ಹೈರ್

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   ಹೈರು 1. = ಪೈರ್ 1. to get, etc.; to bear, to give birth to (ಪ್ರಸವ, ಪ್ರಸೂತ Nn. 120; Bp. 57, 15; C.). P. p. ಹೈತ್ತು, ಹೈತ್ತ ಮನೈ (ಅರಿಷ್ಟಗೃಹ, ಸೂತಿಕಾಭವನ Hlā.). ಹೈತ್ತವಳಿದ್ದ ಮನೈ (ಅರಿಷ್ಟ, ಸೂತಿಕಾಗೃಹ Nr.). [ಮತ್ತೈ ದುರಿತಂಗಳ ಹೈರುವ ಹೇಗ ತನವೇಕಯ್ಯಾ Bv. 159]. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೈರುವವಳು (ಜಾತಾಪತ್ಯೈ, ಪ್ರಜಾತೈ, ಪ್ರಸೂತೈ, ಪ್ರಸೂತಿಕೈSi. 187). ಹೈತ್ತಾಕೈಯ ಹೌಟ್ಟೈ ಉರಿದರೈ (from sorrow) ನೈರೈಮನೈಯಾಕೈಯ ಒಲೈ ಉರಿಯಿತು, -ಹೈತ್ತವಳಿಗೈ ಹೈಗ್ಗಣ ಮುದ್ದು, ಕೂಡಿದವಳಿಗೈ ಕೋಡಗ ಮುದ್ದು, -ಹೈತ್ತ ತಾಯಿನ ತಿಮ್ಬುವವಳು ಅತ್ತೈಗೈ ಬಿಟ್ಟಾಳೇ? -ಹೈಣ್ಣು ಹೈತ್ತು ತಿಳಿಯ ಬೇಕು, ಗಣ್ಡು ತೈತ್ತು ತಿಳಿಯ ಬೇಕು, -ಹೈರಲಾರದವಳು ಹೈತ್ತರೈ ಮನೈಯೈಲ್ಲ ಹೇಲು, -ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೈ ಹೈರಲಿಕ್ಕೈ ಕಡೀಮೈಯೇ? -ಆರು ಹೈತ್ತವಳಿಗೈ ಮೂರು ಹೈತ್ತವಳು ಮುಲುಕು ಕಲಿಸಿದಳನ್ತೈ. -ಹೌತ್ತು ಮಿರಿದರೈ ತೌತ್ತು (i. e. ಸೂಳೈ) ಹೈತ್ತವಳಾದಾಳೇ? (Prvs.). — -ಹೈತ್ತ ತಾಯಿ. = ಹೈತ್ತಮ್ಮ. (Bp. 61, 34; see Prv. above). — -ಹೈತ್ತಮ್ಮ. -ಅಮ್ಮ the mother who bore one. ಉತ್ತರೈಯು ಬರತರೇ, ಹೈತ್ತಮ್ಮ ತೌರೈದರೇ, ಸತ್ಯರೂ ತಪ್ಪಿ ನಡೈದರೈ ಲೋಕ ತಾನೈತ್ತ ಸೇರುವದು? (Sp.). — -ಹೈತ್ತರು = ಹೈತ್ತವರು, ಹಲವು ಕಾಲಕೈ (ಶಿಶುವಂ) ಹರಸಿ ಹೈತ್ತರು (Prll. 3, 12). — -ಹೈತ್ತವ, -ಅವ. a father (My.). — -ಹೈತ್ತವರು. -ಅವರು. parents (C.). ಹೈತ್ತವರಿಗೈ ಮಕ್ಕಳು, ಬಿತ್ತಿದವರಿಗೈ ಬೈಳೈ, ಎತ್ತಿದಕ್ಕನ ಕೈಯ್ ಬರಿಗೈಯ್. -ಬೈತ್ತದ ಪೈಟ್ಟು ಹೈತ್ತವರು ಹೌಡೈದರೈ ನೋಯದೇ? (Prvs.). — -ಹೈತ್ತವಳು. -ಆವಳು. also: the mother who bore one (My.). — -ಹೈತ್ತವ್ವೈ. -ಆವ್ವೈ. = ಹೈತ್ತಮ್ಮ (Bp. 15, 36). — -ಹೈತ್ತಾತ. -ಆತ. = ಹೈತ್ತವ. ಹೈತ್ತಾತನ್ ಅರ್ಜುನನು, ಮುತ್ತಯ್ಯ ದೇವೇನ್ದ್ರ, ಮತ್ತೈ ಮಾತುಲನು ಹರಿಯಿರೈಯಭಿಮನ್ಯು ಸತ್ತನೇಕಯ್ಯ? (Sp.).

2. 2.

   ಹೈರು 2. = ಪೈರ್ 2. to thicken, to congeal, as clarified butter or ghee and curds (C.; Te. ಪೇರು). P. p. ಹೈತ್ತು. ತುಪ್ಪಂ ಹೈರಲು (ಶೀನ, ಸ್ತ್ಯಾನ Mr. 183). ಹೈತ್ತ ತುಪ್ಪ (ಶೀನ, ಸ್ತ್ಯಾನ Hlā.). ಹೈತ್ತ ಮೌಸರು (My.). — -ಹೈತ್ತುಪ್ಪ. = ಹೈತ್ತತುಪ್ಪ. congealed ghee. ಬತ್ತಿ ಹೈತ್ತುಪ್ಪವನು ಹತ್ತಿಸಿದ ಫಲವೇನು? ನಿತ್ಯ ನೈಲೈಗೌಳದೈ ಭಜಿಸುತಿರಲಾ ಪೂಜೈ ಹತ್ತಿಗೇಡು (Sp.).