ಸಂಜೆಯ ಹೊಂಬೆಳಕು ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಒಳಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮೀರಾ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಗ ಅವಳ ಮಗಳು ಅನನ್ಯ ಕೋಪದಿಂದ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಒಳಗೆ ಬಂದಳು. ಯಾವುದೋ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೆಳತಿಯ ಜೊತೆ ನಡೆದ ಜಗಳ ಅವಳನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು (Geometry box) ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಸಾಕಿದಳು.

ಮೀರಾ ತನ್ನ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಮಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕರೆದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಗುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದಳು. ಏನೋ ದೂರು ಹೇಳಲು ಬಯಸಿದ ಅನನ್ಯ ಅಮ್ಮನ ಮುಖ ನೋಡಿದಳು; ಅಮ್ಮನ ಆ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ನಗುಮುಖ ನೋಡಿ ಅವಳ ಬಾಯಿಂದ ಮಾತು ಹೊರಡಲಿಲ್ಲ. ಅನನ್ಯಳ ಅಮ್ಮ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ನಗುಮುಖದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

"ನೋಡು ಅನನ್ಯ, ನೀನು ಜಗಳಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಕೇಳಿಸಿತು. ಬೇಜಾರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಯಾವಾಗ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಗೊತ್ತಾ?" ಎಂದು ಮೀರಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು. "ನಿನಗೆ ಆ 'ಮಾತಿನ ಮಲ್ಲ' ಆಮೆಯ ಕಥೆ ಹೇಳಿದ್ದೆನಲ್ಲ, ನೆನಪಿದೆಯಾ? ಪಂಚತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತ್ತು."

ಅನನ್ಯ ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ 'ಹೂಂ' ಎಂದು ತಲೆಯಲ್ಲಾಡಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೂರುಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದವು—ಗೆಳತಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳು, ಅವಳು ತನಗೆ ಕೊಡಬಾರದಿದ್ದ ನೋವು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಲೋಚನೆಗಳಾಗಿ ಸುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.

ಮೀರಾ ಮುಂದುವರಿಸಿದಳು, "ಆ ಮಾತಿನ ಮಲ್ಲ ಆಮೆ ಹಾರಿ ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗುವ ಅದ್ಭುತ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿತ್ತು. ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಾದ ಹಂಸಗಳು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕೋಲನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿದು ಅದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಜನರು ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ತಡೆಯಲಾರದೆ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಅಷ್ಟೇ, ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೆನಪಾಯಿತಲ್ಲವೇ?"

ಅನನ್ಯಗೆ ಹೌದೆನ್ನಿಸಿತು. ಅವಳು ಸಮಾಧಾನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮೀರಾ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿದಳು. "ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ ಇತ್ತಲ್ಲ, ಜಗಳಗಂಟ ಕುರಿಗಳದ್ದು? ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಾಣ್ಮೆ ಅಡಗಿದೆ. ಈ ಕುರಿಗಳು ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನೇ ಮರೆತವು. ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸಲು ಹೋಗಿ ಸುಸ್ತಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಆಹಾರವಾದವು. ಇಬ್ಬರ ಜಗಳ ಮೂರನೆಯವರಿಗೆ ಲಾಭ! ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡುವುದು ನಮಗೆ ನಾವೇ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಳ್ಳವಿದ್ದಂತೆ."

ಅನನ್ಯಳಿಗೆ ಈಗ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗತೊಡಗಿತು. "ಎಂತಹ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ, ಗೆಳತಿಯ ಜೊತೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವಾದಕ್ಕಿಳಿದೆ" ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅಂದುಕೊಂಡಳು. ಮೀರಾ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿದಳು, "ಮಾತನಾಡುವ ಗುಹೆಯ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನರಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿನ ಮೌನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಿನಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನಿಸಿದಾಗ ಈ ಮಾತು ನೆನಪಿರಲಿ: ಅನಗತ್ಯ ಮಾತು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ."

ಅಮ್ಮನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಅನನ್ಯ ನಿರಾಳಳಾದಳು. ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಹಠ ಹಿಡಿಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಅವಳಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. "ಬೇಡದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಬೇಸರ ತಂದುಕೊಂಡೆ" ಎಂದು ಅವಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಯಿತು.