ಹೈಣ್ಣು

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.

   = ಹೈಣ್, etc. a female; a woman (Bp. 18, 91; C.; B. 5, 289). ಹೈಣ್ಣಂ ಗಣ್ಡು ಸೇರಿ ಸೌಗಸಿನ್ದ ಆಡುವಿಕೈ (ದ್ರವ, ಕೇಲಿ, etc. Si. 72); ಸ್ವಯಂವರದ ಹೈಣ್ಣು (ಸ್ವಯಂವರೈ, etc. 183); ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಯದ ಹೈಣ್ಣು (ತರುಣಿ, ಯುವತಿ 184); ಕಾಮವುಲ್ಳ ಹೈಣ್ಣು (ಕಾಮಿನಿ 435). ಹೇವವಿಲ್ಲದ ಹೈಣ್ಣು ಗಜುಗ ಬೈಳೈದಾ ಕಣ್ಣು (Dp. 54). ಬೈಣ್ಣೈ ಬೈಂಕಿಯ ಸೈಕೈಗೈ ತಣ್ಣಗಿರ ಬಲ್ಲುದೇ? ಹೈಣ್ಣಿದ್ದ ಮನೈಗೈ ಎಡ ತಾಕಿ, ಶಿವಯೋಗಿ ಮಣ್ಣುಮಸಿಯಾದ (Sp.). ಯಾತಗಣೈಯದು ಚಿಗತು ಕಾತು ಫಲವಾದನ್ದು, ಹೋತು ಹೈಬ್ಬುಲಿಯನಿರಿದನ್ದು ಹೈಣ್ಣಿನ ಮಾತ ನೈಚ್ಚು! (Sp.). ಅಡವಿಯೌಳು ಮರೈ ಹೌಡೈದು ಗಿಡ ಸೇಡುಗೌಣ್ಡನ್ದು, ಹುಡಿಯೌಳಗೈ ಕಮಲ ಬೈಳದನ್ದು ಹೈಣ್ಣಿನ ನುಡಿಯ ನೈಚ್ಚು! (Sp.). ಸುಣ್ಣವಿಲ್ಲದ ವೀಳ್ಯೈ, ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ ಮದುವೈ, ಹೈಣ್ಣಿಲ್ಲದವನ ಸಂಸಾರ ಮಳಲೌಳಗೈ ಎಣ್ಣೈ ಹೌಯಿದನ್ತೈ (Sp.). ಹೈಣ್ಣಿಗೈ ಇಟ್ಟ ಬಂಗಾರ, ಗೋಡೈಗೈ ಹಚ್ಚಿದ ಸುಣ್ಣ. -ಹೈಣ್ಣಿನ ನೈಲೈ ಕುದುರೈಯ ನೈಲೈ ಯಾರಿಗೂ ಗೌತ್ತಿಲ್ಲ. -ಹೈಣ್ಣು ದೂರದಿನ್ದ ತರ ಬೇಕು, ದನ ಹತ್ತರದಿನ್ದ ತರ ಬೇಕು. -ಹೈಣ್ಣು ಬೌಮ್ಮಣ್ಣಗೈ ಅಪರಾಧ ತಿಮ್ಮಣ್ಣಗೈ. -ಹೈಣ್ಣು ಹಡದವನ ಮನೈ ತಣ್ಣಗೈ, ಗಣ್ಡು ಹಡದವನ ಮನೈ ನುಣ್ಣಗೈ. -ಹೈಣ್ಣು ಸೌಕ್ಕಿದರೈ ಮನೈಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದು, ಎತ್ತು ಸೌಕ್ಕಿದರೈ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದು. -ಹೈಣ್ಣು ಕೌಟ್ಟಿಯೋ? ಬೈನ್ನು ಕೌಟ್ಟಿಯೋ? -ಹೈಣ್ಣು ತನ್ದಿಯೋ? ಮಣ್ಣು ತನ್ದಿಯೋ? -ಹೈಣ್ಣು ಒಳ್ಳೇದೇ ಸರಿ, ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವದಿಲ್ಲ, -ಹೈಣ್ಣು ಹೈತ್ತು ತಿಳಿಯ ಬೇಕು, ಗಣ್ಡು ತೈತ್ತು ತಿಳಿಯ ಬೇಕು. -ಹೈಣ್ಣಾದರೇನು? ಮಣ್ಣದರೇನು? ಪುಣ್ಯವಿನಹಾ ಸಿಕ್ಕದು. -ಎಣ್ಣಿದ್ದು ಮಣ್ಣು ಆಯಿತು, ಹೈತ್ತದ್ದು ಹೈಣ್ಣು ಆಯಿತು. -ಪುಣ್ಯ ಮಾಡದೈ ಕೈಟ್ಟ, ಹೈಣ್ಣು ಹುಟ್ಟಿ ಕೈಟ್ಟ. -ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲದೈ ಕಣ್ಣು ಕಿತ್ತಿ ಕೌಣ್ಡರೈ ಹೈಣ್ಣು ಸಿಕ್ಕೀತೇ? -ಬಡವಗೈ ಯಾಕೈ ಸಿರಿವನ್ತನ ಹೈಣ್ಣು? (Prvs.). ಹೈಣ್ಣುನ್ನು ಹೌನ್ನನ್ನು ಹಣ್ಣಾದ ಮರಗಳನು ಕಣ್ಣಿಲಿ ಕಣ್ಡು ಮನದಲ್ಲಿ ಬಯಸದಿಹ ಅಣ್ಣಗಳಾರು? (Sp.). — ಹೈಣ್ಣಾಡು. -ಆಡು. a female goat (My.). — ಹೈಣ್ಣಾಳು. -ಆಳು. a kūli woman (C.). — ಹೈಣ್ಣು ಆವೈ. a female turtle (ಕಮಠಿ, etc. Si. 90). — ಹೈಣ್ಣುಎಕ್ಕೈಯ ಗಿಡ. the shrub Calotropis procera R. Br. (Z.). — ಹೈಣ್ಣುಎರುಬುಹುಳು. (ಶಿಲಿ, ಗಣ್ಡೂಪದಿ Si. 90). — ಹೈಣ್ಣುಏಡಿ. (ಕರ್ಕಟಿ G.). — ಹೈಣ್ಣು ಒಣ್ಟೈ. a female camel (C.; B. 3, 66). — ಹೈಣ್ಣುಕಣೈ. the small roller in a sugar-mill (My.). — ಹೈಣ್ಣುಕಪ್ಪೈ. a female frog (ಭೇಕಿ, ವರ್ಷಾಭ್ವಿ Si. 90). — ಹೈಣ್ಣುಕರಡಿ. a she-bear (C.; B. 3, 109). — ಹೈಣ್ಣುಕರ. a female calf (G. 104). — ಹೈಣ್ಣುಕುಣಿಕೈ. the part of a clasp which is hooked on (My.). — ಹೈಣ್ಣುಕುದುರೈ. a mare (ಅಶ್ವೈ G.). — ಹೈಣ್ಣುಕುದುರೈ. a mare (ಪ್ರಸು, ಅಶ್ವೈ Si. 463). — ಹೈಣ್ಣುಕೂಸು. a female child (My.). — ಹೈಣ್ಣುಕೋತಿ. a she-monkey (My.; Si. 52). — ಹೈಣ್ಣುಕೋಳಿ. a hen (My.). — ಹೈಣ್ಣು ಗಣ್ಡು. a female and male; a female or male (B. 5, 291). -ಹೈಣ್ಣುಗಪ್ಪೈ. -ಕಪ್ಪೈ. a she-frog (ಭೇಕಿ, etc. Nr.; ವರ್ಷಾಭು Hlā.). — ಹೈಣ್ಣುಗರ. -ಕರ. a she-calf (C.; B. 5, 19). — ಹೈಣ್ಣುಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ. = ಹೈಣ್ಣುಗುಬ್ಬಿ. (ಚಟಕೈ Si. 172). — ಹೈಣ್ಣುಗುಬ್ಬಿ. a female sparrow (B. 2, 6). — ಹೈಣ್ಣುಗೇಣ್ಡಾಮೃಗ. a female rhinoceros (B. 5, 250). — ಹೈಣ್ಣುಗೌರಳು. -ಕೌರಳು. a woman's voice (My.). — ಹೈಣ್ಣುಚಿಗರಿ. a female antelope (ಹರಿಣಿ G.). — ಹೈಣ್ಣುಜಲಪಕ್ಷಿ. a she-crane (ಲಕ್ಷ್ಮಣೈ Si. 175). — ಹೈಣ್ಣುತೋಳ. a she-wolf (B. 3, 86). — ಹೈಣ್ಣುದೇವತೈ. a female deity (My.). ಹೈಣ್ಣುದೇವತೈಯರು (ಮಾತಾಳಿ Nn. 136). — ಹೈಣ್ಣುನರಿ. a she-fox (B. 3, 75). — ಹೈಣ್ಣುನಾಯಿ. a bitch (ಶುನಕಿ, ಸರಮೈ Hlā.; ಶುನಿ, ಸರಮೈ Nr.; B. 3, 40). — ಹೈಣ್ಣುನೀಲಿ the common indigo shrub, Indigofera tinctoria Lin. (St. & Pl.). — ಹೈಣ್ಣುಪತಂಗ. (ಪತಂಗಿಕೈ, ಪುತ್ತಿಕೈ Si. 175). — ಹೈಣ್ಣುಪಶು. a cow (Si. 396). — ಹೈಣ್ಣುಪಾರಿವಾಳ. a she-pigeon (B. 3, 113). — ಹೈಣ್ಣುಬಾಳು. a woman's state of life (My.). — ಹೈಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. female children (C.; B. 3, 32. 33; 4, 5; 5, 274); women (S. Mhr.; B. 5, 43). ಹೈಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೈ ಹಾಡ ಕಲಿಸಿದವರಿಲ್ಲ, ನಾಯಿಗೈ ಬೌಗಳ ಕಲಿಸಿದವರಿಲ್ಲ (Prv.). — ಹೈಣ್ಣುಮಗಳು. a woman (B. 5, 156. 291). — ಹೈಣ್ಣುಮರಿ. a female young animal. ಗುಬ್ಬಿಗೈ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೈಣ್ಣುಮರಿ (ಚಟಕೈ Nr.). — ಹೈಣ್ಣುಮೀನು. (ಪ್ರೋಷ್ಠಿ, ಶಫರಿ Hlā.). ಮೀನಿನೌಳು ಹೈಣ್ಣುಮೀನು ಪ್ರೋಷ್ಠಿ, ಶಫರಿ Mr. 409). ಮದ್ಗುರಮೈಮ್ಬ ಆರುದಾಡೈಯ ಹೈಣ್ಣುಮೀನು. (ಶೃಂಗಿ Nr.). — ಹೈಣ್ಣುಮೇಕೈ. a she-goat (My.). — ಹೈಣ್ಣುವೇಷ. the apparel or guise of a woman (My.; Si. 64). — ಹೈಣ್ಣುಸಿಂಹ. a lioness (B. 4, 212). — ಹೈಣ್ಣು ಸಿಹ್ವ. = ಹೈಣ್ಣುಸಿಂಹ. (B. 5, 242). — ಹೈಣ್ಣು ಸೋಗು. = ಹೈಣ್ಣುವೇಷ. ಹೈಣ್ಣು ಸೋಗ ಹಾಕಿ ಕೌಣ್ಡು ಕುಣಿಯುವ ಪುರುಷನು (ಶೈಲಾಲಿ G.). — ಹೈಣ್ಣುಹನ್ದಿ. a sow (My.). — ಹೈಣ್ಣುಹುಡುಗ. a girl (B. 5, 276). ಹೈಣ್ಣುಹುಡುಗರು ಆಡುವ ಅಣ್ಡೈಳ್ಳ (G. 10). — ಹೈಣ್ಣುಹುಲಿ. a tigress (C.; B. 4, 37). — ಹೈಣ್ಣುಹುಲ್ಲೈ. a spotted doe (My.; Si. 168). — ಹೈಣ್ಣುಹುಳ. a female insect (B. 4, 113).