ನವಿಲಿನ ಗರಿಗಳ ನಡುವೆ ಅರಳಿದ 800 ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ… ವಿಟ್ಲದ ‘ನವಿಲು ಬಸದಿ

ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಾವು ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗೊಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಅನುಭವ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲ ಪೇಟೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಾನ್ 1008 ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ ಕೂಡ ಒಂದು.

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ವಿಟ್ಲಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲೇ ಬಸದಿಯ ವಿನೂತನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಾಣುವ ಅದರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ, ಗರಿಗಳನ್ನು ಹರಡಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಭವ್ಯ ನವಿಲನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರೂಪ

ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜೈನ ಬಸದಿ ವಿಟ್ಲ ಪೇಟೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯರ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾದರೂ ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದೀಗ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಬಸದಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ನವಿಲಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ನವಿಲು ತನ್ನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹರಡಿ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕಲ್ಲು-ತಾಮ್ರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಲಾಕೃತಿಯೊಂದು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ನವಿಲು

ಬಸದಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ನವಿಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನವಿಲಿನ ಮುಖವನ್ನು ಸುಮಾರು 150 ಕೆ.ಜಿ. ತಾಮ್ರ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೂ ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ನವಿಲು ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರಲಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಲಾ ವೈಭವ

ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಕಳದ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲು, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈರೋಡಿನ ಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಇಳಕಲ್‌ನ ಕೆಂಪು ಹರಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಲಾವಿದರ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತಿ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಾಗ, ಕಲ್ಲಿಗೂ ಜೀವ ತುಂಬಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಹೇಳುವಂತಿತ್ತು.

ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ನೆನಪಿನ ಕ್ಷಣಗಳು

ಕುಟುಂಬಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಇತ್ತು. ಬಸದಿಯ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದ ಅನುಭವವಾಯಿತು.

ನಗರದ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸರಿದು, ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿರುವ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದ ನೀಡಿತು. ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಬಸದಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಅದರ ವಿಶೇಷತೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಕಳೆದ ಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರವಾಸದ ಸುಂದರ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ಉಳಿದವು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನವಿಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಎಲ್ಲರ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿತು. ವಿವಿಧ ಕೋನಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅದರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಮಯ ಕಳೆದದ್ದೇ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಾಕಾರ ರೂಪ

ಈ ವಿನೂತನ ‘ನವಿಲು ಬಸದಿ’ಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ಜಿತೇಶ್ ಮತ್ತು ದರ್ಶನ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆಯಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.

ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುವಾಗ ಅದರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಸೆಯುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ವಿಟ್ಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ

ವಿಟ್ಲದ ಪೇಟೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಬಸದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಸುಲಭ. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ತಾಣವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನೂತನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೂ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳ.

ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಭೇಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 800 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು.

ವಿಟ್ಲದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗಲೂ ಆ ನವಿಲಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹರಡಿ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಬಸದಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಆ ದಿನ, ಕಂಡ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೆಮ್ಮದಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಒಂದು ಸುಂದರ ನೆನಪಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಲ್ಪನೆಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿಟ್ಲದ ಈ ‘ನವಿಲು ಬಸದಿ’ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಬೇಕಾದ ಅಪರೂಪದ ತಾಣ.