ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಪಂಡಿತ್

ವಿಜ್ಞಾನ, ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮ, ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟ, ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ತೋರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಅಪರೂಪದ ಚಿಂತಕ. ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಬೆಳೆದಿರುವ ನನಗೆ ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ, ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಮೂರ್ತಿರಾಯರ ವೈಚಾರಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಿರಿಯರಂತೆ ಕತೆ, ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯದ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೀರಿ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ತಂದವರು. ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೀಗೂ ಬರೆಯಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದವರು. ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸದೇ ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆದವರು.

ಅವರ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದು ನಮಗೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪಠ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚೆರ್ನೋಬಿಲ್ ಅಣು ದುರಂತ, ಭೋಪಾಲ್ ವಿಷಾನಿಲ ದುರಂತಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳ ಸಾಧಕ ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು ನನಗಿನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಳುವಳಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ್ದು, ನೋಡನೋಡುತ್ತಲೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ, ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸತೊಡಗಿದ್ದು ಶಾಪಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿರುವುದು, ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಎಂದು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಅವರ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹೊಸದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿವೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿವೆ. ಅವರನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪದೇ ಓದುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ನಾನು ಬಹಳ ದಿನದಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹರಿ ಪಾಡ್ಕಾಸ್ಟಿನ ಐಡಿಯಾ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಂದ ಆಗ ಹೋಗೋಣ, ಈಗ ಹೋಗೋಣ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೂ ಜನವರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾನುವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಅವರ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟೆವು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅವರ ಮನೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ, ನಾಯಿಯ ಬೌಬೌ, ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ. ನಾವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲೇ ಇದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವಂತೆ ಇತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯ ವಾತಾವರಣ. ಅವರ “ಮೈತ್ರಿ” ಫಾರಂನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನಾವು informal ಆಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು ಇದೀಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ.

~

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಓದಿಕೊಂಡು ಬಂದೋರು. ಹಾಗೆ ಓದಿದ ನಮಗೆ ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ್ತಿರೋ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಏನೆಲ್ಲಾ ಆದೀತು ಅನ್ನೋ ಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ ಇರ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗೊಂದು ಪಾಠ ಇತ್ತು. `ಇರುವುದೊಂದೇ ಭೂಮಿ' ಅನ್ನೋ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪತನ ಅನ್ನೋ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಬಂಧ ಸರಳವಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಟ್ಟೋ ಹಾಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಅನ್ನೋದನ್ನ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಬೀರಿರೋ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಈ ಬಾರಿ ಅಂಥ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ಎಷ್ಟೋ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಬಿತ್ತಿದನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಇನ್ ಫಾರ್ಮಲ್ ಮಾತುಕತೆ. ಇದು ಸಂಪದ ಪಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ನ ಹತ್ತನೆಯ ಸಂಚಿಕೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧
ಸರ್ ನಮಸ್ತೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬರಹಗಳು- ಅದನ್ನ ಬರೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಂತ ಕರೆಯೋದು ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾರಿ. ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀವು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸ್ತೀರ ಅಂದ್ರೆ ಓದ್ತಾ ಓದ್ತಾ ಭಾಷೇ ಮೇಲೂ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟತ್ತೆ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳ್ತಿದೀರ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೆ. ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಇಂಥ ಹಿಡಿತ ನಿಮಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯ್ತು?
ಉತ್ತರ
ಪಂಡಿತರೇ, ಬರವಣಿಗೆ ಬೇರೆ ಮಾತು ಬೇರೆ ಅಲ್ವಾ? ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರರೂ ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರರಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರರು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರರು ಆಗೇ ಬಿಡ್ತಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳೋಕೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ. ಸೋ, ನನ್ನ ಬರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿದರೆ ಬಹುಶಃ ನಿಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಸಿಗದೇ ಇರಬಹುದು.

ನಾನು ಬರೆದದ್ದು ಹೇಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಗಲ್ಲ. ನಾನು ಬರೆಯುವ ಹಾಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರೀತಾ ಇರ್ತೀನಿ. ಆದ್ರೆ ತುಂಬಾ ಬೋರ್ ಹೊಡೆಸೋರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತೆ ಆಗಾಗ. ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸುತ್ತು ಬಳಸಿ ಬರೀತಾರಪ್ಪಾ? ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾಕೆ ಬರೆಯೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ ಇವರಿಗೆ ಅಂತ. ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಬಹುದು. ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ವಾಂಟಂ ಫಿಸಿಕ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ತುಂಬಾ ಡೀಪಾಗಿ ಹೋದರೆ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗೋದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಆಗೋ ಹಾಗೆ ಅವರಿಗೆ ಬರೆಯೋಕೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದದ್ದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಸರಳವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ ನಾನು. ಅಷ್ಟೇ! ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ತಮಾಶೆ ಇರಬೇಕಲ್ವಾ? ನಾವು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಓದುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಮಾಶೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಸ್ಯ ಇರಬೇಕು ಅಂತ, ಕೊಂಚ ಲೇವಡಿ ಇರ್ಬೇಕು - ಊಟದ ಜೊತೆ ನಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಇದ್ದಹಾಗೆ ಇವು ಇದ್ದರೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲವಾ? ತೀರಾ ಗಂಜಿ ಥರ ಊಟ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಯಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತೆ? ಅಲ್ವಾ?

ಪ್ರಶ್ನೆ ೨
ಅಲ್ಲ, ನಾನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದೇಶ ಇದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ನೀವು ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಕುರಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೋಟ್ ಮಾಡುತ್ತ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ''ನಾನೊಬ್ಬ ಪೋಸ್ಟ್ ಮನ್, ಬಟವಾಡೆ ಮಾಡೋದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ ''ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮನ್ ಅಂತಲೂ ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ಬರೀ ನೇರವಾದ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳದೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನ, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿತಂದು ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಂಗದ ಪೋಸ್ಟ್ ಮನ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ನನ್ನಂತಹ ಓದುಗರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗತನ ಅಂತ ನೀವೇನು ಕರೆಯುತ್ತೀರೋ ಅದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಇಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಒಂದು, ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋದು ಆದ್ರೆ ಇನ್ನೊಂದು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾ, ವಿಜ್ಞಾನ ಅನ್ನೋದು ಕೇವಲ ಲ್ಯಾಬರೋಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಾಡೋದಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎನ್ನುವ ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತೆ ಅಂತ ನನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ನಾನು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದ್ದು: ವಿಜ್ಞಾನ ಅಂತಂದ್ರೆ ಹೀಗೇ, ಇಷ್ಟೇ ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬರೆಯದೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನಂತೀರಿ?
ಉತ್ತರ
ನೀವೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ರಿ ಬರವಣಿಗೆ ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಚೆಂದ ಎಂದು. ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಂದ್ರೆ ಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದರೆ ಸರಿ.

ಈಗ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ ತಯಾರು ಮಾಡೋದು ಹ್ಯಾಗೆ ಅಂತಂದ್ರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀವು ಹರಿಹರದ ಪಾಲಿ ಫೈಬರ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಫೈಬರ್ ಹೇಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತೆ? ಯುಕಲಿಪ್ಟಸ್ ನಿಂದ ಹ್ಯಾಗೆ ತಯಾರು ಮಾಡ್ತಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳುವುದು - ಅದು ವಿಜ್ಞಾನ. ಒಕೆ? ಮೊದಲು ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರು ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ಈಗ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಬಟ್ಟೆ ಸಾಕಾಗದು ಅಂತ ನೈಲಾನ್ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಾದವು, ನೈಲಾನ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತೆ ಅಂತ ಹೇಳುವಾಗ ನಾವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಡ್ರಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡ್ಬೇಕು - ಅದು ವಿಜ್ಞಾನ. ಆದ್ರೆ ಜನಕ್ಕೆ ಹೇಳಬೇಕಲ್ಲ? ನೈಲಾನ್ ಬಹುಶಃ ನಿಮ್ಮನೆ ಅಂಗಳದಿಂದಲೇ ಬರಬಹುದು ಇನ್ನು ಮೇಲೆ. ನಿಮ್ಮ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆಯೆಲ್ಲ ರಾಗಿ ಬೆಳೀತಿದ್ರಿ, ರಾಗಿ ಬದಲಿಗೆ ಈಗ ನೀವು ಯುಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಬೆಳೆಯೋಕೆ ಹೋದ್ರಿ ಅಥವಾ ಅಕೇಶಿಯ ಬೆಳೆಯೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರಿ. ಆ ಯುಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೆ? ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರೋದು ಅಷ್ಟೇನೇ, ನೀಲಗಿರಿ ನಾವು ಬೆಳೀತೀವಿ, ಯಾರೋ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ತಗಂಡು ಹೋಗ್ಬಿಡ್ತಾರೆ ಅಂತ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ತಗೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀನಿ. ಆ ನೀಲಗಿರಿ ಪಾಲಿಫೈಬರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತೆ? ಕೊನೆಗೆ ಪುನಃ ಇವನತ್ತ ಬರ್ತೀನಿ ನಾನು. ಮೊದ್ಲೆಲ್ಲ ಇವ್ನು ರಾಗಿ ಹೊಲ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಬೆರ್ಚಪ್ಪನ್ನ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಶರ್ಟೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ. ರಾಗಿ ಹೊಲವನ್ನು ಕಾಯುವ ಬೆರ್ಚಪ್ಪನಿಗೆ ಹರಕು ಬಟ್ಟೆ ಅಂತ; ಇವನೂ ಹರಕು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ಇರ್ತಿದ್ದ. ಈಗ ಅವನು ಬೆಳ್ಳಗೆ, ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತ ಯುಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಮರ ಬೆಳೆದು, ಅದರಿಂದ ದುಡ್ಡಿನ ಬೆಳೆ ತಗಂಡು ಇವ್ನು ಪೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುವಂಥ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನ ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲೀವರೆಗೆ ತಗೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀನಿ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆ, ಆಮೇಲೆ ಅದರಿಂದ ಯಾರ್ಯಾರ ಬಟ್ಟೆ ಕೊಳೆಯಾಗುತ್ತೆ ಅದನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳ್ತೀನಿ.

ಸೋ ನಾನು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಿಂಬಲ್ (ಸಂಕೇತ) ಆಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ತೀನಿ. ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ಒಂದು ಸಿಂಬಲ್ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು- ಇದು ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿಧಾನ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಇಷ್ಟವಾಗೋದಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಓದುವಂಥವರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗೋದಿಲ್ಲ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಪ್ತೀನಿ, ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳನ್ನ ಓದಿ ಯಾರೂ ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಅಂದರೆ ಆ ಸೈನ್ಸ್ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೈನ್ಸ್ ಟೀಚರ್ ಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಗಳಿರುತ್ತಾರೆ, ಸಂಶೋಧಕರಿರುತ್ತಾರೆ- ಇದು ಅವರ ಕೆಲಸ. ಯಾರಿಗೆ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ, ಎಂ.ಎಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. ಪೂರ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರೆ ಅದು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗುತ್ತದೆ, ನೀರಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ರಸವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡೋದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಾನು ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂತ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೩
ನಾನು ಗಮನಿಸಿರುವ ಹಾಗೆ, ಬರೀ ರಸವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದನ್ನ ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಇಷ್ಟು ಇಷ್ಟು ಎಂದು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೋ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾದ ಒಂದು ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಿಸ್ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರಂತರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವತ್ತು ಸಿಗಬೇಕಾಗಿದೆ ಅಂತ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಅನ್ನೋದು ಬರೀ ಒಂದು ವೆಪನ್ ಆಗಿ , ಒಂದು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ, ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎನ್ನಬಹುದೇ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ.

ಇದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: ಕೈಗಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ. ಇವತ್ತಂತೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ ಅಂತ ಹುಡುಕಬೇಕಿದೆ. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೇ ಸದಾಕಾಲ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವಾಗ ವಿಜ್ಞಾನದ ನೆಲೆ ಏನು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೇನನ್ನಿಸುತ್ತದೆ?
ಉತ್ತರ
ಬೇಸಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್, ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಅನ್ನೋದು ತುಂಬಾ ಹಿಂದೆ ಕೂತಿದೆ, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಅಂತ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಿರೋದು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೇ. ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾರಿಗೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಒಬ್ಬರು ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್ ಅಂಥವರಿಗೆ ಬೇಕಿರಬಹುದು. ಐದುಕೋಟಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್ ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಅವರು ಬೆಳಕಿನ ವಕ್ರೀಭವನ ಗಮನಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಫಲನಗೊಳ್ಳುತ್ತೆ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬೆಳಕು ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತಾರೆ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರೋದು ಒಂದು ಚೆಶ್ಮಾ, ಒಂದು ದೂರದರ್ಶಕ, ಒಂದು ಮಸೂರ, ಒಂದು ಲೆನ್ಸ್ ಅಷ್ಟೇ. ಸೋ ಹಾಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆ ಮಸೂರ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ಬೇಕಾಗಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತೆ, ಸುಮಾರು ೯೮%ನಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನೀವು ಯಾವ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪಾಂಡರ್ಸ್ ಹಾಕಿದೀರೋ, ಯಾವ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಡಕಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.

ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಬದುಕಿಗೆ ಯಾವುದು ಬೇಕೋ, ಬದುಕನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಐಶಾರಾಮ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೆ. ಹ್ಹ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡ್ತ ಹೋದ್ರೆ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವವರು ಯಾರು? ಈ ವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ರೀ? ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕೇಳ್ತಾರೆ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಜನರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಆಗಲೇ ತಿಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಘೋಷಿಸಿದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, frontiers are always there.

ನಮಗಂತೂ ಪ್ರತಿದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು, ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು, ನಾವು ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರುವಾಗ ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಬೇಕು . ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಬೇಕು, ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗ್ಬೇಕು, ನೇವಲ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ ಆಗಬೇಕು ಅಥವಾ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಎಕ್ಸಪರ್ಟ್ ಆಗಬೇಕು ಅಂತಿರುತ್ತೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೇಕಾಗಿರುವಂತಹ ಮೂಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗ್ತಿದೆ. ಹೌದು, ನಾವದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳ್ಬೇಕಾಗುತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಇನ್ನು ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಡಬೇಕು ಅಂತ ಸಿ.ಎನ್.ಆರ್ ರಾವ್ ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಧಾನಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲ ಅದನ್ನೇ ನಾವೂ ಹಾಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಸಹಜಾನೆ ಅದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೪
ಮತ್ತೆ ಭಾಷೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಭಾಷೆ ಅಂದಾಗ ಜನ ಸಮುದಾಯ, ಅವರ ಜೀವ ಶೈಲಿ ಇವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಭಾಷೆ ಅಂತ ತಕ್ಷಣ ಮೊದಲು ಬರೋದು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಾವ್ಯ, ಕಥೆ - ಹೀಗೆ. ಇದು ತಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವಂಥದ್ದು ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಕೂಡ ಹೌದು. ಆದರೆ ಭಾಷೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಒಂದು ವಾಹನ ಆಗಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಾರದ ಹಾಗೆ ನಾವು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಅಥವಾ ಅದು ಹಾಗೆ ಆಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಅದನ್ನು ಮೀರೋ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ.

ಈಗ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾಷೆ , ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಹೀಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಗಲಾಟೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ?
ಉತ್ತರ
ಇಲ್ಲ, ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ನೀಡುವಷ್ಟು ಪಂಡಿತನಲ್ಲ. ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಅನಿಸಿಕೆ ಇತ್ತು: ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ಬರಬೇಕು. ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾವು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಾಹನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲವಾ?ನನಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ವಿಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನ ಇವತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತೆ. ಜಾಪನೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ತಾನೆ ಬೇರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ? ಹೀಗಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ ನಮಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲೀಷು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ -ಇರಡರಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತೆ.

ಭಾಷೆ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದ ವಾಹಿನಿ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ. ಮನರಂಜನೆ ಇರಬೇಕು. ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಇರಬೇಕು ಅಂತ ಬಯಸ್ತಾರೆ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು "ಇದು ಬೆಳಗಲ್ಲೋ ಅಣ್ಣ" ಎಂದು ಹಾಡಿದರೆಂದರೆ- ನಮಗೂ ಆ ಬೆಳಗು ಕಂಡಿರುತ್ತೆ ಆದರೆ ಶಬ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಂಥ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೊ ಒಬ್ಬನೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. "ಬಳೆಗಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಿಹೆನು..". ಬಹಳ ಮಂದಿ ನಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಾಗುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮಗನ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಆತ ಬರೆದಿದ್ದಾನಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾನ್ ಕವಿ ಆಗಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತೆ. ಸೋ ಕವಿತೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಾನ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಾನ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕವಿತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಷ್ಟನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರೆ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಲಿಮಿಟ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತೆ. ಎಷ್ಟು ದಿವಸ ಅಂತ ನೀವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೀರಿ? ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತು ಬೇಕೇ ಬೇಕಲ್ಲ? ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಹೇಗ್ ಹೇಗೆ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಹೇಳಲಿಕ್ಕ ಭಾಷೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕು.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇವತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ವಾಣಿಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇವತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ , ಮಾಹಿತಿ ಬರ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹುಡುಗರೆಲ್ಲ - ಕೆಲವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ- ಏನಾಗ್ತಿದೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿವೈಡ್ ಆಗ್ತಿದೆಯಲ್ಲ ಅಂತ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಆ ಡಿವೈಡನ್ನು ಹೇಗೆ ಮುಚ್ಚೋದು ಅನ್ನೋ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಡಯಾಸ್ಪೋರ ಅಂತ ಹೇಳ್ತೀವಿ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡಿಗರಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಇರುವ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು ಹೃದಯ ಪ್ರಫುಲ್ಲಿತವಾಗುತ್ತೆ. ಸಂಜೆವಾಣಿಯಂಥ ಪತ್ರಿಕೆ ಕೂಡ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತೆ. ಅದೆಲ್ಲ ಸರಿ, ಆದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಮೂಲಕವೋ, ನಿಮ್ಮ ಪಾಮ್ ಟಾಪ್ ಮೂಲಕವೋ ಕನ್ನಡವನ್ನ ಅಷ್ಟೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಅಂತ ಹೇಳುವುದನ್ನ ಯಾರು ಮಾಡಬೇಕು? ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಇವತ್ತು ಹೆಚ್ ಪಿನಲಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ - ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆನೂ ಕನ್ನಡದವರಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿಂದ ಹಿಡಿಸು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವರೆಗೂ ಕನ್ನಡದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಾವು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ, ಒಬ್ಬ ಹಳ್ಳಿಯವನ ಕೈಗೂ, ಕ್ಷೌರಿಕನ ಕೈಗೂ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂಥ ರೈತರ ಕೈಗೂ ಅಂಗೈ ಗಣಕವನ್ನ ಕೊಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಅಂತ ಹೇಳುವವರು, ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಸೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಉಪಯುಕ್ತ ಕನ್ನಡ ಅಂತ ಬೇರೆ ಆಗಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನದ ಕನ್ನಡ ಬೇರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಬೇರೆ, ಉಪಯುಕ್ತ ಕನ್ನಡ ಅಂತ ಒಂದು ಆದ್ರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾಷೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನ ನಾವು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೫
ನೀವು ಪತ್ರಕರ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನ ರೂಪಿಸಿರೋದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ಒಂದು ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಅಂತ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ, ಕತೆ ಈ ತರಹದ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲೇಖನ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತಾಡೋಣ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಇವತ್ತು ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಾಗಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಇರಾನಿನ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಕಿರೊಸ್ತಾಮಿ ಅನ್ನುವವನು ತನ್ನ ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ತಾನೆ, I don't fear American military, but I fear American media. ಅದು ನಮ್ಮ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ನಿಜ ಆಗಿದೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಆ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಓದುಗ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದ ನಡುವಿನ ಸಾವಯವ ಸಂಬಂಧ ಇವತ್ತು ಕಳ್ಕೊಂಡಿದೇವೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ ಟಿವಿಗಳನ್ನ ನೋಡುವಾಗ, ಪೇಪರುಗಳನ್ನ ಓದುವಾಗ. ನೀವೊಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನ ರೂಪಿಸಿ, ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದವರಾದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಇವತ್ತಿನ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನ ಯಾವ ರೀತಿ ನೋಡ್ತೀರಿ?
ಉತ್ತರ
ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೂ ಇರ್ತವೆ. ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಅಂದ್ರೆ power without responsibility ಅಂತಾರೆ. ಯಾರನ್ನ ಬೇಕಾದರೂ ನೀವು ಟೀಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನ ಟೀಕೆ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಸಿ.ಇ.ಓನನ್ನು ಕೂಡ ಟೀಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸು ಅಂದರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಟೀಕೆ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು ಎನ್ನುವಂತಿರುತ್ತೆ.

ಮೊದಲಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಇತ್ತು. ಒಂದು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು, ಸ್ಟೋರಿ ಅಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು, ಕ್ರೈಮ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಹೀಗಿರಬೇಕು, ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಹೀಗಿರಬೇಕು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಫೀಚರ್ ಬರಹ - ನುಡಿಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಅಂತ ಇತ್ತು. ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಸೀರಿಯಸ್ ರಿಪೋರ್ಟಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರೋಚಕತೆ ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತೆ. 'ನಾನೇ ನೋಡ್ಕೊಂಡು ಬಂದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು, ಕ್ರೂರವಾಗಿತ್ತು' ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮಾಯವಾಗುತ್ತೆ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ನಾವೂ ಹೇಳ್ತಿದ್ವಿ (ಕೆಲವು) ಫೀಚರ್ ಬರಹಗಳು ಕೂಡ ರಿಜಿಡ್ ಆಗಿವೆ. ಬಹಳ ನೀರಸವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಡಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯಾವುದೋ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಅಂತ ಡ್ರಿಲ್ ಮಾಡಿದರೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಿಕ್ಕಿತು ಅಂತ. ಅದಕ್ಕೆ ರೋಚಕತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅಷ್ಟು ನೀರಸವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಡಿ ಅಂತ ನಾನೇ ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆ ಲೆಕ್ಚರಿಗೆ ಹೋದಾಗೆಲ್ಲ ಹೇಳ್ತಿದ್ದೆ. 'ನೋಡ್ರಪ್ಪ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಸಿ ಬಡಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿ, ಕರಗಿಸಿ ಸೋಸಿದರೆ ಕಾವ್ಯ, ಕತ್ತರಿಸಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಕತೆ, ಕೊಳೆಯಿಸಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದರೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂತೆಲ್ಲ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದೆ.

ನಾನು ಹೇಳ್ತಿದ್ದೆ, ನೀವು ನುಡಿಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಇರಬೇಕು, ಕತೆಯ ವಾಚಾಳಿತನವೂ ಇರಬೇಕು, ಕಾವ್ಯಮಯ ವಾಕ್ಯಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ, ಇಡೀ ವಿಷಯವನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿ ಯಾವುದನ್ನ ಎಷ್ಟು ಕೊಡಬೇಕು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಕೊಳೆಯಿಸಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ, ಒಮ್ಮೆ ಬರೆದು ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ಇರಿಸಿ, ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದು ಮತ್ತೆ ಓದಿ ನೋಡಿ ಅದು ತೂಕಬದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ ಯಾರಿಗೂ ನಾನು ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ತಾನೆ, ಬಯಾಸ್ಡ್ ಆಗಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಲೇಖನವನ್ನ ಕಳಿಸಿ ಅಂತ ನಾನು ಹೇಳ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅದೂ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ನೋಡಿರ್ತಾರೆ ಮಧ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಅದು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬಂದು ಬಿಡಬೇಕು. ಅದರ ವಿಶ್ಯುಯಲ್ಸ್ ಬಂದು ಬಿಡಬೇಕು. ಆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಇದೆಯಲ್ಲ, ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ ಅನ್ನೋದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡ್ತೀವಿ ಅಂತಿದ್ರಲ್ಲ, ಆ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಒಳಗೆ ಹೋದಾಗ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೆ. ಈಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು, ಚಕಚಕನೇ ಕೊಡುತ್ತಾ ಹೋಗ್ಬೇಕು... ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್! ಈ ನ್ಯೂಸ್ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡ್ತಾ ಹೋಗ್ತಾರೋ, ವಾಪಸ್ಸು ನಮಗೆ ತಂದು ಕೊಡುವಾಗ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಬ್ರೇಕ್ ಆಗುತತ್ತೋ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಬ್ರೇಕ್ ಆಗುತ್ತೋ - ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರೇಕ್ ಆಗಿ ಕಡೆಗೆ ನಿಮಗೆ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಂತ ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ತ್ವರಿತ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ, ವಿಷಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸೋದು ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ.

ನೀವು ಯಾವುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೀರೋ ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ವಹೀನವಾಗುತ್ತೆ ಬರವಣಿಗೆ. ವಿ.ಜಿ. ಭಟ್ ಹೇಳ್ತಿದ್ರು: ನಾವೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನವರಸಗಳು ಇರಬೇಕು ಅಂತೀವಿ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ನವರಸಗಳು ಇರಬೇಕು ಅಂತೀವಿ. ಭೀಭತ್ಸ ಇರಬೇಕು, ಸೌಂದರ್ಯ, ಲಾಲಿತ್ಯ, ಭಯ -ಉದ್ಗಾರ ಇರಬೇಕು ಅಂತ. ಇದೆಲ್ಲರ ಜೊತೆಗೆ ಹತ್ತನೆಯ ರಸ ಇರಬೇಕು ಅದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ಕವಿ ವಿ.ಜಿ.ಭಟ್ಟರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಏನಪ್ಪಾ ಅದು ಅಂದರೆ, ಅದು ಶುಷ್ಕ ರಸ.. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವಾಗ, ತ್ವರಿತ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಶುಷ್ಕರಸ ಅಧಿಕವಾಗಿಬಿಡುತ್ತೆ. ಅದು ಬರಬಾರದು ಅಂತ ಹೇಳಿ ಇವರು ಅದಕ್ಕೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ, ಕೃತಕವಾಗಿ ಭೀಭತ್ಸವನ್ನ, ರೋಷವನ್ನ ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಕ್ರೋಧ ಸೇರಿಸ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ರಸಗಳನ್ನ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿ ನಿಮಗೆ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಥರ, ಅದು ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲ ಇರಬೇಕು ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ತೂಕಬದ್ಧವಾಗಿ, ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು. ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನ ಯೋಚನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದ ಹಾಗಿರುತ್ತೆ. ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದು ಯಾರನ್ನೂ ತಟ್ಟದೆ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತೆ. ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಎಷ್ಟೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಂತ . ಆಗ ನಮ್ಮ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನ ಅವಲೋಕನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತೆ. ಯಾವುದೇ ಅವಸರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಕಾದು ನೋಡಿ, ಅದು ತಣ್ಣಗಾಗಲಿ ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಅನಲೈಸ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ. ಆ ರೀತಿಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಈಗ.

ಎಲ್ಲವೂ ತುರ್ತಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವತ್ತು ಸಂಜೆ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಕೂಡ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಗಿಬಿಡಬೇಕು ಈಗ. ಆ ತ್ವರಿತದಲ್ಲಿ ಕೂಲಿಂಗ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಇರೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ನೋಡಿ ಎಷ್ಟು ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತೋ ಅಷ್ಟು ಹರಳುಗಟ್ಟುತ್ತೆ. ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಫಿ ತತ್ವವೇ ಇದು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೂಲ್ ಆದಷ್ಟೂ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಪಟಿಕಗಳು, ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ತವೆ. ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೂಲ್ ಆದದ್ದು ಗ್ಲಾಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಹ ಅದು ತುಂಬಾ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಆಗ ನಮಗೆ ಹರಳುಗಟ್ಟುವಂತಹ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೬
ಈಗ ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಷಯಕ್ಕೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಮುಂದೆ ಏನು ಕಾಣುತ್ತೆ?
ಉತ್ತರ
ಇಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಮಂಜು ಮಂಜಾಗಿ ಕಾಣ್ತಾ ಇದೆ. ಹಿಂದೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದವು. ನಾವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮುವ್ವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆವಲ್ಲ, ಇಡೀ ದೊಡ್ಡ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇರುತ್ತಿತ್ತು, ಒಂದು ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯ್ತು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ ಬರ್ತಾ ಇತ್ತು ಆದರೆ ನಿಧಾನ ಬರ್ತಾ ಇತ್ತು. ಈಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಟೇಬಲಿನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಇದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಎದುರಿಗೆ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ ಇದೆಯಾ? ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಪಕ್ಕದ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೂಡ ಇರುತ್ತೆ. ಅಷ್ಟೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಹರಿವು ಆಗ್ತಾ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವ ವಿವೇಕ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನ ಅಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೂರಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಹರಿದು ಬಿಡಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಧಾವಂತ.

ಇನ್ನು ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಟಿವಿ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬಹುಶಃ ಸುದ್ದಿ ಮನೆಗಳೂ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಸುದ್ದಿ ಬರುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೆ. ನಿಮ್ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಎನಿ ಟೈಮ್ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳ್ತಾ ಇರುತ್ತೆ, ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳ್ತಾ ಇರುತ್ತೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಿ.ಎಸ್.ಎನ್.ಎಲ್ ಈಗ ಟಿವಿಯನ್ನೂ ಕೊಡ್ತಾ ಇದಾರೆ ಅಂತಲ್ಲ... ಸೋ, ನೀವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೀರಿ. ಅಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲಾದ್ರೂ ಒಂದು ದ್ವೀಪ ಬೇಕು, ಕೊಂಚ ಕೂತು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಓದುವಂತಿರಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ ಬಹುಶಃ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ದೇಶಕಾಲದಂತಹ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು - ಹೀಗೆ ಯಾವುದರ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತೋ ಅವುಗಳು ಗಟ್ಟಿ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಓದುವಷ್ಟು ವ್ಯವಧಾನ ಇದೆಯಾ ನಮಗೆ? ಸುಧಾದಲ್ಲಿ ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಬರ್ತಾ ಇತ್ತೋ ಅಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುರವಣೆಗಳ ಸಹಿತ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಷ್ಟೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅದು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ನಿಮಗೆ ಗಮನಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೋ, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಿನ ಇದನ್ನು ನಾನು ಕೂತು ಓದಬೇಕು ಎಂದು ಗಟ್ಟಿ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಅರಸುವವರಿಗೆ ಅಂಥದ್ದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಮಾಧ್ಯಮದ ಮಹತ್ವದ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ, ಅಲ್ಲಾ?

ಪ್ರಶ್ನೆ ೭
ಇದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಯುವಕರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ಘೋಷಣೆಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು, ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯಂಥವರು ವೈಚಾರಿಕ ಮನೋಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹಳ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಾನು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ -ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಏನು ಹೇಳ್ತೀರಿ ಕೇಳಬೇಕು - ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಈಗಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದಾವೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ನಿಮಗೇನನ್ನಿಸುತ್ತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ?
ಉತ್ತರ
ಪ್ರಶಾಂತ ಪಂಡಿತರೇ ನನ್ನ ಉತ್ತರ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ತಮಾಶೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇರ್ತವೆ. ಹೌದು, ನನಗೂ ಹಾಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಮೌಢ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗ್ತಾ ಇದೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಈ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಅನ್ನೋದು ಏನೋ ಹೊಸತಾದದ್ದು ಇದೆ ಅನ್ನೋದು. ಜನಕ್ಕೆ ಈಗ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲಾ ಕಾಣ್ತಾ ಇದೆ. ಐವತ್ತು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ನಮಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಳುವುದೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನೇ ಅಶರೀರ ವಾಣಿ, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಅಂತೆಲ್ಲ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ರು. ಅದೊಂದು ಥ್ರಿಲ್ ಇತ್ತು. ಅದಾದ ನಂತರ ಟಿವಿ ಥ್ರಿಲ್ ಬಂತು, ಫೋನ್ ಥ್ರಿಲ್ ಬಂತು ಅನಂತರ ಮೊಬೈಲ್ ಥ್ರಿಲ್. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಥ್ರಿಲ್ ಗಳು ಬಂದಮೇಲೆ ಇನ್ನು ಉಳಿದಿರೋದು ಎಲ್ಲಿ ಥ್ರಿಲ್ಲು? ಆ ಥ್ರಿಲ್ ಇರಬೇಕಾಗಿರೋದು ಅಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಅಥವಾ ಹಾರುವ ಥಟ್ಟೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಇವತ್ತು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೋ, ಚಂದ್ರಯಾನಕ್ಕೋ ಹೋಗುವ ಮಾತಾಡುತ್ತೀವಿ. ಯುರೋಪಾದಲ್ಲಿ ಜೀವಜಾಲವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯುರೋಪಾಗೆ ಹೋದರೂ ಸಿಗದಿರುವಂತಹ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಲೋಕವೊಂದಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಪರಮ ಸುಖಿಗಳು ಅಂತ ತೋರಿಸ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮಲೋಕದತ್ತ ಇವತ್ತು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. "ನೀವು ಕೂತಲ್ಲೇ ಪದ್ಮಾಸನ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು" ಅಂತ ಹೇಳುವವರು ತುಂಬಾ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮಸುಖ ಇದೆ, ಹೊಸತೇನೋ ಇದೆ ಅಂತ.

ಇನ್ನೊಂದು, ಅಸುಖಗಳು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೌಖ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ. ಸೌಖ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೂ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಸೌಖ್ಯ ಈಗಲೂ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಜನಕ್ಕೆ. ಆಮೇಲೆ ನಾನಾ ಥರದ ಖಾಯಿಲೆಗಳು: ಮಾನಸಿಕ, ದೈಹಿಕ. ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಇಲ್ಲವೇ ಈ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಔಷಧಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಇದೆಯಾ ಒಳದಾರಿ ಇದೆಯೋ? ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಪುಣ್ಯವಂತ ನಿಮಗೆ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮಂತ್ರಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆ ಸರಿಯಾಗುತ್ತೋ? ಅಂತ ಯೋಚಿಸ್ತಾರೆ. ನೋಡಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸವಲತ್ತು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೆನೋ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಹೊಸತು ಇದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಬೆನ್ನಿ ಹಿನ್ ರಂಥವರು ಬರ್ತಾರೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಸರಿ ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅನ್ನೋರು ಇರ್ತಾರೆ.

ಬಹುಶಃ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗ್ತಾ ನಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇದೆ. ತಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಲೋಕವಿದೆ ಅದರ ಮೂಲಕ ನಿಮಗೆ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅನ್ನೋರು ಇರ್ತಾರೆ. ನಂಬೋರು ನಂಬೇ ನಂಬ್ತಾರೆ.

ಈ ವಿಜ್ಞಾನ ಅನ್ನೋದೇ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿಗೆ ಅಲೌಕಿಕವಾದದ್ದೇ ತಾನೆ? ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ಮಾಂತ್ರಿಕವಾದದ್ದು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿರುವಾಗ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಯಾಕೆ ಮಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿರಬಾರದು? ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ದೇವರು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗ್ತಾನೆ ಅನ್ನೋವಾಗ ಯಾಕೆ ಅವನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು? ಹಾಗೂ ಇರುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಅಪ್ಪಟ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದವರು ಕೂಡ ಇರಬಹುದೇನೋ ಎನ್ನುವ ನಿಲುವಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಂಡು ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಹೋಗಿ ಲೇಸಿಕ್ ಸರ್ಜರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಪೇಟೆಂಟ್ ನಿಂದ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಆಗಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಾನು ಫಿಸಿಸಿಸ್ಟ್, ತನಗೆ ಕ್ವಾಂಟಂ ಜಗತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದೆ, ಕ್ವಾಂಟಂ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದದ್ದು. ಅದರ ಮೂಲಕ ದೇವರನ್ನ ಕಾಣಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ 'ಕೋಡ್ ನೇಮ್ ಗಾಡ್' ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದು, ಆ ಪುಸ್ತಕ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯ್ತು. ಸೋ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲೇ ಫಿಸಿಸಿಸ್ಟುಗಳು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೀರಿದ ಏನೋ ಒಂದು ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಶುರುಮಾಡಿದರು.

ಆ ನಿಗೂಢತೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಬಹಳ ಮಂದಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಹೈಸ್ಕೂಲಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಗಣಿತದ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನ ನೋಡಿ ಕೋಪಬಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತೆ. ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜೀವನ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೋಡಿ ತಿರಸ್ಕಾರ ಬಂದಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಮೇಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿನಾಶಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳು ಬಂದಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಲಾಶ್ನಿಕೋವ್ ಬಂದಿದ್ದು, ಅಣು ಬಾಂಬ್ ಬಂದಿದ್ದು ಅಂತೆಲ್ಲ ಹೇಳ್ತಾರೆ.

ವಿಜ್ಞಾನ ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಷ್ಟಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಸುಖವನ್ನೋ ಕೊಡುವಂತಹ ಸೂಪರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇರಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳುವವರು ಇರ್ತಾರೆ, ಕೇಳುವವರಂತೂ ಇದ್ದೇ ಇರ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೮
ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಸಮೂಹಸನ್ನಿ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವ ಜನ್ಯವಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ?
ಉತ್ತರ
ಅಲ್ಲ ನಾನು ಹೇಳ್ತಿರೋದು, ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಕೂಡ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾದ ಏನೋ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಅಂತ ನಂಬ್ತಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನವೇ ತಿಳಿಯದ ಮುಗ್ಧ ಜನರು ಇರ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪಾಪ ನಾಗರ ಹಾವು ಕಂಡರೆ ಕೈ ಮುಗೀತಾರೆ ಹಾಲೆರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆ, ಇನ್ನೊಂದು ರೂಢ ನಂಬಿಕೆ. ಮತ್ತೊಂದು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೇ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾದ ಸೂಪರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದು. ಅದನ್ನ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವೇವ್ಸ್, ವೈಬ್ರೇಷನ್ಸ್ ಅಂತೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸ್ತಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೈಸನ್ ಬರ್ಗ್ ಥರದವರೇ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಅವನು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು ಎಂದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನಾನು ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಸೋ ಕಾಲ್ಡ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ.

ಇನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣರು ಇಲ್ಲವೇ ಸಿಟಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಹಲವರು, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಗ್ರಹತತಿಯನ್ನು, ತಾರಾಬಲವನ್ನು ನೋಡುವವರು, ಬೈಕ್ ಹತ್ತುವ ಮುನ್ನ ರಾಹುಕಾಲ ತಪ್ಪಿಸಿ ಹೊರಡುವವರು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ರಾಹುಕಾಲ ಅನ್ನೋದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಂತೆಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಮಯ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತೆ ಕೇಳೋಕೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆ ೯
ನೀವು ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಆಗಾಗ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಮಾತು ಎಂದರೆ: ಈ ಗ್ಲೋಬಲೈಸ್ಡ್ ಕಾಲ ಚಳುವಳಿಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಮಾತು ಇದು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ?ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನಿರಬಹುದು ಎನ್ನಿಸುತ್ತೆ?
ಉತ್ತರ
ಚಳುವಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಈಗ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಅಂದ್ರೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹರವು, ವಿಸ್ತಾರ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರೋದು.

ನಾನೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡ್ತೀನಿ. ೧೯೮೦ರಿಂದ ೮೫ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಳುವಳಿಗಳಿದ್ದವು. ಆಗ ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿ, ರೈತ ಚಳುವಳಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿ, ಗ್ರಾಹಕ ಚಳುವಳಿ, ಮಹಿಳಾ ಚಳುವಳಿಗಳಿದ್ದವು. ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಯಂತೂ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಒಂದು ಶರವಾತಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ ಅಂತ ಕರೆದ್ರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಳುವಳಿಗಳ ನಾಯಕರು ಬರುತ್ತಿದ್ರು. ಸಹಜವಾಗಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಜನ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿ ಮೂರನೆಯ ಭಾನುವಾರ ಕುಮಾರ ಕೃಪಾದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರ್ತಿದ್ವಿ . ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ ಅಂತ ಧಾರಾವಾಹಿ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಯಾವಾಗ ಮಹಾಭಾರತ, ರಾಮಾಯಣ ಶುರುವಾಯ್ತೋ ಆಗ ಸಭೆಗೆ ಸೇರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗ್ತಾ ಹೋಯ್ತು. ಇದು ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗ್ತಿತ್ತು. ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ 'ಹಮ್ ಲೋಗ್', 'ಬುನಿಯಾ' ಎಲ್ಲಾ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಆಗ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದ ಜನರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಅನಂತರ ನಾವು ಸಭೆಯನ್ನು ಸಂಜೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ್ವಿ. ಆಗಲಾದರೂ ಬರ್ತಾರೆನೋ ಅಂತ. ಆದರೆ ಸಂಜೆ ಮತ್ತ್ಯಾವುದೋ ಧಾರಾವಾಹಿ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಹೊರಟು ಹೋಯ್ತು.

ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಮನರಂಜನೆ ಅಂದರೆ ಏನಿತ್ತು? ಸಿನೆಮಾ- ಅದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಕಾದಂಬರಿ ಓದುವುದು ಮತ್ತೂ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಹೀಗಾಗಿ ಜನರು ಬರುತ್ತಿದ್ರು. ನಾಲ್ಕಾರು ಮಂದಿ ಕಲೆತು ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಹರಟೆಗೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಭ್ರಮಾಲೋಕವನ್ನು ಟಿವಿ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಂತಹ ಸೆಳೆತ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಾಟಕಗಳನ್ನ ನೋಡ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಲ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರೋಲ್ಲ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ಗಾಗಿ ತುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹೌದು ನೀವು ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಚಳುವಳಿಗಳು ಕಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಯುವಕರು ಗ್ರಾಜುಯೇಶನ್ ಮುಗಿದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮುನ್ನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಿಡುವು ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗಿನಷ್ಟೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕರಿಯರ್ ಅನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ಯುವಕರು ಸಿಗುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಯ್ತು. ಈಗಿನ ಬದುಕಿನ ಒತ್ತಡಗಳು ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಈಗ ಚಳುವಳಿಗೆ ಕರೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅರವತ್ತರ ನಂತರದ ಜನರೇ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೦
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇನೆಂದರೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಯೋಜನೆಗಳು ಶುರುವಾದಾಗ ಚಳುವಳಿ ಎನ್ನಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂಥ ಚಳುವಳಿಗಳ ಕಾಲ ಇದಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದಾದರೆ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಬಾಳುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಮರೆತಿದೆಯಾ?
ಉತ್ತರ
ಜನರನ್ನ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗ್ತಿದೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಲ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ - ನಂದಿಗುಡಿ, ನಂದಿಗ್ರಾಮವಾಗಿರಬಹುದು - ಜನರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ತಾರೆ. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದು ನಮಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ನೋಡ್ತಾರೆ. ಮುಂಚೆ ನರ್ಮದಾ ಬಚಾವೋ ಆಂದೋಲನ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೀತಿದ್ವು. ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲೇ ಚಳುವಳಿ ನಡೆದ್ರೆ ಆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಮ್ಮದಲ್ಲ ಅನ್ನುವಂತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಜಗತ್ತೇ ಬದಲಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಂಡು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು. ನಾನು ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಗೆ ಹೋಗಬೇಕು - ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಏನಾಗಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ಬಹುಶಃ ಇರಬಹುದು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ನನ್ನದು ಅಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಭಾವನೆ. ಈಗ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋದರೂ "ಎಷ್ಟು ದಿನ ಇರ್ತೀವಪ್ಪ ನಾವಿಲ್ಲಿ? ನಾವೂ ನಿಮ್ಮಂಗೆ ಸಿಟಿಗೆ ಬರ್ತೀವಿ, ಬರ್ಲಿ ಬಿಡು ನದಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ" ಅನ್ನೋವಂಥ ಸಿನಿಕತೆ ಬರ್ತಾ ಇದೆ. ನನ್ನ ಊರು, ನನ್ನ ಕಣಿವೆ, ನನ್ನ ಬೆಟ್ಟ ನನ್ನ ಗುಡ್ಡ ಅನ್ನುವಂಥ ವಿಚಾರ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದೆ. ಇಂಥ ವಿಚಾರಗಳು ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಯೌವನವನ್ನ ದಮನಿಸಿಬಿಟ್ಟೀದ್ದೀವಲ್ಲ. ಎಂಥ ಹಳ್ಳಿಯವನಿಗೂ ಈಗ ಕನಸಿನ ಸೋಪಾನಗಳನ್ನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನ ದುಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ನೀರು ಅನ್ನೋದು ಮುಖ್ಯವಾಗಲ್ಲ. ದುಡ್ಡಿದ್ರೆ ಸಾಕಲ್ಲ ಬಾಟಲ್ ನೀರು ತಗಂಡು ಬದುಕಬಹುದು ಅನ್ನೋ ರೀತಿ. ಆದರೆ ಅದು ಏಟು ಕೊಡುತ್ತೆ. ಒಳಮನಸ್ಸು ಕೆಣಕಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಜನ ಮತ್ತೆ ಸೇರ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ನಾವು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ ಅಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಐಟಿ ಮಂದಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಉಳಿದವರಿಗಿಂತ ಈ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೧
ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ನಿಮ್ಮ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಲ ಇದನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗಳ ಕುರಿತಾದದ್ದು. ಚೀನಾದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೀಗೆ. ಇಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ರೋಡ್ ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ನೀವು ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀವು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸುವಿರಿ?
ಉತ್ತರ
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಗತಿಯ ಸೋಪಾನಗಳು ನಗರದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿವೆ. ನೀನು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯ. ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅನ್ನೋದು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗ್ತಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರಬಹುದು, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಿರಬಹುದು. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅದು ನಗರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು., ನಗರಗಳ ಸುಖ ಸಂಪತ್ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸೋದಕ್ಕೆ . ಹಳ್ಳಿ ಇರೋದ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಅಂದ್ರೆ ನಗರಗಳ ಕಚಡಾ, ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನ ಬಿಸಾಡೋಕೆ ಅಂತ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ನಮ್ಮಂತ ಅರವತ್ತು ಪ್ಲಸ್ ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವ್ರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅಂತಲೇ ಪರಿಗಣಿಸ್ತಾರಲ್ಲ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಅನ್ನೋದು ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಕಲವರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನು ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ವರ್ಶಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿ ಜನ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರಂತೆ. ಯೋಜನಾ ತಜ್ಞರೆಲ್ಲ ಇದಕ್ಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನ ಹಾಕ್ತಾ ಇದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು (ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್) ಹೇಳಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ಜನ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ನಗರಗಳಿಗೆ ಬರಬಾರದು ಕೆಲಸಗಳು ಜನರನ್ನ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗ್ಬೇಕು ಅಂತ. ಗಾಂಧೀಜಿ ಅದನ್ನ ಅರವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೇ ಹೇಳಿದ್ದರು ಅದನ್ನ ನಾವು ಈಗ ಮನಗಾಣ್ತಾ ಇದೀವಿ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿವೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು? ಶೇ ೧ರಷ್ಟು ಅಷ್ಟೇ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಸಿಟಿ ಜನ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಸಿಟಿ 'ಜನ'ರು. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತು ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನ ಸಿಟಿಗೆ ತಂದು ಸಾಕೋಕಾಗುತ್ತಾ? ನಗರಗಳು ಅದನ್ನ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಾ?

ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನ ತರೋಣ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸೌಲಭ್ಯ - ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನ ನಾವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಣೋಣ. ಉದ್ಯೋಗ ಅಲ್ಲೇ ಸಿಗಬೇಕು, ಮನರಂಜನೆ ಅಲ್ಲೆ ಸಿಗಬೇಕು, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲೇ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ನಮಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೨
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಒಂದು ರೀತಿ ಡಿಪ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಕೊಡ್ತವೆ ...
ಉತ್ತರ
ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಅನ್ಕೋತೀನಿ ಆದರೆ ಎಲ್ಲೂ ಉದಾಹರಣೆಗಳೇ ಸಿಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆಯವರ ರಾಲೆ ಗಾವ್ ಸಿದ್ಧಿಯಂಥದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ತವೆ?‌

ಗ್ರಾಮ ಅನ್ನೋದು ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ತಾಣವಾಗಿ, ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿ, ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂಥ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಅಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾದರೂ ಒಂದು ಹತ್ತು ಮಾಡೋಣ ಅನ್ತೀವಿ ಆದರೆ ಆಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ೧೩
ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸಗಳು ಆಗ್ತಾ ಇರ್ತವೆ. ಈಗ ಬೈಫ್ಸ್ ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕೆಲಸಗಳನ್ನ ಮಾಡ್ತಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಂತಹ ಯೋಜನೆ. ಜ್ಞಾನ ಒಂದು ಕಡೆಯೇ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಬಾರದು ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕು ಅನ್ನೋದು. ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಇಂಥದ್ದು ನಡೀತಿವೆ ಬಹುಶಃ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಏನೂ ಒಂದು ಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಆಗ ಬಹುಶಃ ಭರವಸೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಂಥವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ.
ಉತ್ತರ
ನಮಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಈಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತ ಸೊರಗ್ತಾ ಇದೆ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. "What do you want to be known as?" ಅನ್ನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅವರಿಗೆ ಕೇಳಿದರು. "The one who has tranfsormed the rural life" ಅಂತಂದ್ರು. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಗ್ರಾಮವನ್ನ ನಾವು ನವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನ ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಬರ್ತಿದೆ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪಾರ್ಟನರ್ ಶಿಪ್ ಅಂತ ಬರ್ತಿದೆಯಲ್ಲ ಈಗ. ಐಟಿಸಿನವರು ಇಚೋಪಾಲ್ ಅಂತ ಮಾಡ್ತಿದಾರೆ, ಪೆಪ್ಸಿಯವರು ತಾವು ಪಂಜಾಬನ್ನೇ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮ್ ಮಾಡಡ್ತೀವಿ ಅಂತಿದಾರೆ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಾವರ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಗಳು ಜನರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗ್ತವೆ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಾದರಿಯೋ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೋರೇಟುಗಳ ಮಾದರಿಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.