ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಮಹತ್ವ ಅನನ್ಯವಾದುದು. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಲದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಶರಣರ ಅನುಭವದ ನುಡಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. ತಾಳೆಗರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ, ಧೂಳು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆ ಶರಣರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕೈಗಿಟ್ಟ ಮಹಾಚೇತನವೇ ಫಕೀರಪ್ಪ ಗುರುಬಸಪ್ಪ ಹಳಕಟ್ಟಿ. ಇಂದು (ಜುಲೈ ೨) ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನದ ಜನ್ಮದಿನ. ಈ ಸುದಿನದಂದು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಚನಗಳ ಶೋಧದತ್ತ...

ಬಿಜಾಪುರದಂಥ ಧೂಳಿನ ನಗರಿಯನ್ನು ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ವಕೀಲರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದವರು. ಕೋರ್ಟು, ಕಕ್ಷಿದಾರರ ನಡುವೆ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ತುಡಿಯಿತು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು, ಈ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವು ಮಠಗಳ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಪಣತೊಟ್ಟರು.

ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಹುಡುಕಾಟ: ಒಂದು ಸಾಹಸಯಾತ್ರೆ

ಅವರ ವಚನ ಶೋಧದ ಹಾದಿ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿ-ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆದು, ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳ ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ, ಕೀಟಗಳು ತಿಂದಿದ್ದ ತಾಳೆಗರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಸಣ್ಣ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕರು ಕಸವೆಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಎಸೆದಿದ್ದ ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಜ್ಞಾನದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. ಧೂಳು, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನೂರಾರು ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡುವ ಭಗೀರಥ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದರು.

ಮನೆ ಮಾರಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ತ್ಯಾಗಮಯಿ

ಕೇವಲ ವಚನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಸಾಲದಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತರಲು ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಹಿಂದೆ-ಮುಂದೆ ನೋಡದೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನೇ ಮಾರಿದರು! ಹಾಗೆ ಬಂದ ಹಣದಲ್ಲಿ 'ಹಿತಚಿಂತಕ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್' ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಚನಗಳ ಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು, ಜನರ ಅಸಡ್ಡೆ ಹಾಗೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ಧೃತಿಗೆಡದೆ 'ಶಿವಾನುಭವ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಚನಗಳ ತತ್ವವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಕಾಲಾತೀತ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ

ಇಂದು ನಾವು ಬಸವಣ್ಣ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮುಂತಾದ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಓದುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣ ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿ. ಅವರ ಈ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕ ಅವರನ್ನು "ವಚನ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರೆದು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ೧೯೩೩ ರ ಬೆಳಗಾವಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಗೌರವವೂ ಇವರಿಗೆ ಒಲಿಯಿತು.

ಜನ್ಮ ದಿನದ ಸಾರ್ಥಕ ಸ್ಮರಣೆ

ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಅಂದಿನ ಶರಣರ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೂ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇಮುವೆ. ತಮ್ಮ ಸುಖ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ಈ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಕೇವಲ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೆನೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವರು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದ ವಚನಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಜನ್ಮದಿನದ ಕಾಣಿಕೆ. ಆ ಮಹಾ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಪ್ರಣಾಮಗಳು.

✍️ ಕಿರಣ್ ಬಿ