ಮುಂಡಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಿಘಂಟು

1. 1.

   1. ಸಂನ್ಯಾಸಿ.
   2. ಕ್ಷೌರಿಕ.
   3. ಬೋಳಾದುದು.

2. 2.

   1. (ಹೂವು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ) ಧರಿಸು.
   2. (ತಲೆ ಗೂದಲನ್ನು) ಗಂಟುಹಾಕು.
   3. ಮುಗಿ.
   4. ನಿವಾರಣೆಯಾಗು.
   5. ಇಲ್ಲವಾಗು.
   6. ಸಾಧ್ಯವಾಗು.
   7. ಸಾಯು.

3. 3.

   1. ತಲೆ ಗೂದಲು.
   2. ಕಟ್ಟು.
   3. ತುರುಬು.
   4. ತಲೆ.
   5. ಕಿರೀಟ.
   6. ತುದಿ.
   7. ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತೆರಡು ಸೇರು ಧಾನ್ಯದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ.
   8. 8 ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತೆರಡು ಸೇರಿನ ಅಳತೆಯ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿ ಕಟ್ಟುವ ಹುಲ್ಲಿನ ಚೀಲ.
   9. ಮೂಟೆ.
   10. ಕೊನೆ.
   11. ಬಳೆಯ ಆಕಾ

ಅಲರ್ ನಿಘಂಟು (ವಿ. ಕೃಷ್ಣ)

1. 1.
   noun

   = ಮುಂಡಿಗೆ3.

2. 2.
   noun

   the plant Alocasia macrorrhiza of Araceae family.

3. 3.
   verb

   to wear (flowers in the hair).

4. 4.
   noun

   hair growing on the scalp.

5. 5.
   noun

   that which is bald or shaven.

6. 6.
   noun

   a tree the branches of which are cut off.

7. 7.
   noun

   the condition of being tied.

8. 8.
   verb

   to tie the hair into a knot.

9. 9.
   noun

   the tree Memecylon umbellatum ( = M. edule) of Melastomataceae family; iron wood tree.

10. 10.
    verb

    to come to an end; to be over; to end.

11. 11.
    noun

    a hornless or anterless animal.

12. 12.
    noun

    a knotted hair on the head.

13. 13.
    noun

    the thistle plant Sphaeranthus indicus of Asteraceae family.

14. 14.
    noun

    the head.

15. 15.
    verb

    to be removed or warded off; to get averted.

16. 16.
    noun

    a man whose occupation is cutting hair, shaving and trimming beards etc.; a barber.

17. 17.
    noun

    a crown, a roya headgear.

18. 18.
    verb

    to be wiped, erased out; to perish.

19. 19.
    noun

    the plant Commiphora myrrha ( = Bolsamodendron myrrha) of Burseraceae family.

20. 20.
    noun

    the highest point, part or elevation; top or apex; summit.

21. 21.
    noun

    a man who has taken up sanyāsa, (the state of rejecting all worldly possessions) and has shaven his head.

22. 22.
    verb

    to cease to live; to come to the end of one's life; to die.

23. 23.
    noun

    a measure of about forty two seers of grain.

24. 24.
    verb

    to be or become posible or feasible.

25. 25.
    noun

    a wooden pestle, not having metal rings at the ends.

26. 26.
    noun

    a container main of straw that can hold forty two seers of grain.

27. 27.
    noun

    a bundle; a bale.

28. 28.
    noun

    the fact of terminating or being terminated; termination; conclusion; end.

29. 29.
    noun

    an amulet in the form of an armlet tied to the upper arm.

30. 30.
    noun

    a problem or puzzle in the form of a question, statement, etc. so formulated that some ingenuity is required to solve or answer it; a conundrum; a riddle.

31. 31.
    noun

    (pros.) a syllable at the end of a line, where the flow is paused.

32. 32.
    noun

    ಮುಡಿಬಿಡು muḍi biḍu to leave the (long) hair without being braided or knotted; 2. to allow the hair to grow till it is shaved at the temple of a deity or at a pilgramage centre, as per the vow taken; ಮುಡಿ ಕೊಡಿಸು muḍi koḍisu to take a vow that a persons hair would be shaved or to get it shaven as per the vow already taken, at the temple of a deity or at a pilgramage centre; ಮುಡಿಕೊಡು muḍi koḍu to get one's head shaved or to get it shaved as per the vow already taken, at the temple of a deity or at a pilgramage centre; ಮುಡಿಗಂಟು muḍi gaṇṭu a knot tied tightly or in a complicated manner.

ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ನಿಘಂಟು

1. 1.
   1.

   to bind or tie the hair; to fasten or set in the hair of the head, as flowers, etc. (ಕೇಶಬನ್ದನ Śmd. Dh.; Śm. 92; My.; Abh. P. 9, 178; Bp. 5, 28; J. 11, 37; 18, 25; Tu.; T., M.; T., M. also: to knot, put a knot). [ಮುಡಿಯಲ್ ಪೂಮಾಲೈಯನೋಗಡಿಸದೈ ಕುಡುವಮರಿ ಕಲ್ಪಲತೈಯನೈ ಪೋಲ್ತಳ್ Ap. 7, 11]; (Cpr. 6, 86 va.). ಪೂವಂ ಮುಡಿದಂ (Śmd. 156). ಚೈಣ್ದಿಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಡಿದ ಹೂ (ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಕ Hlā.). ಮಣ್ಡೈಯಲಿ ಮುಡಿವ ಹೂಚವುರಿಗಳು (ಶೀರ್ಷಕ Mr. 334). ಮಣ್ಡೈಯೌಳು ಮುಡಿದ ಪೂಸರ (ನಿರ್ಯೂಹ Si. 466). ಹೇನು ಬಲ್ಲುದೈ ಮುಡಿದ ಹೂವಿನಾ ಪರಿಮಳವ? (Dp. 76). ನಾಗಸಮ್ಪಿಗೇ ಮುಡಿಯಬೇಕಾದರೈ ನಾರು ಯಾಕೈ? (Prv.). see Si. 230.

2. 2.
   2.

   = ಮುಡು 2, (ಮೂಟೈ, ಮೂಡೈ) a knot or bundle of the hair of the head (of males or females, which when tucked, forms the tur̤ubu, My.; Tu., T., M.; Te.: a knot); a braid of hair, hair twisted into a single unornamented braid and allowed to fall on the back (ವೇಣಿ, ಧಮ್ಮಿಲ್ಲ, ಕುನ್ತಲ, ಕವರಿ Hlā.). [ಪೈರಪರಗನನ್ತೈ ಪರಿ ತೈರೈ ಮುಡಿ ಬಿಟ್ಟಿಳಲೈ ನಡು ನಡುಗೈ Pb. 2, 24; Ap. 4, 41 va.; Cv. 1250]. ಮುಡಿಯ ಮೇಗಣ ಮುತ್ತಿನ ಸೈಣ್ಡು (ವಾಲಪಾಶ್ಯೈ, ಪಾರಿತಥ್ಯೈ Nr.). ಮುಡಿಗಿಕ್ಕಿದಂ (Śmd. 63). see Cpr. 7, 77. 113. 144; Bp. 5, 28; 11, 41; 29, 3; 52, 39; J. 2, 9; 6, 12; 10, 50; 11, 10. 19. ಅಡ್ಡ-, ಕಟ್ಟು-, ಜಡೈ-, ರ್ಪೈ-, ಬಲ್-,etc. 2, a growth of hair on the head, left unshaven on account of a vow to an idol (My.). 3, an oval bundle formed of layers of straw, etc., containing grain, etc; 42 seers. (Tu., T., M.; Mhr. ಮುಡಾ, ಮುಡೀ) 4, a hollow ring of brass or silver in which certain herbs are inclosed, worn on the upper arm and used as an inferior charm (My.). ತಡೇ ಕಟ್ಟುವವನ ಮುನ್ದೈ ಮುಡಿಯೇನು? (Prv.). 5, a kind of crown for idols (My.). — ಮುಡಿ ಕಟ್ಟು. 1. to tie up in a bundle of straw (as grain, seeds, etc., for which a buṭṭi is required). ಮುಡಿಕಟ್ಟಿ ಆಯಿತು. ಬುಟ್ಟಿ ಕೌಣ್ಡು ಬಾ! (Prvs.). — ಮುಡಿಕಟ್ಟು. 2. = ಮುಡಿಗಟ್ಟು hair ornamented and braided round the head, etc. (ಮೌಲಿ Nr.). — ಮುಡಿಗಟ್ಟು. = ಮುಡಿಕಟ್ಟು 2. (Grj. 6, 56 va.). — ಮುಡಿಗಮ್ಪು. -ಕಮ್ಪು. the smeli of a muḍi of hair (Rśv. 4, 2; 4, 14 va.). — ಮುಡಿಗೈಣಸು. a climbing plant, the West Indian yam, Dioscorea alata Lin. (St. & Pl.). — ಮುಡಿದಲೈ, -ತಲೈ. a head with a knot of hair (Bp. 27, 38). — ಮುಡಿದರೈ. -ತೈರೈ. an opened, loose bundle of hair (Rām. 6, 51, 93). — ಮುಡಿಬಳೈ, = ಮುಡಿ No. 4. (My.). — ಮುಡಿವಣಿ. -ಮಣಿ. a gem for the hair-muḍi (G. 417). — ಮುಡಿವಾಳ. -ಬಾಳ. a kind of perfume or fragrant grass, Andropogon schoenanthus Lin. (ಬಾಲ, ಹ್ರೀವೇರ, ವರ್ಹಿಷ್ಠ, ಕೇಶಾಮ್ಬುನಾಮ Nr.; ಬಾಲ Mr. 131; ವಾಳ Śm. 27; J. 3, 30). ಮುಡಿವಾಳ ಲಾಮಂಚಗಳ ಬೇರ್ಗಳ್ (J. 3, 36). 2, = ಲಾವಂಚ (St. & Pl.). — ಮುಡಿವಿಕ್ಕು. -ಪಿಕ್ಕು. to comb the (loose) hair-knot (Cpr. 6, 86 va.). — ಮುಡಿವಿಡಿ. -ಪಿಡಿ. to lay hold of the hair-knot (V. 4, 6). 2, ruin to happen (4, 6; see ಮುಡಿ 4). — ಮುಡಿವೂ. -ಪೂ. flowers of a hair-knot (J. 11, 19).

3. 3.
   3.

   (= ಮುಗಿ No. 4). to end, to come to an end, to become extinct (ನಿರ್ವಹಣ Śmd. Dh.; Śm. 92; T., M. ಮುಡಿ; to come to an end, become extinct; T. ಮುಂಜು = ಮುಡಿ,& to die; ಮೂ, to end = ಮುಗಿ, & to grow old = ಮುಪ್ಪಾಗು, see ಮುದು 1; ಮು್ರು to end = ಮುಡಿ; to grow ripe; ಮುರ್ರು end; M. ಮುಡಿಪ್ಪು destruction; cf. ಮುದು 1).

4. 4.
   4.

   end, ruin, destruction (J. 2, 9; 33, 14). see ಆಡಿ-; ಮುಡಿವಿಡಿ No. 2.

5. 5.
   5.

   = ಮುಡ 1, etc. touching, etc. — ಮುಡಿಚಟ್ಟು. = ಮುಟ್ಟುಚೈಟ್ಟು etc. (My.). ಹೈತ್ತ ಮುಡಿಚಟ್ಟಿನಿನ್ದ ಅಪವಿತ್ರವಾಗಿರುವ ವಠಾರ (ಅರಿಷ್ಟ, ಸೂತಿಕಾಗೃಹ Si. 108).

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು (Učida & Rajapurohit)

1. 1.
   n.

   (plant) a kind of yam with very broad leaves (Hav.)

2. 2.
   vt.

   (knot) 1 to bind or tie 《the hair》 2 to fasten or set 《as flowers, etc.》in the hair of the head ű ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ಮುಡಿಯುವುದು ಈ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಪದ್ಧತಿ. It is a practise in south India to set flowers in the hair. n. 1 (knot) knot of hair on the head Ĺ 2 (body) hair on the head ű ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿವರೆಗೆ from the hair of the head to the bottom of the feet 3 (mass) bundle of about 40 kg. rice in straw of paddy

3. 3.
   vi.

   1 (end) to end, to come to an end, to become extinct 2 (death) to die, to pass away n. (end) end, ruin, destruction