ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಂಜಕದ (Phosphorus) ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತಿಲ್ಲ—ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲೇ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ರಂಜಕ ಅಡಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಮೋಡ ಅಥವಾ ಡಿಎಪಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಕ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವನು ಹೊಸದಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಅಡಗಿರುವ 'ಖಜಾನೆ'ಯ ಕೀಲಿ ತೆಗೆಯಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳೆಂಬ "ಬೀಗದ ಕೈ" ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರಂಜಕವು ಒಂದು ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದಂತೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಜೀವಾಮೃತ ಮತ್ತು ಹಸಿರೆಲೆ ಗೊಬ್ಬರಗಳೇ ದಾರಿ. ಇಂದು ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಪರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದಲೇ "ರಂಜಕದ ಕಷಾಯ" ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರೈತರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ "ಆಮದು" ಬಲೆ

ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಾವು ರಂಜಕಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಟಿಎಸ್‌ಪಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಇಳುವರಿಯನ್ನೇನೋ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸಿದವು. ಅತಿಯಾದ ಯೂರಿಯಾ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಂಜಕವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಇಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಡಿಎಪಿ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸುಭಾಷ್ ಪಾಲೇಕರ್ ಅವರ "ಶೂನ್ಯ ಬಂಡವಾಳ" ಕೃಷಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪಾರಂಪರಿಕ ವಿಧಾನ ಇರಬಹುದು - ಇವುಗಳ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಯಿ ಆದರೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.

ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಅಡಗಿದೆ ರಂಜಕದ ಗಣಿ: ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಂಜಕವು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ "ಬಂಧನ"ದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ಎಟುಕದ ಈ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿಸರ್ಗವೇ ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ:

  • ಜೈವಿಕ ಕೀಲಿ ಕೈ: ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಕರಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು (PSB) ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ರಂಜಕವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಉಣಿಸುತ್ತವೆ.

  • ಮಣ್ಣಿನ ಅಂತರಜಾಲ (AMF): ಮೈಕೋರೈಜಾ ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಅದೃಶ್ಯ ನರಮಂಡಲದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಎಟುಕದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಜಕವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಂದು ಗಿಡಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

  • ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಸಿರಿ: ಆಕಳ ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವಲ್ಲ, ಅವು ರಂಜಕದ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೂಲಗಳು.

  • ಹಸಿರೆಲೆ ಗೊಬ್ಬರ: ಡೈಂಚಾದಂತಹ ಗಿಡಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮಣ್ಣಿನ ರಂಜಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು

ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಗುರ್ಪ್ರೀತ್ ಕೌರ್ ಅವರಂತಹ ರೈತರು ಇಂದು ಡಿಎಪಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಕೊರತೆಗೆ ಅಂಜುತ್ತಿಲ್ಲ. "ನಾವು ಜೀವಾಮೃತ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಬೇರುಗಳು ಈಗ ಮಣ್ಣಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿವೆ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಆಂಧ್ರದ ರೈತ ರಾಮು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹಣವೆಲ್ಲ ಆಮದು ಗೊಬ್ಬರದ ಪಾಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೊಬ್ಬರವೇ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ."

ರಂಜಕದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ರೈತರಿಗೊಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

  1. ಜೀವಾಮೃತದ ಬಳಕೆ: 200 ಲೀಟರ್ ನೀರು, 10 ಕೆಜಿ ಸಗಣಿ, 10 ಲೀಟರ್ ಗೋಮೂತ್ರ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಹಿಡಿ "ಜೀವಂತ ಮಣ್ಣು" (ಆಲದ ಮರದ ಕೆಳಗಿನ ಮಣ್ಣು) ಸೇರಿಸಿ 4-5 ದಿನ ಕಾಲ ಕೊಳೆಯಲು ಬಿಡಿ. ಇದು ರಂಜಕವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

  2. ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡದ ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಅನ್ನು ಜೀವಾಮೃತದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಗಳು ರಂಜಕವನ್ನು ಬೆಳೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

  3. ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆ (Mulching): ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

  4. ಬೀಜಾಮೃತ: ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಬೀಜಾಮೃತದ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಸಸ್ಯದ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲೇ ರಂಜಕದ ಪೂರೈಕೆ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿಕ್ಕಟ್ಟೇ ನಮಗೆ ಅವಕಾಶ

ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಗೊಬ್ಬರದ ಆಮದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಕ ಅದಕ್ಕೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ರಂಜಕದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ಗೊಬ್ಬರದ ಕಂಪನಿಗಳ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಬಹುದು.

ಇದು ಕೇವಲ ಬೇಸಾಯವಲ್ಲ; ಇದು ರೈತನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಹೋರಾಟ. ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ಪಾದದ ಕೆಳಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಜೀವಿನಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವಿದು.