ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದದ್ದು

ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮೊನ್ನೆ ತುಮಕೂರಿನಿಂದ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ತುಮಕೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಂತೆ. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲೂ ನೆಲದಲ್ಲೂ ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಪ್ರಫುಲ್ಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಜಾಸ್ತಿ ಬೇಕು. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುವುದು? ಹೀಗಾಗಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದ ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಿಗೆ ಅದೊಂದು ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ವಿಷಯ. ಬೆಳೆದದ್ದು ಒಂದು ಪಾವು ಆದರೂ ಸರಿ, ಸುದ್ದಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತೆ.

ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಒಬ್ಬರೇ ಅಲ್ಲ; ಅವರ ತೋಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ರೈತರು ಇಂತಹ ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕೈ ಹಾಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ತೀರದು. ಏಲಕ್ಕಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲ ಶುರುವಾದದ್ದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಬಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋದಿಂದ. ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆ ಶುರುವಾಗುವುದು ಮಳೆಯಿಂದಲ್ಲ, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಿಂದ.

ಆಗಲೂ ಅವರು ನನ್ನ ಬಳಿ ಈ ವಿಷಯ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಏಲಕ್ಕಿಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ — ಆದರೆ ಅದು ಮಲೆನಾಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನೀರಿನಂಶ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೆ. "ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಯಾಕೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು? ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆಯೂ ಬರುವಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನಾವು ಯಾಕೆ ಬೆಳೆಯಬಾರದು?" ಎಂದು ನಾನು ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದನ್ನು ಅವರೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟರು. ಉಚಿತ ಸಲಹೆ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಬೇಕು?

ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಯಾರ ಕಿವಿಗೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೇ ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮೊನ್ನೆಯ ಕಾಲ್ ಬಂದದ್ದು. "ಓ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದೆ! ಸೂಪರ್ ಆಗಿ ಇದೆ — ಇರಿ, ಫೋಟೋ ಕಳಿಸ್ತೀನಿ" ಎಂದು ಖುಷಿಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಎಷ್ಟು ಏಲಕ್ಕಿ ಆಯಿತು? ಯಾವ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದು? ಕಟಾವಿಗೆ ಬಂತೇ? — ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಏಲಕ್ಕಿ ಹೂವು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೂವಿನ ಫೋಟೋ ಬಂದರೆ ಫಸಲು ಬಂದಂತೆಯೇ ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ಹೊಸ ಕೃಷಿ ಸೂತ್ರ.

"ಇನ್ನು ನಾನು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದೇ ಬೇಡ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ಕಿಚಾಯಿಸಿದೆ. ಆಗ ಹೊರಬಂತು ಸತ್ಯ: "ಇಲ್ಲರೀ, ಜಾಸ್ತಿ ಏನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಗಿಡಗಳು ಒಣಗಿಯೇ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟವು. ನಾನು, ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರು ಎಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದೆವು. ಏಲಕ್ಕಿ ಬಂದಿದ್ದೇ ಒಂದು ಖುಷಿ" ಎಂದರು. "ಖರ್ಚು ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಫಸಲು ಗ್ರಾಮುಗಳಲ್ಲಿ, ಖುಷಿ ಮಾತ್ರ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ" ಎಂದು ಮತ್ತೆ ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರೂ ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟರು!

ನಮ್ಮ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ರೈತರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಹೊಸ ಐಡಿಯಾಗಳು ಬೇಕು. ಪದೇ ಪದೇ ಕೈಕೊಡುವ ಫಸಲು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೇ ಕದಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗಲೂ ನಾನು ಬಹುತೇಕ ರೈತರಿಗೆ ಹೇಳುವುದು ಒಂದೇ ವಿಷಯವನ್ನು — ಆಯಾ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೇ ಯಾಕೆ ಹಾಕಬಾರದು? ಈಗ ನೋಡಿ, ದುರ್ಗದ ಕಡೆಯ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರಮುಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ನಟ್ ಗ್ರಾಸ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಳೆ ಎಂದು ಕಿತ್ತು ಹಾಕುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರೈತರು ಸುಸ್ತೋ ಸುಸ್ತು. ಅತಿಬಲ (Abutilon indicum) ಕೂಡ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದನ್ನು ನಾವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಕಿತ್ತು ಹಾಕುತ್ತೇವೋ, ಅದನ್ನೇ ಗುಜರಾತ್‌ನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಕಲ್ಲ — ಆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಈಗ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ರೈತರು ಕೈ ಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಸೇಬು ಬೆಳೆದರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದರು, ಮಗದೊಬ್ಬರು ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆಯಲು ಹೋದರು ಎಂದೆಲ್ಲ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಮಡಿಕೇರಿಯ ಕಿತ್ತಳೆ ತಳಿಯನ್ನು ತಂದು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೋದರೆ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?

ಇದೇ ಅನುಭವ ನನಗೂ ಒಮ್ಮೆ ಆಯಿತು; ಧೂಪದ ಮರ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬರುವ ಮರ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದೆ. ಗಿಡ ಒಂದಡಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಏಳಲೇ ಇಲ್ಲ — ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ "ಬೆಪ್ಪ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದೀ?" ಎನ್ನುತ್ತ ನಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂದು ಅನುಮಾನ ಬರುವಷ್ಟು. ಲವಂಗದ ಕಥೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹಾಗೆಯೇ; ಆದರೆ ಅದರ ಅಗತ್ಯಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ — ನೀರಿನಂಶ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಲವಂಗದ ಗಿಡ ಮೇಲೆ ಏಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಣ ಹವೆ ಬೇಕು, ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತೇವ ಬೇಕು — ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಗಿಡಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಫಸಲು ಸಿಗುವಂತಹವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಇವತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಾನೇ ಮತ್ತೆ ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. "ಹೇ, ಪದ್ಮರಾಜು ಕೂಡ ಏಲಕ್ಕಿ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಕಣ್ರೀ, ನೋಡಿದ್ರಾ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದು ಮೆಡಲ್ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನಿನಂತೆ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಿ, ಅವರು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವರದಿಯನ್ನು ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತೆರೆದು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಓದಿದೆ.

ಜುಲೈ 31ರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಜೆ. ಪದ್ಮರಾಜು ಅವರ ವರದಿ — "ತೋವಿನಕೆರೆ | ಬಯಲುಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಕಂಪು: ಬಂಪರ್ ಫಸಲು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಅದರ ಕೆಳಗೆ "ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಕೃಷಿಕರ ವಿನೂತನ ಪ್ರಯತ್ನ" ಎಂಬ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ. ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಏಲಕ್ಕಿ, ಮೆಣಸು, ವೆನಿಲ್ಲಾ ಈಗ ಬಯಲುಸೀಮೆಯಲ್ಲೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ವರದಿಯ ಸಾರಾಂಶ. ವಾರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್ ಮೂಲಕ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ರೈತರೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನೂ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ನಮ್ಮೂರ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್ ಹಾಕುವುದಂತೂ ಆಗದ ಮಾತು; ಡ್ರಿಪ್ ಮೂಲಕ ಬಿಡುವ ನೀರಿಗೇ ಹಾಹಾಕಾರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್ ಹಾಕಿದರೆ, ಗಿಡ ನೆನೆಯುವ ಮೊದಲು ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಬತ್ತಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಕೋಕೋ ಬೆಳೆಯುವುದು, ವೆನಿಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಆಗದ ಮಾತು ಎಂದೇ ನಂಬಿದವನು ನಾನು. ಸುಮ್ಮನೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಕೈ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಆಮೇಲೆ ಆ ಗಾಯವನ್ನೇ ತೋರಿಸಿ ಅನುಭವ ಪಡೆದೆವು ಎಂದು ತೃಪ್ತಿ ಪಡುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಲೇಖನದ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಸಮೃದ್ಧ ಏಲಕ್ಕಿ ಗಿಡದ ಚಿತ್ರವಂತೂ ನಮ್ಮ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯದ್ದು ಎಂದು ನಂಬಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮರಾಜು ಅವರಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನೋಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ.

ಆದರೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಮ್ಮನಘಟ್ಟ ಶಂಕರಪ್ಪ ಹೇಳಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ನನಗೆ ಸೂಕ್ತ ಎನಿಸಿದವು. "ದಶಕದ ಹಿಂದೆ 100 ಏಲಕ್ಕಿ ಗಿಡ ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಫಸಲು ಬಂತು. ಹಣ್ಣಾದ ಏಲಕ್ಕಿ ಕಾಳು ಬಿಡಿಸುವುದು ಬಹಳ ಖರ್ಚಿನ ಕೆಲಸ. ಹಣ್ಣಾದ ಕೂಡಲೇ ಬಿಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ತಡವಾದರೆ ಚೀಮೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಆಗದಿದ್ದರಿಂದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದೆ" — ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು ತರುವ ವಿಷಯಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅರ್ಧ ಕೆಲಸ; ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ಇರುವುದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ — ಮತ್ತು ಅದು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

ತುಮಕೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೋರಾ ಹೋಬಳಿಯ ಸಂತೋಷ್ ಜಯದೇವ ಬ್ರಹ್ಮಸಂದ್ರ ಅವರ ಮಾತನ್ನೂ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ — "ತೆಂಗಿನ ತೋಟಕ್ಕಿಂತ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಈ ವರ್ಷದ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ತೆಂಗಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿನ ಏಲಕ್ಕಿ ಗಿಡಗಳು ಹಾಳಾಗಿವೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ನೀರುಣಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಏಲಕ್ಕಿ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬಹಳ ಜನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವೂ ಸತ್ಯವೇ.

ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಾದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು: ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಏಲಕ್ಕಿಯಿಂದಲೇ ₹6 ಲಕ್ಷ ಗಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸಂತೋಷ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ಲಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಮನಿಸಿ — ಅವರಿಂದಲೇ ಈ ವರ್ಷ ಗಿಡ ಹಾಳಾದ ವಿಷಯವೂ ಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಆರು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಈ ವರ್ಷದ ಒಣಗಿದ ಗಿಡಗಳು — ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಕಥೆಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು. ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾವು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನೇ.

ಹೀಗಾಗಿ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹರಸಾಹಸ ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ದುಡ್ಡು ಬಂತೆಂದು ಸಂಭ್ರಮ ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಗಳನ್ನೇ ವರ್ಷಾನುವರ್ಷ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಲ್ಲವೇ? ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?

(ಇದನ್ನು ಓದಿ ಸೀನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಮುಂದಿನ ಲೇಖನ ವೆನಿಲ್ಲಾ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ — ಎಂದು ನನ್ನ ಮಗಳು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು!)