ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಒಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನವದುರ್ಗೆಯರ ಪ್ರಥಮ ರೂಪವೇ ಶೈಲಪುತ್ರಿ.
ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಯಾರು?
'ಶೈಲ' ಎಂದರೆ ಪರ್ವತ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು 'ಪುತ್ರಿ' ಎಂದರೆ ಮಗಳು. ಪರ್ವತರಾಜನಾದ ಹಿಮವಂತನ (ಹಿಮಾಲಯ) ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ದೇವಿಗೆ 'ಶೈಲಪುತ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈಕೆಯನ್ನು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು:
* ವಾಹನ: ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯು ನಂದಿ (ಗೂಳಿ) ಯ ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು 'ವೃಷರುಢ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
* ಆಯುಧಗಳು: ದೇವಿಯ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲವಿದ್ದು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಕಮಲದ ಹೂವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ.
* ದೈವಿ ಭೂಷಣ: ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಈಕೆ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಪ್ರತೀಕಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದ ಸತಿ ದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದಳು. ತಂದೆಯು ಶಿವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸತಿ ದೇವಿಯು ಯಜ್ಞಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರದ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಪುನಃ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಪೂಜೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಯೋಗ ಸಾಧನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಕರು ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮೂಲಾಧಾರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ದೂರಾಗಿ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂತ್ರ:
ವಂದೇ ವಾಂಛಿತಲಾಭಾಯ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಕೃತಶೇಖರಾಮ್ |
ವೃಷಾರೂಢಾಂ ಶೂಲಧರಾಂ ಶೈಲಪುತ್ರೀಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ||
ನವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಂದು ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.
