ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಒಣ ಬೇಸಾಯ, ಗ್ರಾಹಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವ

ನಾನು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಒಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಲೇಖನ ಬರೆದಾಗ, ನನ್ನ ರೈತ ಮಿತ್ರರಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಂದವು. ಅವರೆಲ್ಲರ ವಾದವು ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತು—"ಈ ರೀತಿಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟ."

ಅವರ ಮಾತು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ನಿಜ. ತಕ್ಷಣದ ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮ ಸುಸ್ಥಿರ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಲೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇದು ನಮಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಸವಾಲಲ್ಲ, ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚೌಕಟ್ಟೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ.

ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ಮಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈತರ ಜಮೀನುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ 'ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿ'ಯನ್ನು (Volumes) ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನೀವು ಮಂಡಿಗೆ ಲಾರಿಗಟ್ಟಲೆ ಒಂದೇ ಸಮನಾದ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ತರದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದು ದುಬಾರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವೇನು? ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಹಾದಿಯೆಂದರೆ 'ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರ ಮಾರಾಟ' (B2C). ಆದರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವುದು ಅಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಹಾಗಂತ ಅಸಾಧ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನಾನು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ತೋಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 130 ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ನಾಟಿ ತಳಿಯ ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವದು. ಇಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿಗಳು ನೋಡಲು ದಪ್ಪನಾಗಿ, ಗಾಢ ಹಸಿರಾಗಿ, ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ತೋಟದ ನಾಟಿ ತಳಿ ಹಾಗಲ್ಲ; ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡಂತೆ (pale), ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ತೆಳುವು ಬೇರೆ! ಆದರೆ ಅದರ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸ್ವಾದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕುಕ್ಕರ್‌ನ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೇಯಿಸಬಹುದಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾಟಿ ತರಕಾರಿ ಹೀಗೇ ಇರುವುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ತರಕಾರಿಯ ಸಗಟು ದರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ನಾವು ಇದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆ/ಲೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಬೃಹತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹರಸಾಹಸ. ನಾವು ಆರ್ಡರ್ ಬಂದ ಜಾಗಗಳ 'ಹೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್' (Heat Map) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಡರ್ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಡರ್ ಇದ್ದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ತಡವಾಯಿತು.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ನಗರದಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಚೌಕಾಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಕೈತುಂಬಾ ಸಂಪಾದಿಸುವವರೂ ತರಕಾರಿ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೋಟದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಇದರ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡಲು ನಾನು ಈ ಪ್ರಯೋಗ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿಸಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ಬಳಸಿದೆ, ತೋಟದ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ತೋಟದ ಕೆಲಸಗಾರರೇ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಡೆಲಿವರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು.

ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವರು "ಆರ್ಡರ್ ತಗೊಂಡು ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವಾರ ಆದ್ಮೇಲೆ ತರ್ತಿದ್ದೀರಾ" ಎಂದು ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದವರು ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ “ಬೇಡ” ಎಂದರು.

ಆದರೆ ಈ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಣ್ಯ ಲೇಔಟ್ ಒಂದರ ಸಾವಯವ ಗ್ರಾಹಕರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಡರ್ ಬಂದಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ವರ್ಗದ ಗ್ರಾಹಕರು ಹೇಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೋಡಲು ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡಿದೆವು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆ ಗುಂಪಿನ ಸಂಘಟಕಿ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ, "ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರು ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟಿದೆ, ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದರು. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಆ ಗ್ರಾಹಕರು ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ (ತೋಟಗಾರಿಕೆ) ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮಾಡಿದ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು!

ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಾಟಿ ತಳಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಹೈಬ್ರಿಡ್ ತರಕಾರಿಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಎಸೆದಿದ್ದು ನನಗೆ ಆಘಾತ ತಂದಿತು. ನಾನು ಆ ಸಂಘಟಕಿಗೆ "ಅವರು ಇದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದ್ದಾರಾ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಇಲ್ಲ ಎಂದರು. ಕೊನೆಗೆ ಆಕೆಗೇ ಒಮ್ಮೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ರುಚಿ ನೋಡಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಆಕೆ ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿಂದಾಗ ಅದರ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಗೆ ಮಾರುಹೋದರು. ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು ನಿಜ, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ನಗರದ ಗ್ರಾಹಕರು ತರಕಾರಿಯನ್ನು ನಾಲಿಗೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು.

ಕೃತಕ ಹೊಳಪು vs ನೈಜ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇಂದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಾವಯವ' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬಹುತೇಕ ತರಕಾರಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರುಮನೆಗಳಲ್ಲಿ (Greenhouses) ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಸುರಿದು, ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನಾನು ನೆಲೆಸಿರುವ ಜಾಗದ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ರೈತ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೆಳೆಗೆ ಏನೋ ದ್ರವವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದೇನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ ಅಂಗಡಿಯವನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, "ಇದನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ ಬೆಳೆ ತಕ್ಷಣ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದ. ಸಂಜೆ ಆತ ಅದನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ, ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು ಅತಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ತಾಜಾವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಕೊಂಡ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು 'ಸಾವಯವ' ಎಂದೇ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃತಕ ಸರಬರಾಜು ಜಾಲದ ಎದುರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ರೈತರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಪರಮಾಕಲ್ಚರ್ (Permaculture) ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನಿಜವಾದ ತರಕಾರಿಗಳು ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಕ್ಲೋನ್‌ಗಳಂತೆ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ, ಬಣ್ಣ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಳಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ವರ್ಷದ ಮಾವಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೀಟನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಹುಳವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ಕೀಟಗಳೇ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು.

ರಿಸ್ಕ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿ

ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೈತರಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾವು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು. ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಕಾಲಿಡಲು ನಿಮಗಿರುವ ರಿಸ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚು ಎನಿಸಿದರೆ, ನಿಮಗೆ ನನ್ನದೊಂದು ಸಲಹೆ: ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದವರಿಂದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿರುವಾಗ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ. ಆ ಹಳೆಯ ಜಮೀನು ನಿಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಕವಚವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ನಿಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಹಣ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೂ, ನೀವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು, ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.

ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಇದ್ದಂತೆ. ಇಡೀ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ ಇಡುವುದು ಲಾಟರಿ ಟಿಕೆಟ್ ಕೊಂಡಂತೆ—ಅದು ಕೈ ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಆ ರಿಸ್ಕನ್ನು ಹಂಚುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬೆಳೆ ವಿಫಲವಾದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳೆ ಕೈ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು 'ಚಕ್ರಬಡ್ಡಿ'ಯ ಲಾಭ

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯೆಂದರೆ, ನಾವು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕುವ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಮುಂದೆ 'ಚಕ್ರಬಡ್ಡಿ'ಯಂತೆ (Compound Interest) ವಾಪಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಾವು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಬೆಳೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (Crop Rotation) ಮಾಡಿದಾಗ, ತೋಟದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು, ಎರೆಹುಳುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ನಾವು ಹೊಂದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇಕಡಾ 20 ರಿಂದ 30 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತದೆ (ನನ್ನ ತೋಟದಲ್ಲಿಯೇ, ಕಲೆ ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಗಂಧದ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ! ಅತ್ತಿಗೆ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಕೂಡ ಕೀಳಬಾರದ್ದೆಂದು ನನ್ನ ಕೆಲೆಸಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವೆ.)

ಅಲ್ಲದೆ, ದುಬಾರಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವೆಚ್ಚವೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ತೋಟದ ಬದುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಆಡುಸೋಗೆ (Adathoda Vasika), ನಾಗದಾಳಿ, ನೆಲಬೇವು ಹಾಗೂ ಬೇವಿನಂತಹ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಿತ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಷಾಯ ತಯಾರಿಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಕೋಸು, ಬ್ರೊಕೋಲಿಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಕಾರಿಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬದನೆ, ಬೆಂಡೆಯಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರೆ ಕೀಟಗಳ ಕಾಟ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನು ಇನ್-ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ (ರಾಸಾಯನಿಕ) ಕೃಷಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲೂ ರೈತ ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸತ್ವವನ್ನು ತೊಳೆದು ಹಾಕುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಇಳುವರಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಎನ್‌ಪಿಕೆ (NPK) ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮುಗಿಯದ ವಿಷವರ್ತುಲ.

ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ಹಾದಿ

ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಈ ಜಾಲದಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೌಲ್ಯ ತಿಳಿಯುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಾವೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾವು ತುಮಕೂರು, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯಪುರ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಮಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಒಯ್ದು ರುಚಿ ನೋಡಿದ ಹಳೇ ಗ್ರಾಹಕರು (Return Buyers) ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅರಿವಿತ್ತು.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾದರೆ ರೈತನಿಗೆ ಅಪಾರ ತಾಳ್ಮೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು. ದುರಾಶೆಗೆ ಬಿದ್ದು ತಕ್ಷಣದ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೇ ತಲುಪುತ್ತೇವೆ.

ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ವಿಷವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಆಹಾರವನ್ನು ತೋಟದಿಂದ ಕೊಯ್ದು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುವಾಗ ಸಿಗುವ ತೃಪ್ತಿ ಇದೆಯಲ್ಲ—ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು. ನಾನು ಈ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇ ಅದಕ್ಕಾಗಿ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಏರಿಳಿತಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರೆ ನಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಂಗಾಮನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಒಂದು ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇವೆ.