ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಕೇಳಿಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಕೂಗು ಎಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯವರು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಅದನ್ನ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಂಪು ಪುಸ್ತಕ (ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಬಣ್ಣ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗನ ಲಿಟ್ಲ್ ರೆಡ್ ಬುಕ್ ಮಾದರಿ..!) ಹಿಡಿದು ಓಡಾಡುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರುಗಳು ಮರೆತುಹೋಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಚುನಾಯಿತ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಹೇರುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಸುಕಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರುವವರೆಗೂ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮಾತ್ರವೇ..! ತಾ ಕಳ್ಳ ಪರರ ನಂಬ ಎಂಬ ಗಾದೆಯಂತೆ ಬೇರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನುವ ಭಯವನ್ನು ವಿನಾಕಾರಣ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತೆ ಇಟ್ಟು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದರೆಂದು ತಿಳಿಯೊಣ.

1975 ರ ಜೂನ್ 25 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಭದ್ರ ಹಾಗೂ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯವೊಂದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ"ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನದ 352 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವು ಸುದೀರ್ಘ 21 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ (ಮಾರ್ಚ್ 21, 1977 ರವರೆಗೆ) ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸ.

ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಲು ಮೂಲ ಕಾರಣ ಆ ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮದ ಕೇಸ್..

ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬೇರುಗಳು ಅಡಗಿರುವುದು 1971 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ರಾಯ್‌ಬರೇಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋತಿದ್ದ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರಾಂಗ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.

12 ಜೂನ್ 1975 ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಗಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಯ್ಕೆ ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಮುಂದಿನ 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದಂತೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿತು. ಇಂದಿರಾ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಜೂನ್ 24 ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು, ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಈ ಆದೇಶವು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಅಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಫಲತೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಂತ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆದೇ ಇತ್ತು.

ಜೆಪಿ ಚಳವಳಿ: ಹಿರಿಯ ಗಾಂಧಿವಾದಿ ನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ (JP) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಂದೋಲನ ನಡೆದಿತ್ತು. ಜೆಪಿಯವರು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ"ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿ, ಜೂನ್ 25 ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ರಾಮಲೀಲಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರ‍್ಯಾಲಿ ನಡೆಸಿ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.

ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರ: 1971 ರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಯುದ್ಧದ ವೆಚ್ಚ, ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತ್ತು. ಇದರ ನಡುವೆ 1974 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೈಲ್ವೆ ಮುಷ್ಕರ ಇಡೀ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು, ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು "ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿ"ಯ ಕುಂಟು ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ದೇಶವನ್ನು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿಷೇಧ

ಜೂನ್ 25 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್, ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ, ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ, ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನು ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಜೈಲಿಗಟ್ಟಲಾಯಿತು.

ಸರ್ಕಾರವು ಮಿಸಾ (MISA - Maintenance of Internal Security Act) ಎಂಬ ಕರಾಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಯಾವುದೇ ವಾರಂಟ್ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ (RSS) ಮತ್ತು ಜಮಾತ್-ಎ-ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ 26 ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಿದ ಪ್ರೆಸ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ 25 ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯೇ ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಚೇರಿಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜನರ ಕೈ ಸೇರಲಿಲ್ಲ.

ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಬೇಕಿದ್ದರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮುದ್ರೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯ (Editorial) ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ದಾಖಲಿಸಿದವು.

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹರಣ

ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಮುಖ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುತ್ರ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು:

ಬಲವಂತದ ಸಂತಾನಹರಣ: ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಡವರು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಅವಿವಾಹಿತರನ್ನು ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಂದು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಸಬಂದಿ (Vasectomy) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ತುರ್ಕ್ಮಾನ್ ಗೇಟ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ: ದೆಹಲಿಯ ಸುಂದರೀಕರಣದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಗುಡಿಸಲುಗಳನ್ನು ಬುಲ್ಡೋಜರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನಿರಪರಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದರು.

ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಿಗುವ 'ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು' ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೊಲೀಸರ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ನಾಗರಿಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನೆರಳು

ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೂ ತಟ್ಟಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ, ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ, ಜೆ.ಎಚ್. ಪಟೇಲ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಠಿಣ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ನಾಯಕರು ಭೂಗತರಾಗಿ (Underground) ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.

ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ: ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು

ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಡ್ಡಿಬಾರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಇಂದಿರಾ ಸರ್ಕಾರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನೇ ತಿರುಚಿತು. 39 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪೂರ್ವಾನ್ವಯವಾಗಿ (Retrospectively) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಇನ್ನು 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತಂದು ಲೋಕಸಭೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು 5 ರಿಂದ 6 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಮರ್ಶಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ "ಮಿನಿ ಸಂವಿಧಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂವಿಧಾನವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರ್ ನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ:

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಳಗಿದ್ದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೇ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇದನ್ನು ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ, "ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಟ್ಲರ್ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಬಂದು ವೈಮರ್ ಸಂವಿಧಾನದ 48ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದ" ಎಂದು ಹೋಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಸುಕಿದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಫ್ಯಾಸಿಸಂ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆ

ಯಾವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮತದಾರರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. 1977 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 1977 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಧೂಳೀಪಟವಾಯಿತು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಇಬ್ಬರೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ "ಜನತಾ ಪಕ್ಷ"ದ ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು 43 ಮತ್ತು 44 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತಂದು, ಇಂದಿರಾ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಇನ್ಮುಂದೆ ಕೇವಲ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಬಹುದು, ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಲ್ಲ" ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ರಚನೆಯಾದ ಷಾ ಕಮಿಷನ್ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು.

1975 ರ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಕರಾಳ ದಿನಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಆಡಳಿತಗಾರರು ಎಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಇತಿಹಾಸ ಸಾರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು 1975 ರ ಇತಿಹಾಸ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪಾಠ.

-ಕಿರಣ್ ಬಿ