ದೇಶ ಭಕ್ತಿಯ ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನೇ ತಾವು ಆಹುತಿ ನೀಡಿದ ವೀರ ಸೇನಾನಿಯ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ:

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿದಾಗ, 1857ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯೆಂಬ ಮಹಾಸಂಗ್ರಾಮವು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಸ್ಯದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕಳಚಲು ಭಾರತೀಯರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರನೇ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ. ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನದಂದು ಅವರ ತ್ಯಾಗ, ಬಲಿದಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಜುಲೈ 19, 1827 ರಂದು ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಲ್ಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ನಗ್ವಾ' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಯೌವನದ ಹುರುಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರು 1849ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ, ಬಂಗಾಳದ 34ನೇ ನೇಟಿವ್ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ತುಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

ದಂಗೆಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಆ 'ಹೊಸ ಆಯುಧ'. 1850ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ 'ಎನ್‌ಫೀಲ್ಡ್' (Enfield P-53) ರೈಫಲ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ರೈಫಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ತೋಟಾಗಳಿಗೆ ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸವರಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತೆ ಹಬ್ಬಿತು. ತೋಟಾಗಳನ್ನು ರೈಫಲ್‌ಗೆ ತುಂಬುವ ಮುನ್ನ ಸೈನಿಕರು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ತೆಗೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಹಸು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಉಭಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡಿತು. ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಸಿಂಹ ಮಾರ್ಚ್ 29, 1857. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್ ಸೇನಾ ನೆಲೆ. ಹೊಸ ತೋಟಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ, ಪೆರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕೋವಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಹಿರಂಗ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಮುಂದಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಬಾಗ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಜೆಂಟ್-ಮೇಜರ್ ಹ್ಯೂಸನ್ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ, ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಭೀಕರವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಶೇಖ್ ಪಾಲ್ಟು ಎಂಬ ಸಿಪಾಯಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರ ಯಾವ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರೂ ಪಾಂಡೆಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಕೋವಿಯಿಂದಲೇ ಎದೆಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.

ಅಮರ ಬಲಿದಾನ

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಪಾಂಡೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 1857 ರಂದು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲು ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪಾಂಡೆಯವರ ಪರವಾಗಿ ಇತರ ಸೈನಿಕರು ದಂಗೆ ಏಳಬಹುದೆಂಬ ತೀವ್ರ ಭೀತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿಗದಿತ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 1857 ರಂದು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ನೇಣಿಗೇರಿಸಿದರು.

ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಗೌರವ

ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆಯವರ ಈ ಬಲಿದಾನವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಮೇ 10, 1857 ರಂದು ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡ ಈ ಕಿಚ್ಚು, ಭಾರತದ "ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ"ವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು. ಅವರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ "ಶಹೀದ್ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ ಮಹಾ ಉದ್ಯಾನ"ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1984ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರವಿರುವ ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ ಈ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರ ಸೇನಾನಿಯ ತ್ಯಾಗ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಆ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಶತಕೋಟಿ ನಮನಗಳು.

-ಕಿರಣ್ ಬಿ