ಇಂದು ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ. ಮಳೆಗಾಲದ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ — ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ, ದೇವಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ, ಹರಿಶಯನಿ, ಪದ್ಮ ಏಕಾದಶಿ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೇ ದಿನ ಆಷಾಢಿ ಏಕಾದಶಿ; ತೆಲುಗು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಲಿ (ಮೊದಲ) ಏಕಾದಶಿ. ಒಂದೇ ದಿನ, ಆದರೆ ದೇಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಣ್ಣ.

ಈ ದಿನದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಪನೆ/ನಂಬಿಕೆ ಆಸ್ತಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ: ಇಂದಿನಿಂದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು. ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಒರಗಿ, ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ಒರಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯೇ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ.

ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ಮಹತ್ವ — ದೇವರ ನಿದ್ರೆ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದ ಆರಂಭ

ಆಷಾಢದಿಂದ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದವರೆಗಿನ ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಮಳೆಗಾಲ. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮುಗಿದು ಬೆಳೆ ಮೊಳೆಯುವ ಕಾಲ; ನದಿ-ಹಳ್ಳಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಕಾಲ; ಪ್ರಯಾಣ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಕಾಲ. ಇಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಯುವ ವಿಷ್ಣುವೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಒರಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ — ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಮೆಲ್ಲನೆಯ, ಒಳಮುಖವಾದ ಋತುವಿನ ಪ್ರತೀಕವೇ ಆಗಿದೆ.

ವಿಷ್ಣು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಂದು — ಅದೇ ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿ ಅಥವಾ ಉತ್ಥಾನ ಏಕಾದಶಿ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಮುಗಿದು, ಮದುವೆ-ಮುಂಜಿ ಮುಂತಾದ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ ಒಂದು ಬಾಗಿಲು — ಒಳಮುಖವಾದ, ಸಂಯಮದ, ಸಾಧನೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯುವ ದಿನ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಸಾಧುಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಧ್ಯಯನ, ತಪಸ್ಸು, ಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಗೃಹಸ್ಥರೂ ಆಹಾರ-ಆಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮ ತೋರುತ್ತಾರೆ — ಕೆಲವರು ಈ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಒಂದೊಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ವ್ರತ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಂಢರಪುರದ ವಾರಿ — ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಭಕ್ತಿಯ ಮಹಾಪೂರ

ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತ, ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುವುದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ. ಚಂದ್ರಭಾಗಾ (ಭೀಮಾ) ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಿಠ್ಠಲ (ವಿಠೋಬ, ಪಾಂಡುರಂಗ) ದೇವರ ದೇಗುಲವೇ ಈ ದಿನದ ಕೇಂದ್ರ. ವಿಠ್ಠಲ ವಿಷ್ಣುವಿನ — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ — ರೂಪ; ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು, ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಆ ಸರಳ ಮೂರ್ತಿ. ಜೊತೆಗೆ ರಖುಮಾಯಿ (ರುಕ್ಮಿಣಿ).

ಆಷಾಢಿ ಏಕಾದಶಿಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ವಾರಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಳಂದಿಯಿಂದ ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪಾದುಕೆಗಳ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ, ದೇಹುವಿನಿಂದ ಸಂತ ತುಕಾರಾಮರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ — ಹೀಗೆ ಸಂತರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಢರಪುರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನೇ ವಾರಕರಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ — "ವಾರಿ" ಮಾಡುವವರು, ಅಂದರೆ ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತಪ್ಪದೆ ಮಾಡುವವರು.

ಈ ನಡಿಗೆ ಬರೀ ಪ್ರಯಾಣವಲ್ಲ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಾಳ, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಭಗವಾ ಬಾವುಟ, ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ. "ವಿಠ್ಠಲ್ ವಿಠ್ಠಲ್", "ಜ್ಞಾನಬಾ-ತುಕಾರಾಮ್" ಎಂಬ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತ ನಡೆಯುವುದು. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಭಂಗಗಳ ಗಾನ — ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ, ನಾಮದೇವ, ಏಕನಾಥ, ತುಕಾರಾಮ, ಜನಾಬಾಯಿ, ಚೋಖಾಮೇಳ ಮುಂತಾದ ಸಂತರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ರಚಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು. ದಿಂಡಿ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ-ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜಾತಿ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಬಡತನದ ಗೆರೆಗಳೆಲ್ಲ ಈ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ — ಎಲ್ಲರೂ ವಿಠ್ಠಲನ ಮಕ್ಕಳು ಎಂಬ ಭಾವನೆ.

ಏಕಾದಶಿಯ ಬೆಳಗು - ಚಂದ್ರಭಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ವಿಠ್ಠಲನ ದರ್ಶನ. ಇದು ಭಾರತದ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ — ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಆ ಮಹಾ ಚಳವಳಿಯ — ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆ

ಪಂಢರಪುರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರ; ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಭಕ್ತಿಗೂ ವಿಠ್ಠಲನಿಗೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ. ನಮ್ಮ ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಪುರಂದರದಾಸರು ತಮ್ಮ ಸಾವಿರಾರು ಕೀರ್ತನೆಗಳಿಗೆ "ಪುರಂದರ ವಿಠಲ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತವನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು; ವಿಜಯದಾಸರು "ವಿಜಯ ವಿಠಲ", ಗೋಪಾಲದಾಸರು "ಗೋಪಾಲ ವಿಠಲ" — ಹೀಗೆ ದಾಸಶ್ರೇಷ್ಠರ ಅಂಕಿತಗಳಲ್ಲೇ ವಿಠಲ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. "ವಿಠಲ" ಎಂಬ ಆ ಒಂದೇ ಪದ ಕನ್ನಡ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ.

ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ. ಒಂದೆಡೆ ಮಳೆ, ಗಾಳಿ; ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನವವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಇರುವ, ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಪದ್ಧತಿ. ಇದೂ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದ ಸಂಯಮದ ಭಾವನೆಗೇ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಷಾಢದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ, ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಜಾತ್ರೆಗಳೂ ಈ ತಿಂಗಳ ವಿಶೇಷ.

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿ — ಒಂದೇ ದಿನ, ಹಲವು ರೂಪ

  • ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ: ಪಂಢರಪುರದ ವಾರಿ, ವಿಠ್ಠಲ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ದಿನ.

  • ಆಂಧ್ರ-ತೆಲಂಗಾಣ: "ತೊಲಿ ಏಕಾದಶಿ" — ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಏಕಾದಶಿ ಎಂಬ ಭಾವ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತದ ಆರಂಭ.

  • ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವೈಷ್ಣವ ದೇಗುಲಗಳು: ತಿರುಪತಿ, ಶ್ರೀರಂಗಂ ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ, ಉಪವಾಸ.

  • ಉತ್ತರ ಭಾರತ: ದೇವಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶದಂಥ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದ ಕಥಾ-ಪ್ರವಚನ, ಭಜನೆ.

  • ಎಲ್ಲೆಡೆ: ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮ, ಏಕಾದಶಿ ಉಪವಾಸ, ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ — ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಳೆ.

ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಆಚರಣೆ

ಏಕಾದಶಿ ಎಂದರೆ ಉಪವಾಸದ ದಿನ. ಅನ್ನ-ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಣ್ಣು-ಹಾಲು-ಸಾಬಕ್ಕಿ (ಸಾಬೂದಾನ) ಮುಂತಾದ ಫಲಾಹಾರದಲ್ಲಿ ದಿನ ಕಳೆಯುವ ಪದ್ಧತಿ. ಕೆಲವರು ನಿರಾಹಾರ ವ್ರತ; ಕೆಲವರು ಒಂದೇ ಹೊತ್ತು. ಈ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವಿದೆ — ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಕುಂದುವ ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಗುರ ಆಹಾರ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಹಿತ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆ, ದೀಪ, ಭಜನೆ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ — ದೇವರು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವ ಮುನ್ನ ಭಕ್ತರು ಎಚ್ಚರವಾಗಿ ಆತನ ನಾಮ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯದ್ದು ಹಲವು!

ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, "ಮಳೆಗಾಲದ ವಿರಾಮ" ಮತ್ತು "ಮಲಗುವ-ಮತ್ತೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ದೇವರು" ಎಂಬ ಈ ಎರಡು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವುಗಳ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. (ಇವು ಒಂದೇ ಹಬ್ಬದ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸಮಾನ ಅನುಭವದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಾಮ್ಯಗಳು.)

ಬೌದ್ಧರ "ವಸ್ಸ" (ಮಳೆಗಾಲದ ಧ್ಯಾನ ಶಿಬಿರ): ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಮಳೆಗಾಲದ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಒಂದೇ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಪ್ರಯಾಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಧ್ಯಾನ-ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದ ಜೊತೆಗಿನ ಈ ಸಾಮ್ಯ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ — ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಭಾರತೀಯ ಮಳೆಗಾಲದ ಲಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಜೈನರ ಚಾತುರ್ಮಾಸ (ಚೌಮಾಸ): ಜೈನ ಸಾಧು-ಸಾಧ್ವಿಯರೂ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಒಂದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ — ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಿದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದೀತು ಎಂಬ ಅಹಿಂಸೆಯ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಪರ್ಯುಷಣ ಪರ್ವ.

ಮಲಗುವ-ಮತ್ತೆ ಏಳುವ ದೇವರುಗಳು — ದೂರದ ನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ: ಋತುಗಳ ಜೊತೆ ಮರೆಯಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮರಳುವ ದೇವರ ಕಲ್ಪನೆ ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇದೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಒಸೈರಿಸ್ ಸತ್ತು ಮತ್ತೆ ಬದುಕುವ ದೇವ; ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾದ ತಮ್ಮುಜ್ (ದುಮುಜಿ) ವರ್ಷದ ಅರ್ಧಕಾಲ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗುವವ; ಗ್ರೀಕರ ಪರ್ಸೆಫೊನಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭೂಮಿಯಡಿ ಮರೆಯಾಗಿ, ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ಬೆಳೆ ಚಿಗುರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಥೆ; ನಾರ್ಸ್ ಜನಾಂಗದ ಬಾಲ್ಡರ್. ಇವೆಲ್ಲ ಬೇರೆಬೇರೆ ಖಂಡಗಳ, ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಾಲದ ಕಥೆಗಳಾದರೂ, ಆಳದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಬೇರುಗಳು — ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾವು-ಚಿಗುರುಗಳ ಚಕ್ರ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ-ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಿಯಮ.

ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಮಹಾಯಾತ್ರೆ: ಪಂಢರಪುರದ ವಾರಿಯಂತೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಭಕ್ತಿಯಾತ್ರೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಇವೆ — ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಕಮೀನೊ ದೆ ಸಾಂತಿಯಾಗೊ, ಮೆಕ್ಕಾದ ಹಜ್. ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆದು, ಹಾಡಿ, ಒಂದಾಗುವ ಈ ಅನುಭವ ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ವಿರಮಿಸುವುದೂ ಪವಿತ್ರವೇ. ದೇವರೇ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಒಳಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೀಜ ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಓಡುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಈ ನಿಧಾನ, ಈ ಸಂಯಮ, ಒಳನೋಟದ ಕಾಲ — ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ದತ್ತ ಬ್ರೇಕ್.

ಪಂಢರಪುರದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುವ ವಾರಕರಿ, ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು, ಬೆಳೆ ಚಿಗುರುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುವ ಗ್ರೀಕ ರೈತ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇವರ ಹೆಸರಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಬಾರದೆ ಇರದು. ಆ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ — ಋತುಗಳ ಲಯ, ಮತ್ತೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.