ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಯೌವನದತ್ತ ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸವಾಲಿನ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಘಟ್ಟವೇ ಹದಿ ಹರೆಯ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧತೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಯೌವನದ ಕನಸುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ಹಂತಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವೇ ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೊಳಲಾಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಾರಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು, ಅನುಭವಿಸಲು, ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ನಿಯಮಗಳು, ಮನೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆಗಳು ಅದರ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಾತುಗಳು, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೇ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳತ್ತವೂ ಸಾಗಬಹುದು. ಪೋಷಕರ ಮಾತಿಗಿಂತ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಾತೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ ಉಂಟಾಗುವುದು ಸಹಜ.

ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳಿಗೂ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ವೈದ್ಯರಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುವ ಆಸೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಲಾವಿದರಾಗುವ ಕನಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕನಸುಗಳು ತಕ್ಷಣ ಸಾಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವನದ ವಾಸ್ತವತೆಗಳು ಅವರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಆಗ ನಿರಾಸೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಈ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹದಿ ಹರೆಯದವರ ತೊಳಲಾಟಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇತರರ ಯಶಸ್ಸು, ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏನೋ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಬಹುದು. ಈ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮರೆತು, ಇತರರಂತೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವ ಬದಲು, ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವರು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಿಂತ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. "ನೀನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ "ನಿನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಾವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸೋಣ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಣಯವಲ್ಲ; ಅದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ. ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ, ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಯಾರೋ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯದಾಗ ಅವರು ಏಕಾಂಗಿತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳು ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಸಂತೋಷವೂ ದೊಡ್ಡ ಖುಷಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ನಿರಾಸೆಯೂ ದೊಡ್ಡ ನೋವಿನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ತಕ್ಷಣದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಕ್ರೀಡೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಹದಿ ಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮೂಡಿಸಬೇಕು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೋಲುಗಳು ಸಹಜ, ಅವು ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕು.

ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸು ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತೇವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರೀತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ನೀರನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಅದು ಸುಂದರವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಅದು ಒಳಗೊಳಗೆ ಬಿರುಕು ಬಿಡಬಹುದು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹದಿ ಹರೆಯದ ತೊಳಲಾಟಗಳು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಹಜ ಹಂತಗಳು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಮಾತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ಕೈ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ, ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದರೆ ಅವರು ಜೀವನದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹಾರಬಲ್ಲರು. ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮುಗ್ಧ ಮನಸಿನ ತೊಳಲಾಟವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಂದರ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದಿನ ಈ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸುಗಳೇ ನಾಳಿನ ದೇಶದ ಶಕ್ತಿ, ಸಮಾಜದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಿಜವಾದ ವಾರಸುದಾರರು.

ಹದಿ ಹರೆಯದ ಮನಸ್ಸು ಅರಳುವ ಹೂವಿನ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ನೀರೆರೆದರೆ ಅದು ಸುಂದರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಬದುಕು ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ."

-ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ನಾಯಕ್