ಮೇಲೈ

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ಮೇಲ್ (Śmd. 146), etc. that is above: above; over; on; upon; upwards; after; afterwards; in addition to; more; farther; for, toward; on the pledge of (somebody's word or property); on account of; in some degree, somewhat (ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ Śmd. 149 Cm.; ಆಮೇಲೈ 210 Cm.; ಮೇಗೈ 348 Cm.; My.). [ತನ್ನ ತೌಡೈಯ ಮೇಲೈ ತಲೈಯನಿಟ್ಟು ಪರಶುರಾಮಂ ಮರೈದೌರಗಿದಾ ಪ್ರಸ್ತಾವದೌಳ್ Pb. 1, 104 va.; Ap. 1, 79 va.]. ಮೇಲೈಯುಳಂ (26). ಆವೂದಾನೌನ್ದು ಮರದ ಮೇಲೈ ಮರನನಿರಿಸಿ ಕೈತ್ತಲುಪಟ್ಟುದು ಆ ಆಡೈಯ ಮರನು (ಉದ್ಘನ); ಆನೈಯ ಮೇಲೈ ಹಾಸುವ ಚಿತ್ರಕಮ್ಬಲ (ಆಸ್ತರಣ, etc. Nr.). ಹಗಲಿರುಳಾದಡೈ ಗಣರಾತ್ರ ಎಮ್ಬುದು, ಅಲ್ಲಿನ್ದ ಮೇಲೈ ಚಿರರಾತ್ರ ಎಮ್ಬುದು (Hlā.). ಗಣ್ಡನು ಸತ್ತ ಮೇಲೈ ಮಿಣ್ಡನ ದೈಸೈಯಿನ್ದ ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೌಣ್ಡ ಹಾರದ ಮಗನು (ಗೋಲಕ Si. 193); ಬಿತ್ತಿದ ಮೇಲೈ ಉತ್ತದು (ಬೀಜಾಕೃತ etc. 301). ಕಟ್ಲೈ ತುಮ್ಬಿದ ಮೇಲೈ ಚಣಮಾತ್ರಮಿರಲಿಲ್ಲ (Dp. 44). ಪಿಡಿಯೌಳ್ ತುಮ್ಬಿರೈ ಪಂಕ ಮೇಲೈ ತೌಳೈಯಲ್ ತಾಂ ಶುದ್ಧನೇ? (Sś. 64). ಮದನನ ಮೇಲೈ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ (J. 31, 36). ಸಾವಿರದ ಮೇಲೇಳ್ನೂರು ಬಸದಿಗಳ್ (Bp. 51, 66). ಅವನ ಮನೈ ನಮ್ಮಸಾಲೇ ಹಾದಿ ಮೇಲೈ ಅದೈ (B. 2, 35). ನೀನು ನಿನ್ನ ಗೈಳೈಯರ ಮೇಲೈ ಮಾಡುವನ್ತೈ ಹಗೈಗಳ ಮೇಲೈ ಸಹಾ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಾ! (2, 36). ಆ ಪಾರಿವಾಳಗಳು ನೈಲದ ಮೇಲೈ ಉರುಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೈ (3, 114). ಮುನ್ದೈ ಅವರಿಗೈ ವಿಪತ್ತಿನ ಮೇಲೈ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಬರುತ್ತವೈ (4, 1). ಆ ಪಟ್ಟಣದಿನ್ದ ಕೈಲವು ಹರದಾರಿಗಳ ಮೇಲೈ ಒನ್ದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ ಅದೈ (4, 30). ಇಲ್ಲಿನ್ದ ಅಯ್ದು ಹರದಾರಿಯ ಮೇಲೈ ಇರುವ ರಾಮಪುರವೈಮ್ಬ ಊರಿಗೈ ಹೋಗು! (4, 179). ನಿನ್ನ ಒಣ್ಟೈಯನ್ನು ಬಾವಿಯ ಮೇಲೈ ನಿಲ್ಲಿಸಿ (4, 181). ಅವನು ಪರರಾಜನ ಮೇಲೈ ಹೌರಟಾಗ್ಯೈ (5, 53). ಉಪಯೋಗದ ಮೇಲೈ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೈಲೈಯು ಹೈಚ್ಚು ಕಡಿಮೈ ಇರುವದಿಲ್ಲ (B. 5, 74). ವ್ಯಾಪ್ಯಾರದ ಮೇಲೈ ಊರಿಗೈ ಹೋದನು (My.). ಎಮ್ಮೈ ಕಪ್ಪಿನ ಮೇಲೈ ಅದೈ (B. 1, 15; My.). ಆ ನಾಡೌಳಗಿನ ತೋಳಗಳು ಕೈಮ್ಬಿನ ಮೇಲಿರುತ್ತವೈ (3, 85). ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಣ್ಣ ತುಸು ಕೈಮ್ಬಿನಮೇಲೈ ಇರುವದು (4, 147). ಅದು ಬಿಳುಪಿನ ಮೇಲೈ ಅದೈ (My.). ಅವನು ಬದುಕಿನ ಮೇಲೈ (i. e. ಕೋಪದಲ್ಲಿ) ಇದ್ಧಾನೈ (My.). ಅವನ ಬದಕಿನ ಮೇಲೈ ಅವನಿಗೈ ಇಷ್ಟು ಕೌಟ್ಟನು (My.). ಅವನ ಮಾತಿನ ಮೇಲೈ ನಾನು ಇವನಿಗೈ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಕೌಟ್ಟೈನು (My.). ತಪ್ಪಿನ ಮೇಲೈ ದಣ್ಡಿಸಿದೌಡೈ (Bp. 53, 34). ಮೂಲ ತಿಳಿದವಗೈ ಮೇಲೈ ತೋರಿಸಬೇಡ (Prv.). see Śmd. 124. 152; Ch. v. 337; Bp. 5, 18; 22, 52; 27, 1; 28, 42; 32, 45; 37, 42. 44; 38, 11; 39, 42; 46, 44; 47, 19; 51, 23. 59. 69; 61, 13. 66; Bh. 1, 5, 9; 1, 8, 5. 65; Rśv. 6, 11 va, twice; 13, 69; J. 3, 21; 20, 12; 13 sum.; 13, 8; 15, 10; 25, 5; 26, 26; 28, 19; 30, 25; Si. 69. 78. 84. 198. 215. 224. 266. 283. 380; ಆ-, ಇನ್ನು-. -ಮೇಲೈ ಇಡು. to put upon (Rśv. 9, 23). — ಮೇಲೈ ಕೈಳಗೈ ಅಗು. to move up and down (B. 4, 150). — ಮೇಲೈಗಡೈ. = ಮೇಲ್ಕಡೈ. (Si. 110). — ಮೇಲೈ ನಡೈ. to march against (Bh. 1, 5, 7). — ಮೇಲೈ ಬರ್. to come upon, to attack (Bh. 1, 19, 19). — ಮೇಲೈ ಬೀಳ್. -ಬೀಳು.(= ಮೇಲು-). to fall upon (Bp. 27, 58; 52, 14; J. 15, 19). 2, to begin to quarrel with. see Prv. s. ಮೇಳದವ. 3, to urge one with impertinence to buy anything (My.). ಮೇಲೈ ಬಿದ್ದ ಸರ್ಕಿಗೈ (or ಸೂಳೈಗೈ) ಹಾಗದ ಕಾಸು (ಕೌಡುತ್ತೇನೈ ಅನ್ದ ಹಾಗೈ, Prv.). — ಮೇಲೈ ಮೇಲೈ. = ಮೇಲ್ಮೇಲ್. up and up, higher and higher, to a great height; one after the other; in a series, in succession; from time to time, continually; before long, by and by (ತೇನ ತೇನ Śmd. II; Ct. I, 97; Kk. 90; Śm. 65; C. Bp. 42, 13; Abhā. 1, 7; B. 4, 161). — ಮೇಲೈಮಾಯ್. = ಮೇಲ್ವಾಯ್. see Ch. s. ಮುದ್ದುಗೈಯ್ತ; Cpr. 6, 40 va. — ಮೇಲೈ ಹೋಗು. to march against. ತಾನು ಹಗೈಯ ಮೇಲೈ (ದಣ್ಡನ್) ಎತ್ತಿಹೋಹಲ್ಲಿ ಹಿನ್ದೈ ರಾಜ್ಯವನು ಪದ್ರವ ಮಾಡುವವನು (ಪಾರ್ಷ್ಣಿಗ್ರಾಹ Nr.).

2. 2.

   ಮೇಲಾ. any black substance used for writing, ink (cf. ಮಯ್ಲಿ). 2, the indigo plant. 3, a musical scale.