ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಐದನೇ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಈ ರೂಪವು ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
‘ಸ್ಕಂದಮಾತೆ' ಪದದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ:
ಸ್ಕಂದಮಾತೆ ಎಂದರೆ 'ಸ್ಕಂದನ ತಾಯಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿ 'ಸ್ಕಂದ' ಅಂದರೆ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಅಥವಾ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ.
ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲ ರೂಪದ ಮುದ್ದು ಮಗ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೃಶ್ಯವು ಈ ದೇವಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.
ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತಾವರೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೈಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಿಯು ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ತಾವರೆ ಹೂವಿನ ಮೇಲೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು 'ಪದ್ಮಾಸನಾ ದೇವಿ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಜನನವಾಯಿತು. ತಾರಕಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಅತಿಯಾದ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಮಗನಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ಅವತರಿಸಿದನು. ತಾಯಿಯಾಗಿ ಮಗನಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ರಾಕ್ಷಸ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದ ದೇವಿಯ ಈ ಸ್ವರೂಪವೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.
ಭಕ್ತರು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಕೃಪೆಯೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಕ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಫಲ
ವಿಶೇಷ ನೈವೇದ್ಯ: ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಗೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ದಿನದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ: ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ದೂರಾಗಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಸಮಸ್ತ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಮೇಲೂ ತಾಯಿಯಂತೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆಯುವ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾವ ವಿಶೇಷ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?
