ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ 'ಅನ್ಯರನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು' ಅಥವಾ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದು (Being Judgemental) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟ ರೀತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅವರ ಜೀವನದ ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಉದ್ಯೋಗ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೂ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ, ಬೆರಳು ಮಾಡುವ ಸ್ವಭಾವ ನಮ್ಮಲ್ಲ অনেকেরಲ್ಲಾದರೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ನೋಡಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಬೇರೆಯವರ ತಪ್ಪುಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಮನಸ್ಸಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು, ಕೀಳರಿಮೆ ಮತ್ತು ಹುಸಿ ಅಹಂಕಾರ.
೧. ಟೀಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ: ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಹಗುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಒಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (Insecure).
ಅಸೂಯೆಯ ಮುಖವಾಡ: ಇತರರ ಯಶಸ್ಸು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಥವಾ ಖುಷಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೇ ಟೀಕೆಗೆ ಮೂಲ. ತಮಗೆ ಸಿಗದ ಅಥವಾ ತಲುಪಲಾಗದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೆಸರೆರಚುವುದು ಸುಲಭದ ದಾರಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲ, ಅಭದ್ರತೆ: ಈ ಟೀಕೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, "ನಾನು ಅವರಿಗಿಂತ ಕೀಳಾಗುತ್ತೇನೆಯೇ?" ಎಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಷ್ಟೇ.
೨. ಅಹಂಕಾರದ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಹುಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ
ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ ಅಥವಾ ಗುಣವಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲೇ ಬರುವುದು 'ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆ'.
ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸುಖ: ಬೇರೆಯವರ ತಪ್ಪನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಸಣ್ಣವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ನಶಾ ಅಥವಾ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. "ನಾನು ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ" ಎಂಬ ಹುಸಿ ಭ್ರಮೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆ: ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಾವನೆ ಬಹಳ ನಶ್ವರವಾದದ್ದು. ಇದು ಮರಳಿನ ಮೇಲಿನ ಕೋಟೆಯಂತೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನಿಂದನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಸುಳ್ಳು ಸಂತೋಷ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
೩. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಒಳನೋಟ
ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮನುಷ್ಯನ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಹಾಗೂ ಸುಭಾಷಿತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ವಚನಗಳಿವೆ:
ಪರಸ್ಯ ದೋಷಾನ್ ಪಶ್ಯತಿ ಸದಾ ಮೂಢೋಪಿ ಮಾನವಃ |
ಸ್ವಕೀಯಂ ನೈವ ಪಶ್ಯತಿ ಅಪಿ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಮ್ ||
ಅರ್ಥ: ಮೂರ್ಖನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಇತರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳು ಆತನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ ಹೀಳುತ್ತದೆ:
ವಿದ್ವತ್ತ್ವಂ ಚ ನೃಪತ್ವಂ ಚ ನೈವ ತುಲ್ಯಂ ಕದಾಚನ |
ಸ್ವದೇಶೇ ಪೂಜ್ಯತೇ ರಾಜಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯತೇ ||
ಇತರರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಹೊರಡುವವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜ್ಞಾನದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ.
೪. ನಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನ ಕೆಲವು ವಾಸ್ತವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು (Real-Life Examples)
ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ: ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಬೇಗ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಹಿರಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು, ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು: ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರೀಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸುಂದರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಮೇಲೆ ಅಪರಿಚಿತರು ಬಂದು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ "ಇವರಿಗೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ" ಎಂದೋ ಅಥವಾ "ದಂಭ" ಎಂದೋ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡುವವರ ಖಾಲಿ ಮುಖ, ಅವರದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆ: ಮದುವೆ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುವ ಯುವಕರನ್ನು ನೋಡಿ ಊರಿನವರು "ಈ ಕಾಲದ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರವೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಯುವಕರ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಅವರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಧಾನ ಅಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.
೫. ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಹೇಗೆ?
ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ: ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಅಥವಾ ತೀರ್ಪಿನ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕೆನಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನನ್ನ ಒಳಗಿನ ಯಾವ ಅಸುರಕ್ಷತೆ ಅಥವಾ ಅಸೂಯೆ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮೌನವೇ ಉತ್ತರ: ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ. ಮೌನವು ಅನೇಕ ಅನಗತ್ಯ ಜಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ತಾಪಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅನ್ಯರನ್ನು ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ಅಳೆಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಮ್ಮದೇ ಒಳಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದ ದಿನವೇ ಮನುಷ್ಯ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ.
ಏಕೆಂದರೆ:
_*ಇತರರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಳತೆಗೋಲು ನಮ್ಮದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ವಿಜೇತನಾಗಿರುತ್ತದೆ.*_
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (0)
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ!