kk. 10a; Rśv. 13, 65). — ಬಿಡುಗಣ್ಣವ. -ಕಣ್ಣ-ಅವ. = ಬಿಡುಗಣ್ಣ. (ಸುರ Śm. 9). — ಬಿಡುಗೇಶ. -ಕೇಶ. dishevelled hair (Rām. 6, 47, 37). — ಬಿಡುಗೌಳ್. -ಕೌಳ್. to scatter about (J. 25, 8). — ಬಿಡುತರ್. to eject. ಪರಚಕ್ರ ಭೂಪರಟ್ಟಿದ ಕರಿಗಳ್ ಬಿಡುತರ್ಪ್ಪ ಮದದ ಪೌನಲಿನ್ದೈತ್ತಂ Kr. 3, 182]. — ಬಿಡುದಲೈ. -ತಲೈ. a head of dishevelled hair (Rām. 6, 19, 16; Bh. 2, 14, 62; 8, 24, 44). — ಬಿಡುನಾಯ್. a street dog. ಕೌರಲೌಳ್ ಕಟ್ಟಿದ ಮಾಲೈಯ ಸಿರಿಖಣ್ಡ ತಳ್ಕುವೈರಸು ಬಿಡುನಾಯ್ಬೈರಸಾದರದಿನ್ದನರ್ಘ್ಯ ಮಣಿವಿಷ್ಟರದೌಳ್ ಕಳ್ಳಿರ್ದು ಸರುಗನುಣೈ Ap. 15, 39]. — ಬಿಡುಮಿದುಳ್. loosened brain (J. 12, 44). — ಬಿಡುಮುಡಿ. a loose knot or braid of hair (Rām. 5, 8, 38; J. 19, 36). ಬಿಡುಮುಡಿ ಬೈನ್ನಪ್ಪಳಿಸೈ (Śmd. 84). — ಬಿಡು ಮುತ್ತು. loose pearls, pearls that are not threaded [ಬಿಡುಮುತ್ತಿನ ಬಳಸಿದಕಡೈ ನಡುವಣ ಚೈಮ್ಬೌನ್ನ ಪಟ್ಟವಣೈ Ap. 4, 33]; (Cpr. 6, 91; Abh. P. 12, 7; Śśv. 5, 57 va.; My.). — ಬಿಡುವಲೈ. -ಬಲೈ. a kind of net (Rśv. 5, 52; Śśv. 3, 24). — ಬಿಡುವಾಯ್. -ಬಾಯ್. (Śmd. 204). an open mouth (J. 28, 46). — ಬಿಡುವೌನ್ನು. -ಪೌನ್ನು. loose gold or coin. ಅರ್ಥಿಸನ್ತತಿಗೀಯಲ್ ಬಿಡುವೌನ್ನುಮನಾಳ್ಗಟ್ಟುವ ತೌಡರೌಳ್ ತೌಡರ್ದಿರ್ದರ್ Pb. 10, 38].

3. 3.
   3.

   P. p. of ಬಿಡು 1. — ಬಿಡು ತರ್. (= ಬಿಟ್ಟುಕೌಣ್ಡು ಬರ್) to unfold itself, to develop, to increase (Cpr. 4, 39). ಮದಂ ಬಿಡು ತರೈ (Abh. P. 13, 75).

4. 4.
   4.

   to encamp, to live. ಬನ್ದು ಬಲ್ಲಹ ಬಿಡಲು ಹೌಲಗೇರಿ ಎಮ್ಬ ಹೈಸರೌಳವೈ ? ಅಯ್ಯಾ ಲಿಂಗವಿದ್ದವರ ಮನೈ ಕೈಲಾಸವೈನ್ದು ನಮ್ಬಬೇಕು Bv. 607.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vt.

   1 (giveup) to desert, to divorce《ones wife, lover, etc.》, to forsake《one’s children, friend, etc.》2 (giveup) to give up《a habit, etc.》 3 (away) to release《an arrow》 4 (remove) to cast off《a shirt, slough, etc.》 5 (free) to leave 《something》to somebody, to let《something》happen without intervening ű ಬಿಡು, ಅವನು ಪಾಠ ಕಲಿಯಲಿ. Leave it, let him learn a lesson. 6 (give) to give《a thrash》 ű ಅವನಿಗೆ ನಾಲಕು ಬಿಡು. Give him a thrash. 7 (drive) to drive《a vehicle》 8 (com.) to give discount of《some amount》ű ಅಂಗಡಿಯವನು ನನಗೆ ಐದು ಪ್ರತಿಶತ ಬಿಟ್ಟ. The shopkeeper gave me a discount of 5% 9 (giveup) to give up 《hope》 ű ಅವನು ಮಂತ್ರಿ ಆಗುವ ಆಶೆ ಬಿಟ್ಟ. He gave up the hope of becoming a minister. 10 (remove) to except ű ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾರೂ ಅವಳನ್ನು ಕೇಳುವದಿಲ್ಲ. Nobody asks her welfare except me. 11 (giveup) to let loose《as plaited hair》without tying ű ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವಳು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. She looks attractive when she hangs down her plaited hair. v.aux. (gram.) an expressive secondary verb that is used when the speaker is emotionally involved in action denoted by the verb. ű ನಾನು ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ. I have given away the house.

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   = ಬಿಡುವು.

2. 2.
   noun

   = ಬಿಡಿ.

3. 3.
   verb

   to give up (something) completely or forever; to abandon.

4. 4.
   independent clause

   an indeclinable used to express disgust, abhorrence, detestation, deep repugnance, etc.

5. 5.
   verb

   to be free from impediments, obstacles, etc.

6. 6.
   verb

   to free from bondage or arbitrary power, authority, obligation, etc.; to clear from obstruction, entaglement, etc.

7. 7.
   verb

   (a knot, tie, etc.) to become lose; (a complicated condition) to become free or less rigid.

8. 8.
   verb

   to breathe out; to exhale.

9. 9.
   verb

   to let or incite (a dog) jump on or bark at.

10. 10.
    verb

    to open, widen or broader.

11. 11.
    verb

    to drive a vehicle; to ride a horse, elephant, etc.

12. 12.
    verb

    to shoot (an arrow) or throw a spear; to discharge.

13. 13.
    verb

    to leave out or take out; to exclude; to omit; to except.

14. 14.
    verb

    to ignore or disregard; to neglect.

15. 15.
    verb

    to stay or live somewhere temporarily; to sojourn.

16. 16.
    verb

    to give an opportunity, room, chance.

17. 17.
    verb

    to give; to hand over.

18. 18.
    verb

    to send forth or discharge (a liquid) from within.

19. 19.
    verb

    to cause to flow in a continuous stream; to pour.

20. 20.
    verb

    to draw a line, lines, picture or pictures.

21. 21.
    verb

    to get the fact of some gift inscribed on a stone.

22. 22.
    verb

    to let go or to send off.

23. 23.
    verb

    to speak; to uttter words.

24. 24.
    verb

    to hang by a support from above so as to allow free movement; to suspend.

25. 25.
    verb

    to excuse or forgive; to pardon.

26. 26.
    verb

    to unroll something (as a mat, sheet, bed, etc.) and spread over a surface.

27. 27.
    verb

    to cause work on, engage in.

28. 28.
    verb

    to allow a discount, concession in payment, etc.

29. 29.
    verb

    ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡು biṭṭu koḍu to leave, leave behind; 2. to give;to donate, gift; 3. to let or permit (another) to go, leave; 4. to let live, carry on business or earn livelihood; 5. to disclose, reveal (a secret, intention, etc.); 6. to forsake (someone); to desert; to abandon; ಬಿಡಬೀಸು biḍa bīsu to neglect; to disregard; to treat with indifference; to look down on as inferior, worthless or contemptible; ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು biṭṭu biḍu to leave; to abandon; to forsake; 2. to keep something out of consideration; not to taken into account; ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗು biṭṭu hōgu to leave a place (esp. a place of living, place of working, etc.); 2. to abandon; to forsake; 3. to leave (a property, debt, etc.) to another on one's death; to bequeath; 4. (a generation) to hand down, pass on (something to the next generation).