ಬಲ್

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to have necessary physical strength.

2. 2.
   adjective

   (in comp.) strong or stronger; robust.

3. 3.
   verb

   to perceive; to undersand; to know.

4. 4.
   adjective

   large or larger.

5. 5.
   verb

   to become greater, as in number, size or strength; to grow in degree.

6. 6.
   adjective

   many; more.

7. 7.
   verb

   (a plant) to increase by natural development, as any living organism or part by assimilation of nutriment; increase in size or substance; to grow.

8. 8.
   adjective

   broad; wide.

9. 9.
   verb

   to grow fatter or thicker; to grow from within.

10. 10.
    adjective

    thick or profound (as darkness, ignorance, etc.).

11. 11.
    adjective

    putting force on; coercive; compelling; compulsive.

12. 12.
    verb

    to change one's from the liquid to the solid state by loss of heat (as ice from water).

13. 13.
    verb

    to become rough; to have coarse or uneven surface.

14. 14.
    adjective

    harsh; unpleasant; ungentle.

15. 15.
    verb

    to become arrogant; to act overbearingly.

16. 16.
    adjective

    firm; secure.

17. 17.
    adjective

    fat; corpulent.

18. 18.
    verb

    to be fixed or established firmly.

19. 19.
    adjective

    having ability; efficient; competent; capable.

20. 20.
    verb

    to be resolute; to have to determination.

21. 21.
    adjective

    serious; solemn; grave.

22. 22.
    verb

    to be built, formed.

23. 23.
    verb

    to be expressed; to become evident, apparent or obvious.

24. 24.
    adjective

    condensed; denser; thicker.

25. 25.
    verb

    to assume a physical form.

26. 26.
    adjective

    excellent; of superior quality.

27. 27.
    verb

    to spread oneself through out; to pervade.

28. 28.
    verb

    to be subject to or to adhere to a rule, regulation, etc.

29. 29.
    verb

    to become complex, complicated.

30. 30.
    verb

    to close; to shut.

31. 31.
    verb

    to drive (a sharp instrument, device, as a dagger, nail, etc.) into.

32. 32.
    verb

    to make greater, as in number, size, strength or quality; to augment; to increase.

33. 33.
    verb

    to tie; to fasten; to bind (with or as with a string, cord, etc.).

34. 34.
    verb

    to make or cause to become stronger.

35. 35.
    verb

    to fix or establish (something) firmly.

36. 36.
    verb

    to restrain; to keep in check; to establish a control over.

37. 37.
    verb

    to be closed, shut (as a door).

38. 38.
    verb

    to bring to its goal or conclusion; to acccomplish.

39. 39.
    verb

    to encourage or incite to act.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಬಲಿಷ್ಠವಾಗು.
   2. ತಿಳಿ.
   3. ವೃದ್ಧಿಯಾಗು.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   ( = ಬಲಿ 1). to grow strong or firm, to be full-grown, etc. P. p. ಬಲ್ತು (Śmd. 287 Cm.). ಬಲ್ತ ಮರ (Si. 120; My.). ಬಲ್ತ ಕಾಯಿ, ಬಲ್ತ ಕೌಬ್ಬರಿ (My.). — ಬಲ್ದಿರ್. -ಇರ್. to be strong, firm. ಆದಿಬ್ರಹ್ಮರ ಕೌಟ್ಟೀ ಮೇದಿನಿಗಾನೌಡೈ ಯನಾತನರಸಿನಿವಿರುದಿನ್ದಾದೌಡಮೇನೈನಗೈಮ್ಬ ಮದೋದಯದೌಳ್ ಬಾ ಹುಬಲಿ ಬಲ್ದಿರ್ದಂ Ap. 14, 8].

2. 2.
   2.

   (fr. ಬಲ್ಲಿತು or ಬಲ್ಲಿತ್ತು Śmd. 212. 213). = ಬಲು, ಬೌಲು. strength, firmness, bigness, greatness, abundance, excess, etc. (T., M. ವಲ್, ವಲು; Te. ಬಲು). — ಬಲ್ಕಣಿ. great obstacle. ಕಣಿಯಂ ಶೌರ್ಯಾಭಿಮಾನಕ್ಕೈಡರಿದ ರಿಪುಸೈನ್ಯಕ್ಕೈ ಸಂ ಗ್ರಾಮದೌಳ್ ಬಲ್ಕಣಿಯಂ Pb. 7, 95]. — ಬಲ್ಗಣೈ. -ಕಣೈ. a strong arrow (Abh. P. 13, 79. 80). — ಬಲ್ಗಣ್ಡಿಕೈ. (Śmd. 248). great prowess (Rśv. 5, 99). — ಬಲ್ಗಣ್ಡು. = ಬಲ್ಗಣ್ಡಿಕೈ. (Abh. P. 9, 156). — ಬಲ್ಗಣ್ಣಿ. -ಕಣ್ಣಿ. a strong rope (J. 18, 60). — ಬಲ್ಗತ್ತಲೈ. -ಕತ್ತಲೈ. = ಬಲುಗತ್ತಲೈ. thick or dense darkness (J. 2, 16; 5, 15). — ಬಲ್ಗತ್ತಿ. -ಕತ್ತಿ. = ಬಲುಗತ್ತಿ. a large knife (J. 4, 19). — ಬಲ್ಗದ. -ಕದ. a strong or large door (C. Bp. 10, 10). — ಬಲ್ಗಮ್ಬ. -ಕಮ್ಬ. a strong post (Cpr. 8, 44 va.; Rśv. 6, 11 va.). — ಬಲ್ಗರ. a power. ful demon (Abh. P. 5, 78 va.). — ಬಲ್ಗಗಡಿ. -ಕರಡಿ. a huge bear (Rśv. 5, 79). — ಬಲ್ಗರೂಳ್. -ಕರುಳ್. large entrails (Abh. P. 13, 81). — ಬಲ್ಗರಿ. large feathers (of an arrow, Śśv. 4, 42). — ಬಲ್ಗಿಚ್ಚು. -ಕಿಚ್ಚು. a large fire (J. 13, 59). — ಬಲ್ಗುಡಿ. a large temple (V. 37, 26). — ಬಲ್ಗುರುಜು. -ಕುರುಜು. a large ಕುರುಜು. (C. Bp. 5, 2). — ಬಲ್ಗೈಚ್ಚು. -ಕೈಚ್ಚು. strong or hard core (Rśv. 6, 11 va). — ಬಲ್ಗೈಯ್. -ಕೈಯ್. a strong hand (J. 20, 5). — ಬಲ್ಗೈಯ್ತ. -ಕೈಯ್ತ. great dexterity (Abh. P. 13, 79), etc. — ಬಲ್ಗೈಯ್ಯ. -ಕೈಯ್ಯ. a man of a strong hand; one famous for his power or valour (ಪರಾಕ್ರಮಪ್ರಥತಂ Ct. II, 52). — ಬಚ್ಚಾಟ a large whip (ಕಂಕರಿ ಗೋಲ್ Ct. I, 79). — ಬಲ್ಜನ್ತೈ a stout jante (Rśv. 10, 31 va.). — ಬಲ್ದಡಿಗ a great warrior bearing a mace, very strong person. ಬಲ್ದಡಿಗಂ ಬೀಸಿಯುಮೌನ್ದು ಕೋಡವರೈಗಂ ಕೌನ್ದಂ ಮದೇಭಂಗಳಂ Pb. 10, 104]. — ಬಲ್ದಲೈಯ. -ತಲೈಯ. (Śmd. 220). a man with a big head. — ಬಲ್ದಸಿ. = ಬಲುದಸಿ. a large pointed stake (Cpr. 5, 104). — ಬಲ್ದೌರೈ. -ತೌರೈ. a large stream (Śśv. 3, 30). — ಬಲ್ನಿಡಿಯ excessively long. ತಳ್ತ ಬಲ್ನಿಡಿಯ ಕಾಯ್ಗಳನೌನ್ದುಕೌಮ್ಬು ಪೌತ್ತೈರಗಿದುದು Ap. 5, 45]. — ಬಲ್ನಿರೈ thick foldings (Rśv. 7, 11; 13, 102). — ಬಲ್ನರುಗಟ್ಟು a tie of thick foldings (Śśv. 3, 9). — ಬಲ್ಪನ್ದಿ a large hog (Śśv. 4, 19 va.). — ಬಲ್ಪುಗುಳ್ many blisters or sores (V. 9, 63). — ಬಲ್ಪೈಣಸು. a firm or close embrace (Cpr. 6, 83). — ಬಲ್ಬಣ್ಟ. a very valorous man (ತುರಿಲಾಳ್ Ct. I, 6; II, 70; ಉರ್ಕಾಳ್, ಬಲ್ಲಾಳ್ etc., ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು Śs.). — ಬಲ್ಬನ್ದಿ. firm confinement, imprisonment (ಸೈರೈ Ct. I, 29). — ಬಲ್ಬರ. a great drought or famine (V. 8, 36). — ಬಲ್ಬಿರುದು. a great mark of honour (C. Bp. 47, 12). — ಬಲ್ಭಾರ. = ಬಲುಭಾರ. a heavy weight or burden. ಮರನಿರ್ದೇನ್? ಅದರುನ್ದಲೈತ್ತಲಹುದೇ ಬಲ್ಭಾರಮಂ? ಸನ್ನೈ ಸಾವಿರ ಕಾಲಾಳನ ಸತ್ವಮಯ್! (Sś. 11). — ಬಲ್ಮನೈ. a large house (V. 4, 36). — ಬಲ್ಮರ. a large tree (Rśv. 5, 89). — ಬಲ್ಮರೈ. a large deer (Rśv. 5, 113). — ಬಲ್ಮಿಡಿ a hardnut. ಕಿರುಮಿಡಿಯ ಬಲ್ಮಿಡಿಗಳೌಳಿರಗಿ ತುರುಗಿದ ಬನಮಂ ಪೌಕ್ಕು Pb. 5, 5 va.]. — ಬಲ್ಮುಗುಳ್. (Śmd. 197. 213). a thick bud [ಪರಿಯ ಪಸುರ್ಪು ಬೈಳ್ಪಡರೈ ಬಲ್ಮುಗುಳೌಳ್ Pb. 5, 33; Ap. 11, 110]; (Rśv. 9, 4). — ಬಲ್ಮುಡಿ. a large knot of hair (Śśv. 1, 74; 3, 7. 15). — ಬಲ್ಮುಸುಡು a large snout (Śśv. 4, 9). — ಬಲ್ಮೌನೈ. an object with a strong and sharp point (Rśv. 6, 116). — ಬಲ್ಮೌಲ. a large hare (Rśv. 5, 113). — ಬಲ್ಮೌಲೈ. a stout breast (J. 6, 17; 8, 19; 11, 9; 26, 11). — ಬಲ್ಮೌಳಿಗು. loud thunder (J. 7, 51). — ಬಲ್ಲಡವಿ. -ಅಡವಿ. a large jungle (Abh. P. 7, 99 va.; 7, 114). — ಬಲ್ಲಣಿ. -ಅಣಿ. big army. ಪಸರಿಸಿ ಪೌಕ್ಕು Pb. 8, 93]. — ಕೂಕಿರಿದು ಕಾದುವ ಬಲ್ಲಣಿಗಳ್ ಪಳಂಚೈ another form of ಬಲ್ಲಾಳ, q. v. (Bp. 9, 41; Te. ಬಲ್ಲಡ). see ಸಿನ್ಧು-. -ಬಲ್ಲಳದಟ್ಟಿ. = ಬಲ್ಲಾಳದಟ್ಟ. (Bp. 11, 26). — ಬಲ್ಲಾಟವಿಕೈ. -ಆಟವಿಕ. a great cheat (Rām. 1, 5, 32). — ಬಲಾಯ. -ಆಯ. great dimension. ನಿಡಿಯರ್ ಬಲ್ಲಾಯದ ಬಲ್ದಡಿಗರ್ ವನ್ದಿರ್ದರ್ Pb. 3, 12]. — ಬಲ್ಲಾಳ್-ಆಳ್ = ಬಲ್ಬಣ್ಟ, q. v. [ಈ ಗಿರಿದುರ್ಗಮಂ ದಾಣ್ಟಿ ಬನ್ದ ಬಲ್ಲಾಳ್ Ap. 13, 57 va.]; (Abh. P. 7, 59; 11, 36; 13, 98). — ಬಲ್ಲಾಳ್ಗಣ್ಡ a man prominent among very valorous men (Abh. P. 12, 73; T. ವಲ್ಲಾಳರಣ್ಡ). — ಬಲ್ಲಾಳ. -ಆಳ. = ಬಲ್ಲಳ, ಬಳ್ಳಾಳ N. (Bp. 25, 9, see ಸಿನ್ದು; Te. ಬಲ್ಲಾಡ T. ವಲ್ಲಾಳ K. ಬಲ್ಲಾಳ್). 2, the Ballāḷa country or dynasty. — ಬಲ್ಲಾಳದಟ್ಟ. = ಬಲ್ಲಾಳದಟ್ಟ. a Ballāḷa waist-band or girth (ಸಜ್ಜನ, ಉಪರಕ್ಷಣ Nr.). — ಬಲ್ಲಾಳದಡ್ಡಿ a Ballāḷa screen or tatty (Rām. 1, 13, 7; Bh. 1, 12, 11; 5, 11, 44). — ಬಲ್ಲಾಳ್ತನ great valour [ಜವನ ಬಲ್ಲಾಳ್ತನಮುಂ ಸಿಹಂದ ಕಲಿ ತನಮುಮಂ Pb. 1, 139; Vr. 124, 22]; (ಕಾಮ್ಮೈ Ct. II, 76; Abh. P. 10, 220 va.; 15, 45). — ಬಲ್ಲೈತು. -ಎತ್ತು. a large ox or bull (ಮಹೋಕ್ಷ, ಉಕ್ಷತರ Hlā.; Bp. 56, 6). — ಬಲ್ಲೈರೈಯ. -ಎರೈಯ. a powerful lord. ಸಾರಲಿಂ! ಬಲ್ಲೈರೈಯನ್ ಎನ್ದುದೈ ಮಾತು! (Śmd. 277). — ಬಲ್ವಡಿ. -ಪಡಿ. a strong door (V. 39, 8). — ಬಲ್ವನ್ದಿಕಾರ. -ಬನ್ದಿಕಾರ. (Śmd. 286; Kk. 99). a great thief. ಬಲ್ವನ್ದಿರರನ ವೋಲ್ ಹಿಣ್ಡೌಡೈದೌನ್ದೈ ಪೋಯ್ತು (Śmd. 386). — ಬಲ್ವರಿಕೈ. -ಪರಿಕೈ. great inthrust. ಬಲ್ವರಿಕೈಯೌಳರಿನೃಪರ ಪಡಲ್ವಡೈ ತಳ್ತಿರುದು ರಣದೌಳ್ Pb. 1, 25]; [ಒರ್ವರಿನೌರ್ವರೈ ಮಿಕ್ಕು ಪಾರ್ದು ಸಾರ್ದಿಸೈ ತುರುಗಾರರನ್ದಿ ನಿಸು ಬಲ್ವಲನಾದುದದೌನ್ದು ಕಾಳೈಗಂ Pb. 8, 93]. — ಬಲ್ವಲ. -ಬಲ. a great force (Abh. P. 9, 97). — ಬಲ್ವಳ. -ಬಳ. great power (Cpr. 1, 79; 5, 128); — ಬಲ್ವಳಿ? ಜಯನ ಶರತತಿ ಕೌಳೈ ಬಲ್ವಳಿಯ್ ಮರೈ ವೋಕ್ಕವೋಲ್ ಕಳಕುಳಮಾದರ್ ನಾಗರಾಜರಪಗತತೇಜರ್ Ap. 13, 65. — ಬಲ್ವಡಿ. -ಪಿಡಿ. firm hold. ಚಲಮಂ ಬಲ್ವಿಡಿವಿಡಿದೈಂ ತನ್ನಪ್ಪುದಕ್ಕೈ ಸಂಗರ ಧರೈಯೌಳ್ Pb. 13, 70; Ap. 2, 58]. — ಬಲ್ವಿಸಿ. -ಬಿಸಿ. great heat (V. 9, 74). — ಬಲ್ವೌತ್ತರ. -ಒತ್ತರ. great impetuousness or force (J. 26, 6). — ಬಲ್ಸರಿ a heavy rain [ಅಮ್ಬಿನ ಬಲ್ಸರಿ ತಿಣ್ಣ ಮಾಗಿ ಕೈಯ್ಮಿಕ್ಕು ವಿರೋಧಿ ಸಾಧನ ಘಟಾಳಿಯನೋಡಿಸಲ್ Pb. 10, 92]; (Abh. P. 13, 76; Grj. 3, 61). — ಬಲ್ಸಿಡಿಲ್ a large thunderbolt (Śśv. 3, 61; 4, 4). — ಬಲ್ಸಿರ large heads (Abh. P. 3, 158). — ಬಲ್ಸೈರೈ = ಬಲ್ಬನ್ದಿ (Abh. P. 5, 38). — ಬಲ್ಸೂರೈ. a great pillage or ravage (ದಳದುಳ Śmd. I). — ಬಲ್ಸೋನೈ. a strong, continuous drizzle. ಮಾವಿನೌಳಪ ಮಸಗುತಮಿರ್ಪ ಬಲ್ಸೋನೈಯ ಸೋನೈಗೈ ಕಾಂಚನಕೇತಕಿವನಪ್ರಸರದಲಂಗಳ್ ಒಲೈಗುಡೈ (Śmd. 83 Mḍb. and another MS.).

3. 3.
   3.

   to know. ಬವರದೌಳೇಂ ಬಲ್ಲಂ ಕರಮೌವಜು ಗೈಯಲ್ ಪೈರರ್ಗೈ ಕಣ್ಡು ತನಗರುಯಂ Pb. 12, 3. (cf. ಒಲ್ಲ). [ನಚ್ಚಿನ ನಾನಾಭಾವರತ್ಯುತ್ಸವದೌಳೈ ಪಡೈಯಲ್ ಬಲ್ಲ ವಿಧ್ಯಾಧರ ಸ್ತ್ರೀಜನದಿನ್ದಂ ಕಣ್ಗೈವನ್ದಂ ಸುಕವಿಜನಮನೋಮಾನಸೋತ್ತಂಸ ಹಂಸಂ Ap. 1, 83].

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (grow)｟past ಬಲ್ತ್-｠to grow up, to develop fully (as fruit, tree, animals, disease, etc.) vt. (can) to be in the knowledge of ű ನಾನು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಲ್ಲೆನು. I know music. v.aux. (can) ｟def. pres.1st.sg. ಬಲ್ಲೆನು v.adj. ಬಲ್ಲ｠to be able (to) ű ನಾನು ಒಂದು ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಅಂಗಿ ಹೊಲಿಯಬಲ್ಲೆನು. I can stitch ten shirts a day.