ಯಾರಿದು?

ಹರಿ! ನೀವು ತೋರಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರ ಪುರುಷಾಮೃಗ! ಇದರ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷಾಮೃಗ, ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ, ಅರ್ಧ ಪುರುಷ ಅರ್ಧ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹದ ಜೀವಿ. ಮಹಾಶಿವಭಕ್ತ. ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಟಿರನು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಭೀಮನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೀಮನಿಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ಸಿಕ್ಕಿ, ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ತನ್ನ ಬಾಲದ ಮೂರು ಕೂದಲನ್ನು ನೀಡಿ, ಒಂದೊಂದು ಕೂದಲನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಸೆದಾಗ ಹತ್ತುಸಾವಿರದ ಲಿಂಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭೀಮನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪುರುಷಾಮೃಗ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಭೀಮನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಬೇಕು. ಪುರುಷಾಮೃಗದ ಕೈಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ಓಡಬೇಕು. ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ತವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಿನ್ನುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭೀಮನಿಗೆ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸ! ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭೀಮ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓಡುತ್ತಾ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆಯೇ ಪುರುಷಾಮೃಗವಿದ್ದು, ಇನ್ನೇನು ಭೀಮನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟು ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೇ ಭೀಮನು ಹನುಮಂತನು ನೀಡಿದ ಮೂರು ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೂದಲನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾಮೃಗದ ನಡುವೆ ೧೦,೦೦೦ ಲಿಂಗಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡಕೂಡಲೇ ಪುರುಷಾಮೃಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿಪೂರಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ೧೦,೦೦೦ ಲಿಂಗಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಓಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಲ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯ ಸಲವೂ ಭೀಮನು ಹನುಮಂತನ ಬಾಲದ ಕೂದಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿ, ತಾನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ತದ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಭೀಮನು ಇಂದಪ್ರಸ್ತದ ಸರಹದ್ದಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಭೀಮನಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಭೀಮನ ದೇಹಪೂರ್ಣ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ತವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಭೀಮನನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಕಾರಣ ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಯುಧಿಷ್ಟಿರ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಯುಧಿಷ್ಟಿರನನನ್ನು ನ್ಯಾಯ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಭೀಮನ ಕಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಭೀಮನ ಉಳಿದ ದೇಹ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಭೀಮನ ಕಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮಜನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೆಚ್ಚಿ, ಪುರುಷಾಮೃಗವು ಭೀಮನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪುರುಷಾಮೃಗದ ಚಿತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಪರೂಪವಾದ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಪುರುಷಾಮೃಗದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಬನವಾಸಿಯ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾನು ಪುರುಷಾಮೃಗದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಆನಂತರ ಯಾವುದೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟರೆ, ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಬನವಾಸಿಯಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷಾಮೃಗದ ಕಥೆ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು "ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ನನಗೆ ಸಮಂಜಸವೆನಿಸಿಲ್ಲ; ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. - ನಾಸೋ

ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಿಲ್ಪ! ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಚಿತ್ರ ಹಾಕಿ ನಮ್ಮ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿದ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್ ಅವರಿಗೂ, ಕುತೂಹಲ ತಣಿಸಿದ ನಾಸೋ ಅವರಿಗೂ ಹಾಗೂ ಬನವಾಸಿಯ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವಿಜಯ್ ಪೈ ಅವರಿಗೂ ಅನೇಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಸ್ಫಿನ್ಕ್ಸ್ ನ ಬದಲು ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೆಂಟಾರ್ ಗಳು ಪುರುಷಾಮೃಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಲಿಕೆ ಎನ್ನಿಸತ್ತೆ. http://en.wikipedia.org/wiki/Centaur ಶಾಮಲ

ಹರಿ, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ವಿಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ವಂದನೆಗಳು ವಿಜಯ್ ಹಾಕಿರುವ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದಾಗ ಸೋಮೇಶ್ವರರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿತು

ವಿಜಯ್ , ಇದು ಪರಶಿವನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಿಯೇ ಸರಿ.

ಪೈಗಳೇ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಅದು ನ೦ದಿಯಿರಬಹುದೆ೦ದು ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ತಾ೦ಡವ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ,ಮೃದ೦ಗವನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ನ೦ದಿಯ ಚಿತ್ರವಿರಬಹುದು.

ಋಷಿ ತುಂಬುರರು ಇರಬಹುದು. ನಾರದರು ಹಾಗು ತುಂಬುರರು ಯಾವಗಲೂ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಹಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.