ಬರ್

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   verb

   to come towards or in; to arrive.

2. 2.
   verb

   to begin to grow; to shoot forth (as a plant from a seed).

3. 3.
   verb

   (a seed or plant) to put forth buds or shoots.

4. 4.
   verb

   (a plant) to have flowers and fruits in plenty.

5. 5.
   verb

   to go forward; to proceed ahead.

6. 6.
   verb

   to join or unite with.

7. 7.
   verb

   to be got, obtained.

8. 8.
   verb

   to be born or produced; to come into existence.

9. 9.
   verb

   to burst suddenly into percepion; to flash.

10. 10.
    verb

    to happen; to occur.

11. 11.
    verb

    to become possible; to be feasible.

12. 12.
    verb

    to come under another's hold, control.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   vi.

   (move)｟past ಬನ್ದ್-｠1 to come, to arrive 2 to accrue, to be gotten ű ನನಗೆ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಂತು. I got 100,000 rupees in translation. 3 to suffice for ű ಈ ಅನ್ನ ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. This rice is enough for 10 people. 4 to be in knowledge (of) ű ನಿಮಗೆ ಹಿಂದಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ ? Do you know Hindi? 5 to be becoming, to fit v.aux. 1 to be able (to) ű ನಿಮಗೆ ಹಿಂದಿ ಮಾತಾಡಲು ಬರುತ್ತದೆಯೇ ? Can you speak Hindi? 2 to be useful ű ಇಟ್ಟಿರಿ. ನಾಳೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. Keep this, it will be useful tomorrow. [Ka. D5270] ಬರ್- bar- [bər] suf. (gram.) suffix with the meaning of “person” when affixed to a numeral ű ಒರ್ಬರ್ one person

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   = ಬರು q. v., ಬಾ, ಬಾರ್ 1 No. 1. to come; to arrive (ಆಗಮನ Śmd. Dh.); to arrive at; (to take place, to happen). 2, to accrue (to any one, etc.), to fall to the share (of any one), to be gotten; (anything) to come into and be in the possession (of any one so as to understand and use it), to become an acquisition. 3, (any thing) to be a matter of possibility (for any one to do, etc.), to be possible. 4, (the bodily members) to be at (one's) command or under (one's) control (so as to have the use of them). 5, to be becoming, fit, suitable, useful, befitting, proper, or advisable, to be allowed, permitted, or unobjectionable (especially in ಬಹುದು and in the negative ಬಾರದು). 6, suffice for. [Tu.]. P. p. ಬನ್ದು (Śmd. 280); present ಬನ್ದಪಂ, ಬನ್ದಪೈಂ etc. (280. 281). [ನಿನ್ನ ಕೈಳೈಯಂ ಬನ್ದಪ್ಪನಾತಂಗೈ ಬೈಮ್ಬಲಮಿನ್ನೀಂ ನಿನಗಾತಂ Pb. 4, 30]. ಬನ್ದಹಂ (Bp. 8, 8); present relative participle ಬರ್ಪ (Śmd. 259. 293), ಬಪ್ಪ (Bp. 61, 28), ಬಹ q. v., ಬಾಹ q. v.; future ಬರ್ಪಂ (Śmd. 275), ಬರ್ಪುದು (93), ಬರ್ಕುಂ (177. 185), ಬಪ್ಪೈಂ (Bp. 47, 21). ಬಪ್ಪುದು (36, 56); ಎಲ್ಲಿಗೈ ಹೋದರೂ ಮನೈಗೈ ಬಪ್ಪ (Prv.); ನಾಡಿಗಿಬ್ಬರು ಅರಸರಾದರೈ ಕೇಡು ಬಪ್ಪದು ತಪ್ಪದು (Prv.); also ಬರ್ಕು, ಬಕ್ಕು (Sś s. ಬಡೈಗೋಲ್), ಬಹುದು q. v.; 3rd person singular neuter of the imperfect ಬನ್ದುದು, ಬನ್ದತ್ತು;ಬನ್ದಿತು (My.; Dp. 126, 1), ಬನ್ತು; imperative singular ಬರ್ಕೈ (Śmd. 269), ಬಾ, q. v., ಬಾರ್, q. v.; imp. plural ಬನ್ನಿಂ (281 Cm.), [ಇತ್ತ ಬನ್ನಿಮಿರಿಮೈಮ್ಬ ಪೋಮ್ಬಣ್ಣದ ಕೋಗಿಲೈಗಳುಮಂ Pb. 1, 115 va.]. ಬನ್ನಿ! (Bp. 4, 4; 21, 22; 24, 30; 51, 80; 59, 16; My); ಎನ್ದರೈ ಪನ್ನಿ ಹೈಚ್ಚು (Prv.); ಬನ್ನಿರಿ (Bp. 32, 17; 56, 30; My.); negative participle ಬಾರದೈ (Śmd. 282), exceptionally ಬರದೈ (Bp. 44, 10; B. 5, 52. 299; My.); [ನರಪತಿ ಬನ್ದನಾ ನೃಪನನರಳ್ತಿಯೈ ಕಾಣ್ಬುದು Kr. 1, 115]; ಸಂಗಡದಿಂ ಬನ್ದಂ (Śmd. 157). ವಸನ್ತದೋಳ್ ಮಾವು ಬನ್ದುದು (163). ಒನ್ದು ದಿವಸ ದೋಳ್ ಬನ್ದಂ or ಒನ್ದು ದಿವಸಂ ಬನ್ದಂ (167). ನುಗುತಂ ಬನ್ದಂ (280). ನದಿ ಬನ್ದುದು (187, came down in a flood). ಪೋದ ವರ್ತಿಪ ಬರ್ಪ ಕಾಲತ್ರಯಂಗಳ್ (259). ಬೇಡಲ್ಕೈ ಬನ್ದಂ (278). ಈಯಲ್ ಬನ್ದತು ಕಲ್ಪಾಂಘ್ರಿಪಮ್ ಅಭಿಮತಮಂ (64. 277). ಪಿನ್ದೈ ಬರ್ಪುದು (ಬೈಮ್ಬರಿ I). ಸುತ್ತಿ ಬರ್ಪುದು (ಮಲ್ಲರಿ I). ಆನೈ ಬಿದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೈ ಸೋನ ತಾ ಬೌಗಳುವುದು (Sp.). ಆಡುವರೈ ಬರ ಹೇಳು (Bh. 2, 13, 34). ಉರ್ವಿ ಬರ್ಪ ತೈರೈ (Rśv. 2, 59). ಮುನ್ದೈ ಏಂ ಬರ್ಪುದೌ? (13, 20). ಬರ್ಪುದನ್ ಈಶಂ ಬಲ್ಲಂ (13, 101). ಏಂ, ಪೈರ್ಮೈಗೈ ಹಾನಿ ಬರ್ಪುದೈ? (13, 21). ಈ ತರುಣನಲ್ಲಿನ್ದ ಬನ್ದಂ? (J. 28, 26). ನಿಜಪುರಕೈ ಬರುತಿರ್ದನು (28, 57). ಬನ್ದು ಕುನ್ತಲನಗರಿಗೈ (29, 19). ಕುನ್ತಲಪುರದ ಬಾಹ್ಯೋ ಪವನಕೈ ಬರಲು (29, 44) ಬನ್ದ ಕಾರ್ಯಮಂ (the business for which he came) ತನಗೌರೈವುನ್ದು, ಮದನಂ ಚನ್ರ್ದಹಾಸನಂ ಕೇಳ್ದೌಡೈ (30, 49). ಮನ ಬನ್ದನ್ತೈ ನುಡಿವ ನುಡಿ (ಕೋಲಾಹಲ, etc.); ಹಾರ ಗುಚ್ಛ ಅರ್ಧಗುಚ್ಛ ಗೋಪುಚ್ಛ ಎಮ್ಬಿವು ಕ್ರಮದಿನ್ದಂ ಕುನ್ದುತ್ತುಂ ಬರಲಪ್ಪುವು (Hlā.). ಯಜ್ಞಶಾಲಾರಕ್ಷಣಾರ್ಥಮಾಗಿ ಸುತ್ತು ಬರಲಿಕ್ಕಿದ ಬೇಲಿ (ಕುಮ್ಬೈ Nr.). ಬಿನ್ದುವಿಂಗೈ ಬನ್ದುದಲ್ಲದ ನಿಜಮಕಾರಂ (Śmd. 127 Cm.). see Śmd. 93. 177. 281; Cpr. 2, 59 va.; Bp. 38, 54; 48, 8; 60, 26; Bh. 1, 10, 24. 26; 1, 19, 19; 2, 13, 7; J. 8, 2; 15, 3; 17, 1; 28, 20; 29, 40; ಎಡವಲವರ್, ಕಣ್ಗೈವರ್, ದೌರೈವರ್, ದೌರೈಗೈವರ್, ಬಲವರ್, etc. — ಬರ್ ಬರ್. rep. (Bp. 52, 22; 40, 3). — ಬರ ಬರ್. = ಬರೈವರ್. (Bp. 19, 35; 61, 24). — ಬರಬರ rep. gradually. ಬರಬರಭಕ್ತಿ ಅರೈಯಾಯಿತ್ತು ಕಾಣಿರಣ್ಣಾ Bv. 220]. — ಬರಲಾಗು. -ಆಗು. No. 1. (Bp. 40, 48). 2, = ಬರ್ No. 5. (Bh. 1, 8, 27). — ಬರವೇಳ್ -ಪೇಳ್. to tell or order to come (Śmd. 293; Cpr. 2, 59 va.; Bp. 53, 74; 58, 29). — ಬರ ಸೈಳೈ to draw so as to come, to draw towards oneself (Bp. 21, 42; 22, 15; Rām. 4, 1, 23; J. 28, 55). ಬರ ಸೈಳವ ಕೈಯ್ (ಆಕರ್ಷ Mr. 297). see Śmd. s. ಎಳೈ 1; J. 11, 27; Rām. 6, 53, 11. — ಬರೈ ತೈಗೈ = ಬರ ಸೈಳೈ (Abh. P. 3, 79). — ಬರೈವರ್ -ಬರ್ to come onward, to continue coming (Rśv. 10, 31 va.; 13, 88 va.). — ಬಾರ್ 1. = ಬಾರ್ 1 No. 2. lengthened base used to form the negative (ಬಾರೈಂ etc., ಬಾರದು etc., ಬಾರದೈ). meaning of the negative forms: not to come, etc. ನೃಪಂ ಬೈಮ್ಬಿಳ್ದುಂ ದೌದಟ್ಟೈಯುಂ ಬಾರಂ (Śmd. 283). ಬಾರದು (ವ್ಯವಹರಿಸದು 68 Cm.). ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿಯ ವಕಾರಕ್ಕೈ ಇದಾಗಮಂ ಬಾರದು (259 Cm.). ಭೂತ ಕಾಲದ ದಕಾರಂ ಬಾರದು (292 Cm.). ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೈಚ್ಚು ಕಡಿಮೈ ಬಾರ ದನ್ತೈ ಸರಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಋತ್ವಿಕ್ಕು (ಸದಸ್ಯ Si. 237). ದನಗಳು ಬಾರ ದನ್ತೈ ಸುತ್ತಲೂ ಗೂಟಗಳು ನೈಟ್ಟಲ್ ಪಟ್ಟ ಗುರು (ಕುಕೂಲ 457). ಭೂಗಗನಪಾತಾಲದ ಅರಮನೈಗಳ್ಇದರೂಡನೈ ತೂಗೈ ಸರಿ ಬಾರವು (C. Bp. 5, 52). 2, not to accrue, etc. ಅ ಆ ಬಾರದ್ದಿದರೈ (if a and ā are not known to him) ಅಮರವಾದರೂ ಹೇಳೈಮ್ಬನ್ತೈ-ಪದ ಬಾರದಿದ್ದರೈ ಮದ ಹೋದೀತೇ? -ಮನೈ ಮನೈ ತಿರುಗುವವಗೈ ಮಾತು ಬಾರದೈ ಬಿಟ್ಟೀತೇ? -ಬಾರದು ಬರಹ (a writing that is unknown to them) ಹರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕೀತೇ? (Prvs.). ಎಣಿಕೈ ಬಾರದು ಮನುಜ ಕರಣೀಕನಹನೈ ಏನು? (Dp. 167). 3, not to be possible, etc., (to be very difficult). ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ ಬಾರದುವು ಅಕ್ಕರಮಲ್ತು (Śmd. 10). ಚನ್ರ್ದನಂ ಕಾಣಲು ಬಾರದು ಅಮವಾಸ್ಯೈ (ಕುಹು Hlā.). ನೈಲೈಗಾಣ ಬಾರದುದು (ಅಗಾಧ)ಹೋಗ ಬಾರದ ಬಟ್ಟೈ Nr.). ( ಕಾನ್ತಾರ, ದುರ್ಗ); ಸೌಗಸುವುದಾಗಿ ಅರಿಯ ಬಾರದ ಧ್ವನಿ ( ಕಾಲ ); ಹೋಗ ಬಾರದುದು ( ಗಹನ, ಕಲಿಲ Nr.). ಕಾಣ ಬಾರದೇ ಹೋಗೂವಿಕೈ (ಅಸ್ತ, ಅದರ್ಶನ Si. 475). ಲೈಕ್ಕಿಸ ಬಾರದು (ಪ್ರಸೂನ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ Nn. 25); ಲೈಕ್ಕಿಸಬಾರದುದು (ಕೋಟ, ಅಗಣಿತ 43); ಹೋಗ ಬಾರದನ್ಥಾದು (ಅಸ್ತ, ಆಸಂಗತ 75), ಗೈಲ ಬಾರದುದು (ಅತರ್ಕ್ಯ 88. 90). ತೈರೈಯ ಬಾರದು (ad No. 4) ಕಣ್ಣ, ಮರೈದು ಕಣ್ದೈರೈಯೈ ದಿಕ್ಕರಿಯ ಬಾರದು (J. 4, 10). ತಿದ್ದ ಬಾರದು ತೇಜಿ ಉದ್ದ ಮಾಗಿರಲೇನು? (Dp. 148). ನುಂಗ ಬಾರದು ತುತ್ತೂ ತುಟಿ ಮೀರಿದು ಹಲ್ಲೂ ಸಮ (Prv.). see B. 2, 9. 4, not to be becoming, etc. ಇವಂ ಬೈರಳು ಕೌರಳೈಮ್ಬನ್ತೈ ಕುಳನಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸ ಬಾರದು (ಉಚ್ಚರಿಸ ಲಾಗುದು Śmd. 41 vṛitti). ಆಲ್ಲಿ ಬಹುಲಸ್ಥಿತಿಯಂ ಪರಿಹರಿಸಲ್ ಬಾರದು (77). ಮಾಡ ಬಾರದು (ದುಷ್ಕರಂ 190 Cm.). ಸುರಿಗೈ ಮೌದಲಾದುದು ಕೆಯ್ಯಿಂ ಬಿಡಲ್ ಬಾರದು (ಅಮುಕ್ತ Hlā.). ಮನಕ್ಕೈ ಬಾರದುದನೌಡಮ್ಬಡುವಲ್ಲಿ ಕಾಮಮೈಮ್ಬ ಅವ್ಯಯಂ ನೈಗಳ್ಗು (Nr.). ತನ್ನಿಚ್ಛೈಗಂ ಬಾರ ದುದು (ಹರಣ, ತನ್ನಿಚ್ಛೈಗೈ ಬಾರದ ಕಾರ್ಯಂ Nn. 165). ಹೇಳ ಬಾರದ ಬೌಯಿಲು (ಅವಾಚ್ಯ Si. 59). ಮಾಡ ಬಾರದ ಕೈಲಸ (ಕಟು 414; ಕೌಪೀನ 437). ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಣ ಬಾರದೈ ಇರುವ ಅರಸಿನ ಅನ್ತಃಪುರ (ಶುದ್ಧಾನ್ತ 423). ಕೈಲಸಕ್ಕೈ ಬಾರದು ಮೈಯ್ಗಳ್ಳ ಮುಕ್ಕ (ಅಕರಣಿ 401). ಬಿಟ್ಟಯಾಳು ಆದರೈ ಹಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟ ಬಾರದೇ? -ಬಿಡಿಸುವವನ ಸಂಗಡ ಬಿಗಿ ಮಾಡ ಬಾರದು. -ಬುಧವಾರವಾದರೈ ಯಾಯವಾರ ಇಕ್ಕ ಬಾರದೇ? -ಬುರುಜು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೈ ಕುರುಜು ಆದರೂ ಕಟ್ಟ ಬಾರದೇ? -ಬೇಡಿ ಕೌಣ್ಡು ತಿನ್ನ ಬಹುದು, ಕದ್ದು ಕೌಣ್ಡು ತಿನ್ನ ಬಾರದು. -ಮಂಕಿ ಮಗನಾದರೈ ಸುಂಕ ಕೌಡ ಬಾರದೇ? -ಮಣ್ಡೇ ಮೇಲೈ ಹಾಕಿದ ನೀರು ಕಾಲಿಗೈ ಬಾರದೇ? -ಮಚ್ಚೈ ನಾಲುಗೈ ಇದ್ದವನು ಸಂಗಡ ಕಚ್ಚಾಟ ಮಾಡ ಬಾರದು. -ಮಟ್ಟು ತಿಳಿದವನ ಹೈಟ್ಟ್ಯಾಟ ಮಾಡ ಬಾರದು-ಮಟ್ಟು ತಿಳಿಯದೈ ಮಾತಾಡ ಬಾರದು. -ನುಪ್ಪಾದ ಮೇಲೈ ಮೂರೂ ದಿನವಿರಬಾರದು. -ಲಗ್ನಕಾಲಕ್ಕೈ ವಿಘ್ನ ಮಾಡ ಬಾರದು. - ಸೇವಕರಿಗೈ ಲಾವಕತನವಿರ ಬಾರದು. -ಮಾಡ ಬಾರದ್ದು ಮಾಡಿದರೈ ಆಗ ಬಾರದ್ದು ಆಗುವದು (Pvrs.). ಈ ಪುಸ್ತುಕದ ಮೇಲೈ ಮಸೀ ಚೈಲ್ಲ ಬಾರದು;....ಧ್ವನಿ ತೈಗೈದು ಓದ ಬಾರದು; ಓದುವಾಗ ಅವಸರ ಮಾಡ ಬಾರದು,ತಡ ಮಾಡಿ ಓದ ಬಾರದು (B. 2, 1). ಹುಡುಗರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವರಾಗುವ ತನಕ ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿನ್ದ ನಡೈಯ ಬಾರದು;.....ಸಾಲೈಗೈ ಹೋಗುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸ ಬಾರದು;...ದಿನಾಲು ಏನಾದರೂ ಹೌಸದಾಗಿ ಕಲಿಯದೈ ಹೋತ್ತುಗಳೈಯ ಬಾರದು;....ತುಣ್ಟ ಹುಡುಗರ ಕರೈದರೈ ಅವರ ಕೂಡ ಆಡಲಿಕ್ಕೈ ಹೋಗ ಬಾರದು (1, 12. 13). ತುಡುಗು ಮಾಡ ಬಾರದು (2, 29). ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸ ಬಾರದು (2, 42). ಅಂಗಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೌಳ್ಳ ಬೇಕೋ? ಇಟ್ಟು ಕೌಳ್ಳ ಬಾರದೋ? (4, 93). 5, not to be at (one's) command etc. ಕೈಯ್ ಕಾಲು ಬಾರದವನ್ನು (My.). for instances from the Bp. see s. ಬಾರ್ 1 No. 2. ಬಾರ್ 2. lengthened base used also for the affirmative mood; see ಬಾರ್ 1 No. 1.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಆಗಮಿಸು.
   2. ಚಿಗುರು.
   3. ಹೂವು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರು.
   4. ಪ್ರವಾಹ ವುಂಟಾಗು.
   5. ನಡೆದುಬರು.
   6. ಸೇರು.
   7. ದೊರಕು.
   8. ಹುಟ್ಟು.
   9. ತೋಚು.
   10. ಉಂಟಾಗು.
   11. ಸಾಧ್ಯವಾಗು.
   12. ಹಿಡಿತಕ್ಕೆಸಿಕ್ಕು,- ಸಿಲುಕು.