ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ — ಡಾ. ಎಂ. ಮಹದೇವಪ್ಪ ಅವರ ಉಪಯುಕ್ತ ಪುಸ್ತಕ

ರಸ್ತೆ ಬದಿ, ಖಾಲಿ ನಿವೇಶನ, ರೈಲು ಹಳಿಯ ಇಕ್ಕೆಲ, ಕಸದ ಗುಂಡಿ — ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಟೊಪ್ಪಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುವ, ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ ಎಲೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಆ ಗಿಡವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. "ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹುಲ್ಲು", "ಬಿಳಿ ಟೋಪಿ", "ನಕ್ಷತ್ರ ಗಿಡ”, “ಪುಡಾರಿ ಕಸ” ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಕರೆಯುವ ಈ ಕಳೆ - ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ (Parthenium hysterophorus). ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ನ ಈ ವಿದೇಶಿ ಕಳೆ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಮದಾದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದ ಕಾಲಕ್ಕೆ (೨೦೦೪) ಇದು ದೇಶದ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೩೫ ದಶಲಕ್ಷ (೩.೫ ಕೋಟಿ) ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ಏರಿದೆ — ಅಂದರೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗಿನಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ:Forest & Kim Starr

ಇದೊಂದೇ ಕಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ — ಅದರ ಜನ್ಮ, ಗುಣ, ಹರಡುವಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯ-ಪಶು-ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವ ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ — ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಡಾ. ಎಂ. ಮಹದೇವಪ್ಪ. ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕ ಕಾಲ ಈ ಕಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವತಃ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದವರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ "ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಮಾಲಿಕೆ"ಯಡಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಇದು ಸುಮಾರು ೭೪ ಪುಟಗಳ ಸಣ್ಣ ಕೈಪಿಡಿ. ಆದರೆ ಒಳಗಿನ ವಿಷಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಲೇಖಕರು ಬರೀ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಓದಿ ಬರೆದವರಲ್ಲ — ಧಾರವಾಡ, ತಿರುಪತಿ ಬೆಟ್ಟ, ಬರೋಡಾ, ಹರಿಯಾಣ ಹೀಗೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ತಿರುಗಾಡಿ ಈ ಕಳೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿ ದಾಖಲಿಸಿದವರು.

ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ೧೭ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ: ಪೀಠಿಕೆ, ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ, ಅದರೊಳಗಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ, ಅದರ ಉಪಯೋಗ-ದುರುಪಯೋಗ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹರಡುವಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯ-ಪಶು-ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ, ಪರಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹತೋಟಿಯ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳು (ಕೈಯಿಂದ ಕೀಳುವುದು, ರಾಸಾಯನಿಕ, ಜೈವಿಕ, ಸಮಗ್ರ ಹತೋಟಿ), ಶಾಸನ, ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಮನ್ವಯ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೯೦-೯೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೈಜ ಹತೋಟಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಒಂದು "ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿ".

ಈ ಕಳೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ?

ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಬರೀ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಕಳೆಯಲ್ಲ — ಅದು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕೃಷಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಇದ್ದಂತೆ. ಪುಸ್ತಕ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

ಮನುಷ್ಯನ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ: ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ "ಪಾರ್ಥೆನಿನ್‌" ಎಂಬ ವಿಷ (ಸೆಸ್‌ಕ್ವಿಟರ್ಪೀನ್‌ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್‌) ಇದೆ. ಗಿಡ ಮೈಗೆ ತಾಗಿದರೆ, ಅಥವಾ ಅದರ ಸಣ್ಣ ರೋಮಗಳು-ಪರಾಗ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚರ್ಮದ ಜನರಿಗೆ ಕಜ್ಜಿ, ತುರಿಕೆ, ಮಚ್ಚೆ (contact dermatitis) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಅಸ್ತಮಾ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ವ್ಯಾಧಿ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರಿಗಿಂತ ೧೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೨ ಜನ ಇದರ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವರದಿಗಳೂ ಇವೆ. ಲೇಖಕರೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ — ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ೧–೧.೫ ಲೀಟರ್‌ ನೀರು ಸೋರುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದರ ಕಾಟ ತಾಳಲಾರದೆ ಹೊಸ ಮನೆಯನ್ನೇ ಮಾರಿ ಹಳೆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಕ: ಹಸು-ಎಮ್ಮೆ ಈ ಕಳೆ ತಿಂದರೆ ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ-ಲಿವರ್‌ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಂಗತಿ — ಈ ವಿಷ ಹಾಲಿನಲ್ಲೂ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ತಿಂದ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಅಪಾಯ. ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಳೆಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟ ಮೊಲ ೧೭ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಹೋಯಿತು.

ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು: ಶೇಂಗಾ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಟೊಮ್ಯಾಟೊ-ರಾಗಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಶೇ. ೪೦–೫೦ರಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ — ಇದರ ಬೇರಿನ ರಸ ರೈಜೋಬಿಯಂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸಾರಜನಕ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಪರಾಗ ಬಿದ್ದರೆ ಕಾಳು ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಶೇ. ೫೦ರಷ್ಟು ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಹತೋಟಿಗೆ ಬಗ್ಗದ ಗಟ್ಟಿ ಜಾಯಮಾನ: ಈ ಕಳೆ ಮೊಳಕೆ ಬಂದ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಒಂದೇ ಗಿಡ ಸಾವಿರಾರು (ಸುಮಾರು ೭೦೦–೪೦೦೦) ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದೇ ಸಸ್ಯ ೬೨೪ ದಶಲಕ್ಷ ಪರಾಗ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಹಗುರವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ತೇಲುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವರ್ಷ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಾಕು ವರ್ಷದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬರ, ಬಿಸಿಲು, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವ ಒಂದೇ ಹತೋಟಿ ಕ್ರಮವೂ ಇದನ್ನು ಮಣಿಸಲಾರದು.

"ಸಮಗ್ರ ಹತೋಟಿ" ಒಂದೇ ದಾರಿ

ಲೇಖಕರು ಒಂದೊಂದೇ ಹತೋಟಿ ಕ್ರಮದ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ:

ಕೈಯಿಂದ ಕೀಳುವುದು: ಸಣ್ಣ ತೋಟ, ತರಕಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಹೂ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಆದರೆ ಹೂ ಬಿಡುವ ಮೊದಲೇ, ಬೇರು ಸಹಿತ ಕೀಳಬೇಕು; ಕಿತ್ತದ್ದನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕು. ಕೀಳುವವರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ತೊಂದರೆ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಇಲ್ಲದವರನ್ನೇ ಆರಿಸಿ, ಕೈಚೀಲ ಮತ್ತು ಮುಖವಾಡ ಹಾಕಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಲದು.

ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿಂಪರಣೆ: ಹಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ (ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣ) ಮುಂತಾದವು ನಿಂತಿರುವ ಗಿಡವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರ ಮಾತ್ರ — ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೀಜ ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪದೇ ಪದೇ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ದುಬಾರಿ, ಪರಿಸರವನ್ನೂ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗದ ಕಳೆಗೆ ಯಾರೂ ಇಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು "ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ"ವಾಗಿ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಲೇಖಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಜೈವಿಕ ಹತೋಟಿ — ಕ್ಯಾಸಿಯ (ತಗಚೆ) ಗಿಡ: ಇದೇ ಪುಸ್ತಕದ ಅತ್ಯಂತ ಆಶಾದಾಯಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಫಲವಾಗಿರುವೆ.

ಲೇಖಕರು ೧೯೮೨-೮೩ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ — Cassia sericea (ಕ್ಯಾಸಿಯ; ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಗಚೆ) ಎಂಬ ಗಿಡ ಬೆಳೆದ ಕಡೆ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಸಿಯ ಎಲೆ-ಕಾಯಿಯ ರಸದಲ್ಲಿ "ಕೋಲ್ಬೆನ್ಸ್‌" ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇದ್ದು, ಅದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಬೀಜ ಮೊಳೆಯದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿ — ಕ್ಯಾಸಿಯ ಬೇರೆ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆ, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ, ಪಶು ಆಹಾರ (ಶೇ. ೨೨–೨೮ ಪ್ರೋಟೀನ್‌) ಆಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಬೇಡವಾದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೊಂದು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು — ಕ್ಯಾಸಿಯ ತಳವೂರಲು ೧–೪ ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ೫ ಜಿಲ್ಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಲು ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷ ಹಿಡಿಯಿತು.

ಜೈವಿಕ ಹತೋಟಿ — ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ದುಂಬಿ: Zygogramma bicolorata ಎಂಬ ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ದುಂಬಿಯನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಿಂದ ತರಿಸಿ (೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ) ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಎಲೆಗಳನ್ನು "ಬಕಾಸುರರ ತರಹ" ತಿನ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೮೮ರ ನಂತರ ಇವು ವಿಪರೀತ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೋಳು ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮಿತಿ ಇದೆ — ದುಂಬಿಗಳು ಮಳೆಗಾಲದ ೫ ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಚುರುಕು, ಚಳಿ-ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಅಡಗುತ್ತವೆ; ದೂರ ಹಾರಲಾರವು; ಗಿಡವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ನಾಶ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ತೊಗರಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯಂತಹ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೂ ಕಚ್ಚಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ.

ಸಮಗ್ರ ಹತೋಟಿ (Integrated Control): ಯಾವ ಒಂದೇ ಕ್ರಮ ಸಾಲದು ಎಂಬುದೇ ಪುಸ್ತಕದ ತೀರ್ಮಾನ. ಬೆಂಗಳೂರು ಕೃಷಿ ವಿ.ವಿ. ಮತ್ತು "ಪ್ರೊಪೆಲ್‌" (Program for Parthenium Elimination) ಸಂಸ್ಥೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ೧೯೮೬–೯೧ರ ಐದು ವರ್ಷ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ಐದು-ಹಂತದ ಕ್ರಮ ಇದು: (೧) ಇರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡದೆ ಕಾಪಾಡುವುದು, (೨) ಖಾಲಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸಿಯ ಬಿತ್ತನೆ, (೩) ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಕೀಳುವುದು, (೪) ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ದುಂಬಿ ಬಿಡುಗಡೆ, (೫) ತುರ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಸಾಯನಿಕ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೆ ೩ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಹಾವಳಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ರೈತನಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಾಠಗಳು

ಹೂ ಬಿಡುವ ಮೊದಲೇ ಕೀಳಿ: ಬೀಜ ಕಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಕಿತ್ತರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ — ಆಗಲೇ ಸಾವಿರಾರು ಬೀಜ ಚೆಲ್ಲಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಗಿಡವನ್ನೇ, ಹೂ ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ, ಬೇರು ಸಹಿತ ಕೀಳಬೇಕು.

ಬರೀ ಕೈ ಸಾಲದು — ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕು: ಕಳೆ ಕೀಳುವಾಗ ಕೈಚೀಲ, ಮುಖವಾಡ ಕಡ್ಡಾಯ. ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಕಳೆ ಕಿತ್ತು ಚರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಘಟನೆಯನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಾಲಿ ನೆಲವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿ ಬಿಡಬೇಡಿ: ಇದು ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ. ಎಲ್ಲಿ ಇತರ ಗಿಡಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಿತ್ತು ನೆಲವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆ ತೆಗೆಯಲೆಂದು ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯ ಸಂಕುಲ ನಾಶ ಮಾಡಿ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ರಕ್ಷಣೆ.

ಕ್ಯಾಸಿಯ (ತಗಚೆ) ಬಿತ್ತನೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸೂತ್ರಗಳು: ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ೬–೮ ಕಿಲೋ ಕ್ಯಾಸಿಯ ಬೀಜ ಸಾಕು; ಸಾಲಿನ ನಡುವೆ ೨ ಇಂಚು ಅಂತರ; ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಬಿತ್ತಬೇಡಿ; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೇ (ಏಪ್ರಿಲ್‌–ಜೂನ್‌) ಒಣ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮೊದಲ ಮಳೆಗೇ ಗಿಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿ ಮುಂದಿನ ಬರ ಸಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಟ್ಟಿ, ಪದೇ ಪದೇ ತುಳಿಯುವ ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸಿಯ ಬಿತ್ತಿ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ — ಅಂತಹ ಕಡೆ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯದು.

ವಿಷವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು: ಕತ್ತರಿಸಿದ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ೨–೩ ತಿಂಗಳು ಸೈಲೋ (ಮುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ) ಮಾಡಿದರೆ "ಪಾರ್ಥೆನಿನ್‌" ವಿಷ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ, ಪಶುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಮೇವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಪುಸ್ತಕ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ (ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ).

ಇದು ಒಬ್ಬರ ಕೆಲಸವಲ್ಲ: ರೈತ ತನ್ನ ಹೊಲ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡಿದರೂ, ಪಕ್ಕದ ರಸ್ತೆ ಬದಿ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗದ ಕಳೆಯಿಂದ ಬೀಜ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ, ನಗರಸಭೆ, ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು — ಎಲ್ಲಾ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹತೋಟಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಪುಸ್ತಕ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಈ ಕಳೆಯನ್ನು "ಕರ್ನಾಟಕ ಕೃಷಿ ಪೀಡೆಗಳ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಶಾಸನ, ೧೯೬೯"ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಶಾಸನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಾದವನ್ನೂ ಲೇಖಕರು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಲೇಖಕರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ. ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂಗೆ ಔಷಧಿ ಗುಣ ಇದೆ, ಅರ್ಬುದ (ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌) ವಿರೋಧಿ ಗುಣ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, "ಇಂತಹ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದುಂಬಿಯ ಜೈವಿಕ ಹತೋಟಿಯ ಒಳಿತನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಲೇ ಅದರ ಅಪಾಯಗಳನ್ನೂ (ಬೇರೆ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಚ್ಚಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ) ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವರದಿಗಳು "ವಾಸ್ತವಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ" ಇರಬಹುದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ಕೂಲಂಕಷ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳುವಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಚಿತ್ತತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ನಮ್ಮ ರಸ್ತೆ ಬದಿ, ಹೊಲ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ನಗರೀಕರಣ, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಭೂಮಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದರ ಹಾವಳಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಣುವ ಕಳೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ-ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಷ-ರಾಸಾಯನಿಕದಿಂದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ (ಕ್ಯಾಸಿಯ ಗಿಡ, ದುಂಬಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ) ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುವ ಈ ಪುಸ್ತಕ, ರೈತ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿ — ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ.

ಗ್ರಂಥದ ವಿವರ:

• ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ | ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಎಂ. ಮಹದೇವಪ್ಪ | ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು (ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಮಾಲಿಕೆ); ಈ ಹಿಂದೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟಿತ | ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆ: ೨೦೦೪ | ಅಧ್ಯಾಯಗಳು: ೧೭ | ಪುಟಗಳು: ~೭೪ | ಬೆಲೆ: ರೂ. ೨೫

(ಪಾರ್ಥೇನಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶ — ~೩೫ ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ — ICAR/ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳಿಂದ;)

ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಪುಸ್ತಕ ಆರ್ಕೈವ್ ಡಾಟ್ ಒ ಆರ್ ಜಿ ಯಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಓದಲು ಲಭ್ಯ