ವೃಕ್ಷಾಯುರ್ವೇದ — ಸುರಪಾಲ ವಿರಚಿತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥ

ಪರಿಚಯ

"ವೃಕ್ಷಾಯುರ್ವೇದ" ಎಂದರೆ ಮರಗಳ ಆಯುರ್ವೇದ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಇರುವಂತೆ, ಸಸ್ಯಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ವಿಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಸುಮಾರು ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಸುರಪಾಲನ ವೃಕ್ಷಾಯುರ್ವೇದ ಈ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಪ್ರೊ. ಡಾ. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಪಾಂಡೆಯವರು ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ತಾತ್ಪರ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಂಬ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ವಾರಣಾಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ೩೨೫ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ, ೨೧ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ — ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮರಗಳ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಗ್ರಂಥದ ಮಹತ್ವ

ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ, ಕೀಟನಾಶಕ, ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವಾಗ, ಸುರಪಾಲನ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾವಯವ — ಹಸುವಿನ ಗೊಬ್ಬರ, ಹಾಲು, ಜೇನು, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಂಡಿ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ನಡೆಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ರೈತರು ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬೀಜ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ, ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಗೆ ತ್ರಿದೋಷ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿ.

ಈ ಗ್ರಂಥ ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರವಲ್ಲ — ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

"ದಶ ಪುತ್ರ ಸಮೋ ದ್ರುಮಃ" — ಒಂದು ಮರ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮ ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಗ್ರಂಥದ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಹತ್ತು ಬಾವಿಗಳು ಒಂದು ವಾಪಿಗೆ (ಪುಷ್ಕರಿಣಿ/ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್) ಸಮ. ಹತ್ತು ವಾಪಿಗಳು ಒಂದು ಕೆರೆಗೆ ಸಮ. ಹತ್ತು ಕೆರೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಸಮ. ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ಸಮ. — ಎಂದು ಸುರಪಾಲ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಮರವು ಸಾವಿರಾರು ಬಾವಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯ.

ಗ್ರಂಥಕರ್ತ ಸುರಪಾಲ

ಸುರಪಾಲ ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — "ಯಾವ ರಾಜ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು, ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲ." ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವವನ್ನು, ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಅವರು ಈ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಅನಿಸದೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲೂ "ಇದನ್ನು ನಾನು ಸ್ವತಃ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷಣ.

ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು

ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ೧೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರು, ಬೇರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು — ಮೂರನ್ನೂ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ರೈತನಿಗೆ ಪರಿಚಿತ ಬೆಳೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು: ಮಾವು (ಆಮ್ರ), ಹಲಸು (ಪನಸ), ಬಾಳೆ (ಕದಲೀ/ರಂಭಾ), ತೆಂಗು (ನಾರಿಕೇಲ), ದಾಳಿಂಬೆ (ದಾಡಿಮ), ನೆಲ್ಲಿ (ಆಮಲಕೀ/ಧಾತ್ರೀ), ಹುಣಸೆ (ಚಿಂಚಿಣೀ), ಬಿಲ್ವ (ಶ್ರೀಫಲ), ನೇರಳೆ (ಜಂಬೂ), ದ್ರಾಕ್ಷಿ (ಮೃದ್ವೀಕಾ), ನಿಂಬೆ (ಬೀಜಪೂರಕ/ಜಂಬೀರ), ಕಿತ್ತಳೆ (ನಾರಂಗ), ಖರ್ಜೂರ (ಖರ್ಜೂರೀ), ಎಲಚಿ (ಬದರೀ/ಕೋಲ), ಕಪಿತ್ಥ.

ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ: ಬದನೆ (ವಾರ್ತಾಕ), ಸೌತೆಕಾಯಿ (ತ್ರಪುಷ/ಎರ್ವಾರು), ಕುಂಬಳ (ಕೂಷ್ಮಾಂಡ), ಹಾಗಲ (ಕಾರವೆಲ್ಲಕ), ಪಡವಲ (ಪಟೋಲ), ಮೂಲಂಗಿ (ಮೂಲಕ), ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ (ರಸೋನ), ಭತ್ತ (ಷಷ್ಟಿಕ-ಶಾಲಿ), ಜವೆಗೋಧಿ (ಯವ), ಎಳ್ಳು (ತಿಲ), ಉದ್ದು (ಮಾಷ), ಹುರಳಿ (ಕುಲತ್ಥ), ಬಟಾಣಿ (ಕಲಾಯ).

ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ: ಅರಿಶಿನ (ಹರಿದ್ರಾ), ಜೀರಿಗೆ (ಜೀರ), ಮೆಣಸು (ಮರಿಚ/ಉಷಣ), ಕೊತ್ತಂಬರಿ (ಧಾನ್ಯಕ), ಏಲಕ್ಕಿ (ಏಲಾ), ಶುಂಠಿ (ಆರ್ದ್ರಕ), ಹಿಂಗು (ರಾಮಠ), ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ (ಪತ್ರಕ/ತಮಾಲ), ಕೇಸರಿ (ಕುಂಕುಮ), ಎಲೆಯಡಿಕೆ (ತಾಂಬೂಲ, ಪೂಗ).

ಔಷಧೀಯ ಮರಗಳು: ಬೇವು (ನಿಂಬ/ಪಿಚುಮಂದ), ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ), ಆಲದ ಮರ (ವಟ/ನ್ಯಗ್ರೋಧ), ಅರ್ಜುನ, ಶಿಮ್ಶುಪಾ (ಬೀಟೆ), ಕಡಬ (ಕದಂಬ), ಸಾಗುವಾನಿ (ಶಾಕ), ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಶಿರೀಷ, ಮಡ್ಡಿಮರ (ಮಧೂಕ), ನುಗ್ಗೆ (ಶೋಭಾಂಜನ/ಶಿಗ್ರು), ತ್ರಿಫಲ (ನೆಲ್ಲಿ + ತಾರೆ + ಅಲಲೆ), ಹೊಂಗೆ (ಪುನ್ನಾಗ), ಬಿದಿರು (ವಂಶ).

ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯಗಳು: ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಮಲ್ಲಿಕಾ/ಮಾಧವೀ), ಕೇದಗೆ (ಕೇತಕೀ), ಗುಲಾಬಿ (ಶತಪತ್ರಿಕಾ/ತರುಣೀ), ಕಮಲ (ಪದ್ಮ), ತುಳಸಿ, ಪಾರಿಜಾತ (ಶೆಫಾಲಿಕಾ), ಕರವೀರ (ಕಣಗಿಲೆ), ಕುಂದ, ಯೂಥಿಕಾ.

ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಆಧುನಿಕ ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಂತೆಯೇ, ಸುರಪಾಲ ಮಣ್ಣನ್ನು ಆರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ —

• ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ: ಕಪ್ಪು (ಅಸಿತ), ಬಿಳಿ (ಶ್ವೇತ), ಹಳದಿ (ಪೀತ), ಕೆಂಪು (ಲೋಹಿತ), ಶ್ಯಾಮ, ಮತ್ತು ಬೂದು (ಪಾಂಡು).

• ರುಚಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ: ಸಿಹಿ (ಮಧುರ), ಹುಳಿ (ಆಮ್ಲ), ಉಪ್ಪು (ಲವಣ), ಕಹಿ (ತಿಕ್ತ), ಕಟು, ಸಂಕೋಚಕ (ಕಷಾಯ).

ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ —

• ಜಾಂಗಲ (ಒಣ ಪ್ರದೇಶ) — ನುಗ್ಗೆ, ಬೇವು, ಬಿಲ್ವ, ಅಶೋಕ, ಶಮೀ ಮುಂತಾದವು ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

• ಆನೂಪ (ತೇವದ/ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ) — ಹಲಸು, ತೆಂಗು, ಬಾಳೆ, ಕರ್ಜೂರ, ಬಿದಿರು, ಮಾವು, ಜಂಬು ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ.

• ಸಾಧಾರಣ (ಸಮತೋಲನ ಪ್ರದೇಶ) — ನಿಂಬೆ, ಚಂಪಕ, ಮಾವು, ದಾಳಿಂಬೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲಪ್ರದ.

ಸುರಪಾಲ ಎಂಟು ರೀತಿಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ವಿಷಯುಕ್ತ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹುತ್ತಗಳಿರುವ, ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮಲಿನ, ಕ್ಷಾರಿಯ, ಸ್ಫಟಿಕ ಭರಿತ ಮತ್ತು ಮರಳುಮಯ ಭೂಮಿ.

ಇಂದಿನ ರೈತನಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

ಗ್ರಂಥದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ, ಇಂದು ಯಾವುದೇ ರೈತ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಗಳು

೧. ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣ (Seed Treatment)

ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮುಂಚೆ —

• ಮೊದಲು ಹಸುವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ನಂತರ ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಂಡಿ, ಸಾಸಿವೆ ಪುಡಿ, ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತೀ ಸೇರಿಸಿದ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ.

• ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ಒಣಗಿಸಿ.

• ಕೊನೆಗೆ ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಡಂಗದ ಧೂಪನ ನೀಡಿ.

ಮಾವಿನ ಗೊರಟು, ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಹಲಸಿನ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮೊಳಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೌತೆ ಮತ್ತು ಕುಂಬಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೆಲ್ಲ-ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಬಾಳೆಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ, ಮೂರು ದಿನ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಇಟ್ಟ ನಂತರ ಬಿತ್ತಬೇಕು — ಆಧುನಿಕ Biopriming ತಂತ್ರವೇ ಇದು.

೨. ಕುಣಪ ಜಲ — ದ್ರವ ರೂಪದ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ

ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ (ಮಾಂಸ, ಮಜ್ಜೆ, ಮೂಳೆ, ಕೊಂಬು, ಮೀನು, ಪ್ರಾಣಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ) ತಯಾರಿಸುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ದ್ರಾವಣ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ವಾರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಸಿ, ನಂತರ ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟು, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಂಡಿ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಉದ್ದು ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಜೀವಾಮೃತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವರೂಪ — ಸತ್ತ ಮೀನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಲೆ.

ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ — ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ, ಗೋಮೂತ್ರ, ಬೆಲ್ಲ, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಂಡಿ ಸೇರಿಸಿದ ಕುಣಪ ಜಲ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಮರಗಳಿಗೆ ಕುಣಪ ಜಲ "ಸಂಜೀವಿನಿ" ಎಂದು ಸುರಪಾಲ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

೩. ಮರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ (Spacing)

• ಅಧಮ (ಕನಿಷ್ಠ): ೧೪ ಹಸ್ತ (ಸುಮಾರು ೬ ಮೀಟರ್)

• ಮಧ್ಯಮ: ೧೬ ಹಸ್ತ (ಸುಮಾರು ೭ ಮೀಟರ್)

• ಉತ್ತಮ: ೨೦ ಹಸ್ತ (ಸುಮಾರು ೯ ಮೀಟರ್)

ಪೊದೆಗಳಿಗೆ ೪–೫ ಹಸ್ತ, ಅಡಿಕೆ-ತೆಂಗಿಗೆ ೨–೩ ಹಸ್ತ. ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ನೆಟ್ಟರೆ ಬೇರುಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡಿ ಫಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರ ದೂರ ಇದ್ದರೆ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಸಮತೋಲನವೇ ಮುಖ್ಯ.

೪. ಗುಂಡಿ ತಯಾರಿ (Pit Preparation)

• ಒಂದು ಹಸ್ತ ಆಳ-ಅಗಲದ ಗುಂಡಿ ತೆಗೆದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ.

• ಹಸುವಿನ ಗೊಬ್ಬರ + ಬೂದಿ + ಮೂಳೆ ಪುಡಿ ಯಿಂದ ತುಂಬಿ.

• ಕುಣಪ ಜಲ ಸಿಂಪಡಿಸಿ.

• ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಗಿಡ ನೆಡಿ.

ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ "ಪಿಟ್ ಪ್ರಿಪರೇಷನ್" ತಂತ್ರವೇ ಇದು. ಗಿಡ ನೆಡುವ ಮುಂಚೆ ಎಳ್ಳು/ಉದ್ದು ಬೆಳೆದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆಯನ್ನೇ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ — ಇದು ಆಧುನಿಕ green manuring.

೫. ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ — ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ತ್ರಿದೋಷ

ಸುರಪಾಲ ಸಸ್ಯಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ತ್ರಿದೋಷ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ —

• ವಾತ ವ್ಯಾಧಿ: ಎಲೆ ಒಣಗುವುದು, ಗಂಟು ಬೀಳುವುದು, ಫಲ ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಒಣ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ತುಪ್ಪ, ಮಾಂಸ ಸಾರು, ಕುಣಪ ಜಲ ಬೇರಿಗೆ.

• ಪಿತ್ತ ವ್ಯಾಧಿ: ಎಲೆ ಹಳದಿಯಾಗುವುದು, ಕಾಯಿ ಉದುರುವುದು, ಗಿಡ ಒಣಗುವುದು. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಹಾಲು, ಜೇನು, ಯಷ್ಟಿಮಧು (ಜೇಷ್ಠಮಧು) ಕಷಾಯ.

• ಕಫ ವ್ಯಾಧಿ: ತಡವಾಗಿ ಹೂ ಬಿಡುವುದು, ಎಲೆ ಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಎಲೆ ಮುದುರುವುದು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ ಲೇಪ, ಎಳ್ಳಿನ ಬೂದಿ ನೀರು, ದಶಮೂಲ ಕಷಾಯ.

೬. ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ (Pest Control)

ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಲ್ಲದೆ —

• ವಿಡಂಗ (Embelia ribes) + ಸಾಸಿವೆ + ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಂಡಿ ಲೇಪ.

• ಬೇವಿನ ಎಲೆ ರಸ ಸಿಂಪಡಣೆ.

• ಬೆಂಕಿಯ ಧೂಪ (ಸಾಸಿವೆ + ಅರ್ಜುನ ಹೂ + ಅರಿಶಿನ + ವಿಡಂಗ).

• ಮರದ ಸುತ್ತ ಭಲ್ಲಾತಕ (ಗೇರು) ನೆಟ್ಟರೆ ಅದು ಕೀಟ ನಿರೋಧಕ.

• ಬೆಣ್ಣೆ + ವಿಡಂಗ + ಮೊಸರು + ಜೇನು ಮಿಶ್ರಣ ಮರಗಳ ಸುತ್ತ ಧೂಪ ಹಾಕಿದರೆ ಹುಳುಗಳು ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

೭. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಫಲ ಪ್ರಯೋಗ

ಮಾವು — ಆಂಕೋಲ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ + ತುಪ್ಪ + ಜೇನು + ಹಂದಿ ಕೊಬ್ಬು ಸೇರಿಸಿ ಬೇರಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ದೊಡ್ಡ, ರುಚಿಯಾದ, ಸಿಹಿ ಮಾವು ಬರುತ್ತದೆ ಇಂದು ವೃಕ್ಷಾಯುರ್ವೇದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ತೆಂಗು — ಮೀನು + ಎಳ್ಳಿನ ಪುಡಿ ಬೇರಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಫಲ ಬೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು. ಕ್ಷಾರ ಜಲ + ಜವೆಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು + ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟು + ಉದ್ದಿನ ಕಷಾಯ ನಿತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರೆ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸಿಗುವುದು ಎಂದಿದೆ.

ಬಾಳೆ — ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲಿನ ಬೂದಿ + ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ ಗೊಬ್ಬರ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ರಸ ಸೇರಿಸಿ ಬೇರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗೊನೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಿದೆ. ಬಾಳೆ ಕಾಂಡ ನೆಡುವ ಮುನ್ನ ಮೂಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಗೋಮೂತ್ರ ಲೇಪ.

ದಾಳಿಂಬೆ — ತ್ರಿಫಲ (ನೆಲ್ಲಿ + ತಾರೆ + ಅಲಲೆ) ಚೂರ್ಣ + ತುಪ್ಪ ಧೂಪ. ಫಲ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದು ಬರುವುದು, ರಸಭರಿತ, ಮಧುರ.

ಹಲಸು — ತ್ರಿಫಲ ಕಷಾಯದಿಂದ ನೀರಾವರಿ + ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಬೀಜವಿಲ್ಲದ, ದೊಡ್ಡ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುರಪಾಲ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಇದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡಿರುವೆ - ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ್ಣುಗಳು ಆದವಲ್ಲದೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು.

ನಿಂಬೆ-ಕಿತ್ತಳೆ — ವಿಡಂಗ + ಉದ್ದು + ಎಳ್ಳು + ಸಾಸಿವೆ + ಬಿಲ್ವ + ಅರಿಶಿನ ಮಿಶ್ರಣ ಬೇರಿಗೆ. ರಸಭರಿತ ಫಲ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವೆ.

ದ್ರಾಕ್ಷಿ — ಮೀನು + ಕೋಳಿಯ ಹಿಕ್ಕೆ ಚೂರ್ಣ ಬೇರಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲು ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

೮. ಋತುಮಾನದ ನೀರಾವರಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ

• ವಸಂತ (ಚೈತ್ರ–ವೈಶಾಖ): ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ — ಸಂಜೆ.

• ಗ್ರೀಷ್ಮ (ಬೇಸಗೆ): ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ.

• ಶಿಶಿರ (ಚಳಿಗಾಲ): ದಿನ ಬಿಟ್ಟು ದಿನ.

• ಜಾಂಗಲ ಪ್ರದೇಶ: ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ-ಸಂಜೆ.

• ಆನೂಪ ಪ್ರದೇಶ: ಐದು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ.

• ಹೊಸ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೀನು-ಎಳ್ಳಿನ ತಣ್ಣೀರು.

೯. ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿ (Intercropping)

ತೋಟದಲ್ಲಿ ಸೌತೆ, ಕುಂಬಳ, ಬದನೆ ಮುಂತಾದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಂತರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಯ ಮೊದಲು ಎಳ್ಳು ಅಥವಾ ಉದ್ದನ್ನು ಬೆಳೆದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಿ — ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

೧೦. ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಪತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ

• ಹಿಮ/ಮಂಜು: ಮರವನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಿ, ಬೂದಿಯ ಧೂಪ ಹಾಕಿ.

• ಆಲಿಕಲ್ಲು: ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ + ಮೊಸರು ಸಿಂಪಡಣೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ.

• ಬಿಸಿಲು ಸುಡುವಿಕೆ: ನವ ಸಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೆರಳು ಜೋಡಿಸಿ.

• ಮಿಂಚು ಬಡಿದಾಗ: ವಿದಾರೀ + ಸಕ್ಕರೆ + ನಾಗಜಿಹ್ವಾ + ಎಳ್ಳಿನ ಪೇಸ್ಟ್ ಲೇಪ.

೧೧. ಪಂಚ ಮಾಂಗಲ್ಯ ಮರಗಳು

ಸುರಪಾಲ ಪ್ರತಿ ತೋಟದಲ್ಲೂ ಮೊದಲು ನೆಡಬೇಕಾದ ಐದು ಮರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ — ಫಲಿನೀ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ (ಹೊಂಗೆ), ಶಿರೀಷ ಮತ್ತು ಬೇವು. ಇವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಔಷಧೀಯ ಮಂಗಲಪ್ರದ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು:

ಈ ಗ್ರಂಥ ಕೇವಲ ಪುರಾತನ ಪಠ್ಯವಲ್ಲ — ಇಂದಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ (Sustainable Agriculture), ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಮಾಕಲ್ಚರ್‌ಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ರೈತ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದರೆ, ತನ್ನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ — ಬಾಹ್ಯ ಇನ್ಪುಟ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಇಲ್ಲದೆ.

ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ, ಮರಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಸಲಹುತ್ತಾ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತಾ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುವ ಈ ಪರಂಪರೆ — ನಮ್ಮ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆತ್ಮ. ಸುರಪಾಲ ಮರ ನೆಡುವಾಗ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ — "ಎಲೈ ವೃಕ್ಷವೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಂದು ನೆಡುತ್ತೇನೆ, ಸದಾ ನೀರು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನಂತೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು."

ಮರವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಈ ತತ್ತ್ವ — ಇಂದು ರೈತನಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಮಾನವತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪಾಠ.

————————

ಗ್ರಂಥ ವಿವರ:

• ಮೂಲ ಲೇಖಕ: ಸುರಪಾಲ (ಸುಮಾರು ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನ CE)

• ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಕ: ಪ್ರೊ. ಡಾ. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಪಾಂಡೆ

• ಪ್ರಕಾಶಕ: ಚೌಕಾಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೀರೀಸ್ ಆಫೀಸ್, ವಾರಣಾಸಿ (೨೦೧೦)

• ISBN: ೯೭೮-೮೧-೭೦೮೦-೩೩೭-೯